The Woman Factor in the Solution of Environmental Problems: An Ecofeminist Approach in Economics

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 1, 25 - 51, 30.06.2025

Merve Özcan Altan

https://doi.org/10.61127/idusos.1665382

Öz

Gender inequality and environmental problems are among the most important problems of our day that need to be solved urgently. Women’s deprivation of equal opportunities in many areas, their incomplete participation in labour force, gender perceptions and exploitation of unpaid care work and environmental problems such as extreme weather events, climate change and carbon emissions are actually social problems that intersect with each other and can have an impact on each other, although they refer to different areas. Ecofeminism, which combines ecology and feminism, argues that women and nature are similar to each other, women are more sensitive about the environment and a feminist perspective should be adopted to solve environmental problems. According to ecofeminism, the domination established over women and nature is the product of similar oppressive, male hegemony-based, and profit-driven capitalist mentalities. Therefore, proponents of ecofeminism believe that the solutions of problems regarding the environment and women will complement each other. The aim of this study is to examine the arguments of ecofeminism by investigating the impacts of women on the solution of environmental problems. Following the introduction, in the second section of the study, ecofeminism is defined, and its historical process and types are explained after a brief information about feminism. Then, in the third section, after investigating the effects of environmental incidents on women and men, examples from some important ecofeminist movements in the world and in Türkiye are presented in the fourth section. In the fifth section of the study, the relevant literature examining the effects of women's employment, labour force participation, unemployment, representation in decision-making positions and politics and other dimensions of gender inequality on environmental degradation is reviewed. In the last section, the general findings of the study are summarised and briefly discussed. As a result of the study based on systematic literature review, it was concluded that increasing the rates of women's participation in labour force and employment, reducing unemployment rates, increasing their representation in decision-making positions and politics, and making progress towards gender equality could be effective in reducing environmental degradation and eliminating its negative consequences.

Anahtar Kelimeler

Ecofeminism , environmental problems , environmental degradation , gender inequality

Çevre Sorunlarının Çözümünde Kadın Faktörü: İktisatta Ekofeminist Bir Yaklaşım

Öz

Cinsiyet eşitsizliği ve çevre sorunları, günümüzün en önemli ve ivedilikle çözülmesi gereken problemleri arasında üst sıralarda yer almaktadır. Kadınların çoğu alanda fırsat eşitliğinden mahrum kalması, işgücüne yeteri kadar katılamaması, toplumsal cinsiyet algıları ve ücretsiz bakım emeğinin sömürülmesi ile aşırı hava olayları, iklim değişikliği ve karbon salınımı gibi çevre sorunları aslında farklı alanları işaret etmekle birlikte birbiriyle kesişen ve birbiri üzerinde etkisi olabilecek toplumsal problemlerdir. Ekoloji ile feminizmi birleştiren ekofeminizm; kadın ile doğanın birbirine benzediğini, kadınların çevre konusunda daha duyarlı olduğunu ve çevre sorunlarının çözümünde feminist bir bakış açısı benimsenmesi gerektiğini savunur. Ekofeminizme göre, kadın ve doğa üzerinde kurulan hâkimiyet, birbirine benzeyen baskıcı, eril hegemonya temelli ve kâr güdüsüyle hareket eden kapitalist zihniyetlerin ürünüdür. Bu sebeple ekofeminist görüşü savunanlar gerek çevre gerekse kadın sorunlarının çözümünün birbirini tamamlar nitelikte olacağına inanır. Bu çalışmanın amacı; kadınların, çevre sorunlarının çözümü üzerindeki etkilerini araştırarak, ekofeminizmin savlarını irdelemektir. Giriş bölümünden sonra çalışmanın ikinci bölümünde feminizme ilişkin kısa bir bilgilendirmenin ardından ekofeminizm tanımlanmakta, tarihsel süreci ve türleri anlatılmaktadır. Ardından üçüncü bölümde çevre olaylarının kadınlar ve erkekler üzerindeki etkileri araştırıldıktan sonra dördüncü bölümde dünyadaki ve Türkiye’deki bazı ekofeminist hareketlerden örnekler sunulmaktadır. Çalışmanın beşinci bölümünde kadınların istihdamı, işgücüne katılımı, işsizliği, karar alıcı pozisyonlardaki ve siyasetteki temsili ile cinsiyet eşitsizliğinin diğer boyutlarına ilişkin faktörlerin çevresel bozulma üzerindeki etkilerini inceleyen ilgili literatür taranmaktadır. Son bölümde ise çalışmanın genel bulguları özetlenerek kısaca tartışılmaktadır. Sistematik literatür taramasına dayanan çalışma sonucunda kadınların işgücüne katılım ve istihdam oranlarının artırılmasının, işsizlik oranlarının azaltılmasının, karar alıcı pozisyonlarda ve siyasette daha fazla temsil edilmelerinin ve cinsiyet eşitliği yolunda mesafe kat edilmesinin, çevresel bozulmanın azaltılması ve olumsuz sonuçlarının bertaraf edilmesinde etkili olabileceği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Ekofeminizm , çevre sorunları , çevresel bozulma , cinsiyet eşitsizliği

Kaynakça

• Aguilar, L. (2007). Gender and climate change Women as agents of change, International Union for Conservation of Nature (IUCN) https://iucn.org/sites/default/files/import/downloads/climate_change_gender.pdf (Erişim Tarihi: 6 Mart 2025).
• Aguilar, L., Araujo, A. & Quesada-Aguilar, A. (2007). Fact Sheet on Gender and Climate Change, Fact sheet presented at the UNFCCC COP 13, held in Bali in December. International Union for Conservation of Nature (IUCN) https://genderandenvironment.org (Erişim Tarihi: 06.03.2025).
• Alam, K. & Rahman, Md., H. (2014). Women in natural disasters: A case study from southern coastal region of Bangladesh. International Journal of Disaster Risk Reduction, 8, 68-82.
• Altunbaş, Y., Gambacorta, L., Reghezza, A. & Velliscig, G. (2022). Does gender diversity in the workplace mitigate climate change?. Journal of Corporate Finance, 77, 1-22.
• Atay Polat, M. (2022). Türkiye’de Co2 Emisyonunun Belirleyicisi Olarak Cinsiyet, İşverenlerin İstihdam İçerisindeki Payı ve Yenilenebilir Enerjinin Rolü Üzerine Bir Uygulama. Marmara Üniversitesi Öneri Dergisi, 17(58), 638-664.
• Atmaca, Y. & Gündoğdu, İ. E. (2019). Yırca Sabunevi. Ege Mimarlık, 29 (102), 20-23.
• Avrupa Cinsiyet Eşitliği Enstitüsü. (2021). Decision-making in environment and climate change: women woefully under-represented in the EU Member States, https://eige.europa.eu/gender-statistics/dgs/data-talks/decision-making-environment-and-climate-change-women-woefully-under-represented-eu-member-states (Erişim Tarihi: 02.03.2025).
• Avrupa Konseyi. (2024). Gender equality in the Congress, https://rm.coe.int/gender-equality/1680b2b2c5 (Erişim Tarihi: 01.05.2025).
• Bauhardt, C. (2014). Solutions to the crisis? The Green New Deal, Degrowth, and the Solidarity Economy: Alternatives to the capitalist growth economy from an ecofeminist economics perspective. Ecological Economics, 102, 60-68.
• Beauvoir, de S. (2019). İkinci Cinsiyet (1. Baskı) (G., Acar Savran, Çev.). Koç Üniversitesi Yayınları (Orijinal eserin basım tarihi 1949).
• Bilgili, F., Khan, M. & Awan, A. (2023). Is there a gender dimension of the environmental Kuznets curve? Evidence from Asian countries. Environment, Development and Sustainability, 25, 2387-2418.
• Birkeland, J. (1993). Ecofeminism: Linking Theory and Practice, G. Gaard (Ed.), Ecofeminism: Women, Animals, Nature içinde (13-59). Temple University Press: Philadelphia.
• Blocker, T. J. & Eckberg, D. L. (1997). Gender and Environmentalism: Results from the 1993 General Social Survey. Social Science Quarterly, 78(4), 841-858.
• Bookchin, M. (1996). Ekolojik bir topluma doğru (çev: A. Yılmaz). İstanbul: Ayrıntı.
• BM Kadın Birimi. (2024). Progress on the Sustainable Development Goals: The Gender Snapshot 2024, https://www.unwomen.org/en/digital-library/publications/2024/09/progress-on-the-sustainable-development-goals-the-gender-snapshot-2024 (Erişim Tarihi: 26.02.2025).
• Cannon, T. (2002). Gender and Climate Hazards in Bangladesh. Gender and Development, 10(2), 45-50.
• Carlassare, E. (2000). Socialist and cultural ecofeminism: Allies in Resistance. Ethics and the Environment, 5(1): 89-106.
• Crittenden, C. (2000). Ecofeminism Meets Business: A Comparison of Ecofeminist, Corporate, and Free Market Ideologies. Journal of Business Ethics, 24, 51-63.
• Çımrın, F. K. & Candan, E. (2014). Siyanürlü Altın Madenciliği ve Toplumsal Değişme: Bergama Örneği. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, 17(1), 1-41.
• d’Eaubonne, F. (1974). Le féminisme ou la mort. Paris: Pierre Horay.
• Denton, F. (2002). Climate Change Vulnerability, Impacts and Adaptation: Why Does Gender Matter?. Gender and Development, 10(2), 10-20.
• Dustmann, C. (2005). The Assessment: Gender and the Life Cycle. Oxford Review of Economic Policy, 21(3), 325–339.
• Eastin, J. (2018). Climate change and gender equality in developing states. World Development, 107, 289-305.
• Ergas, C. & York, R. (2012). Women’s status and carbon dioxide emissions: A quantitative cross-national analysis. Social Science Research, 41(4), 965–976.
• Fröhlich, C. & Gioli, G. (2015). Gender, Conflict and Global Environmental Change. Peace Review: A Journal of Social Justice, 27(2), 137-146.
• Gaard, G. (2011). Ecofeminism Revisited: Rejecting Essentialism and Re-Placing Species in a Material Feminist Environmentalism. Feminist Formations, 3(22), 26-53.
• Gaard, G. (2015). Ecofeminism and climate change. Women’s Studies International Forum, 49, 20-33.
• Gömceli, N. (2023). Dördüncü Dalga Feminizm ve 21. Yüzyıl İngiliz (Feminist) Tiyatrosunda Görülen Etkileri Üzerine Bir Değerlendirme: #MeToo Örneği. Atatürk Üniversitesi Theatre Academy, 135-161.
• Griffin, S. (1978). Woman and Nature: The Roaring Inside Her. New York: Harper & Row.
• Günindi Ersöz, A. (2022). Vandana Shiva’nın Ekofeminizme Katkıları Üzerine Bir Değerlendirme. Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi, 6(4), 1374-1385.
• Hamilton, C. (1990). Women, Home & Community: The Struggle in an Urban Environment. Race, Poverty & the Environment, 1(1), 3–13.
• IPCC. (2023). Climate Change 2023 Synthesis Report. IPCC 6. Değerlendirme Raporu, 35-115. doi: 10.59327//IPCC/AR6-9789291691647.
• Jie, H., Zaman, S., Zaman, Q., Shah, A. H. & Lou, J. (2023). A pathway to a sustainable future: Investigating the contribution of technological innovations, clean energy, and Women’s empowerment in mitigating global environmental challenges. Journal of Cleaner Production, 421, 1-13.
• Karadağ Ağkurt, G. (2021). Doğa-Kadın Dayanışması: Ekofeminizm. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Yönetimi Anabilim Dalı. https://atauni.edu.tr/yuklemeler/5aa74ad99d41bd5a499babbbaa139179.pdf (Erişim Tarihi: 01.05.2025).
• Kılıç, B. & Ok, F. (2024). Feminizm ve eko-feminizm üzerine bir değerlendirme. Türk & İslam Dünyası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(40), 307-324.
• King, Y. (1989). The ecology of feminism and the feminism of ecology. Healing the wounds: The promise of ecofeminism, 19.
• Koengkan, M. & Fuinhas, J. A. (2021). Is gender inequality an essential driver in explaining environmental degradation? Some empirical answers from the CO2 emissions in European Union countries. Environmental Impact Assessment Review, 90, 1-14.
• Kolay, H. (2015). Kadın Hareketinin Süreçleri, Talepleri ve Kazanımları. EMO Kadın Bülteni, 3, 5-11.
• Lerner, G. (1986). The Creation of Patriarchy. V.1. Oxford University Press.
• LSE. (2025). Wangari Maathi The mother of trees. https://www.lse.ac.uk/africa/hub-for-african-thought/thinkers/Wangari-Maathai (Erişim Tarihi: 07.03.2025).
• McGee vd. (2020). Gender inequality, reproductive justice, and decoupling economic growth and emissions: a panel analysis of the moderating association of gender equality on the relationship between economic growth and CO2 emissions. Environmental Sociology, 6(3), 254-267.
• Mellor, M. (1993). Sınırları yıkmak: Feminist, yeşil bir sosyalizme doğru. İstanbul: Ayrıntı.
• Merchant, C. (1980). The Death of Nature: Women, Ecology and Scientific Revolution. San Francisco: Harper and Row.
• Merchant, C. (1990). Ecofeminism and Feminist Theory. Reweaving the World: The Emergence of Ecofeminism I. Diamond & G. F. Orenstein, (Ed.) San Fransisco: Sierra Club Books.
• Merchant, C. (1992). Ecofeminism, radical ecology, the search for a livable world. New York: London, Routledge.
• Nåtby, K. F. & Rönnerfalk, H. (2018). Gender Equality and CO2-Emissions: A Panel Data Study [Lisans tezi, Lund Üniversitesi]. https://lup.lub.lu.se/luur/download?func=downloadFile&recordOId=8934039&fileOId=8934040
• Neumayer, E. & Plümper, T. (2007). The Gendered Nature of Natural Disasters: The Impact of Catastrophic Events on the Gender Gap in Life Expectancy, 1981–2002. Annals of the Association of American Geographers, 97(3), 551–566.
• Norgaard, K. & York, R. (2005). Gender Equality and State Environmentalism. Gender and Society, 19 (4), 506-522.
• Norman, A. (2024). Women and Climate Activism in the Light of Ecofeminism [Doktora tezi, İstanbul Bilgi Üniversitesi] Ulusal Tez Merkezi.
• OECD. (2008). Gender and Sustainable Development: Maximising the Economic, Social and Environmental Role of Women, OECD Publishing, Paris, https://doi.org/10.1787/9789264049901-en (Erişim Tarihi: 24.02.2025).
• OECD. (2022). Women’s Leadership in Environmental Action - Environment Working Paper No. 193, OECD Publishing, Paris, https://dx.doi.org/10.1787/f0038d22-en (Erişim Tarihi: 02.03.2025).
• Ottuh, P. O. O. (2020). A Critique of Eco-Feminism: An Attempt Towards Environmental Solution. International Journal of Environmental Pollution and Environmental Modelling, 3(4), 167-179.
• Özberk, N. (2024). ‘Yoksulların çevreciliği’ne bir örnek: Kenya Yeşil Kuşak Hareketi. ChronAfrica, 1(2), 91-117.
• Özdemir, H. & Aydemir, D. (2019). Ekolojik Yaklaşımlı Feminizm/Ekofeminizm Üzerine Genel bir Değerlendirme: Kavramsal Analizi, Tarihi Süreci ve Türleri. Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi, 2, 261-278.
• Pearse, R. (2017). Gender and climate change. Wires Climate Change, 8:e451, 1-16.
• Plumwood, V. (2004a). Gender, Eco-Feminism and the Environment. In R. White (Ed.), Controversies in Environmental Sociology (pp. 43–60). chapter, Cambridge: Cambridge University Press.
• Plumwood, V. (2004b). Feminizm ve doğaya hükmetmek, (çev. B. Ertür). İstanbul: Metis.
• Ruether, R. R. (1997). Ecofeminism: First and Third World Women. American Journal of Theology & Philosophy, 18(1), 33-45.
• Sevim. A. (2005). Feminizm. İstanbul: İstanbul Yayınları.
• Shastri, S., Mohapatra, G. & Giri, A. K. (2022). The Environmental Philips Curve from a gender perspective: empirical evidence from India. Environmental Science and Pollution Research, 30, 17487-17496.
• Suresh, L. (2021). Understanding the Relationship Between Sustainability and Ecofeminism in an Indian Context. Sage Publications, 37(1), 116-135.
• Sydee, J. & Beder, S. (2001). Ecofeminism and Globalism: A Critical Appraisal. Democracy and Nature, 7(2), 281-302.
• Tamkoç, G. (2012). Ekofeminizmin Amaçları. Kadın Araştırmaları Dergisi, (4), 77-84.
• Taş, G. (2016). Feminizm Üzerine Genel Bir Değerlendirme: Kavramsal Analizi, Tarihsel Süreçleri, Dönüşümleri. Akademik Hassasiyetler, 163-175.
• Topgül, S. (2012). Kadın ve Doğa İlişkisi: Ekofeminizm. Sosyoloji Dergisi, 27, 71-83.
• UNDP. (2021). Gender Equality in Public Administration https://www.undp.org/publications/global-report-gender-equality-public-administration (Erişim Tarihi: 15.03.2025).
• UNFCCC. (2024). Gender composition – Report by secretariat, https://unfccc.int/sites/default/files/resource/cp2024_04_adv.pdf (Erişim Tarihi: 02.03.2025)
• Wang, S., Li, Z. & Zhang, H. (2020) Does female labor share reduce embodied carbon in trade?. Environmental Science and Pollution Research, 28, 8246-8257.
• Wani, I., U., Khanday, I., N. & Haseen, S. (2023). Ecofeminism or techno-centrism? Analysing the gender-environment concoction in the Anthropocene: a study of OECD countries. Environmental Science and Pollution Research, 30, 115021-115036.
• Warren, K. (1996). Ecological feminist philosophies: An overview of the issues. APA Newsletter on Feminism and Philosophy, 108–116.
• Warren, K. (1990). The Power and Promise of Ecological Feminism. Environmental Ethics, 12(2), 125-146.
• Zaman, S., Zaman, Q., Zhang, L., Wang, Z. & Jehan, N. (2022). Interaction between agricultural production, female employment, renewable energy, and environmental quality: Policy directions in context of developing economies. Renewable Energy, 186, 288-298.
• Zaman, Q., Wang, Z., Zaman, S. & Rasool, S. F. (2021). Investigating the nexus between education expenditure, female employers, renewable energy consumption and CO2 emission: Evidence from China. Journal of Cleaner Production, 312, 1-10.