EN
TR
AFETLER, SAĞLIK HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME: TÜRKİYE’DE UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİLERİN FOURİER YAKLAŞIMIYLA ANALİZİ (1975–2023)
Öz
Bu çalışma, 1975-2023 dönemi için Türkiye’de afetlerin ve sağlık harcamalarının ekonomik büyüme üzerindeki etkisini analiz etmektedir. İlk aşamada, serilerin durağanlıkları ADF ve PP birim kök testleri ile incelenmiştir. İkinci aşamada, değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişkiler Fourier ADL ve RALS Fourier ADL eşbütünleşme testleri ile araştırılmıştır. Üçüncü aşamada Dinamik En Küçük Kareler (DEKK) yöntemiyle uzun dönem katsayıları tahmin edilmiş, son olarak Fourier nedensellik analizi uygulanmıştır. Elde edilen bulgular, afetlerin ekonomik büyüme üzerinde negatif ve anlamlı bir etki yarattığını; sağlık harcamaları, sabit sermaye yatırımları ve dışa açıklığın ise büyümeyi pozitif yönde etkilediğini göstermektedir. Ayrıca, sağlık harcamalarından büyümeye doğru tek yönlü, ticari açıklık ile büyüme arasında ise çift yönlü nedensellik ilişkisi belirlenmiştir. Çalışmanın bulguları doğrultusunda; afet risklerinin azaltılması, afet sonrası yeniden yapılanma süreçlerinin kurumsal kapasite artırımı ve mali kaynak tahsisiyle desteklenmesi, sağlık sektörüne yapılan harcamaların artırılarak iş gücü verimliliği ve üretkenliğin artırılması ve dışa açıklığın teşvik edilerek ekonomik büyüme sürdürülebilirliğinin sağlanması temel politika önerileri olarak öne çıkmaktadır. Çalışma, afet yönetimi, kamu maliyesi ve kalkınma politikaları alanlarında görev alan karar alıcılar ve uygulayıcılar için somut politika tasarımı ve uygulama süreçlerine katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Etik onay gerekli değildir.
Kaynakça
- Aboubacar, B. & Xu, D. (2017). The Impact of Health Expenditure on the Economic Growth in Sub-Saharan Africa. Theoretical Economics Letters, 07(03), 615–622. https://doi.org/10.4236/tel.2017.73046
- Acemoglu, D. & Robinson, J. A. (2012). Why nations fail: The origins of power, prosperity, and poverty. Danvers: Crown Publishing Group.
- Acemoğlu, D. (2008). Introduction to Modern Economic Growth. Massachusetts: Princeton University Press.
- AFAD (2022). Açıklamalı Afet Yönetimi Terimleri Sözlüğü.
- Ak, R. (2012). The Relationship between Health Expenditures and Economic Growth: Turkish Case. Int.J.Buss.Mgt.Eco.Res, 3(1), 404–409.
- Akar, S. (2013). Doğal Afetlerin Kamu Maliyesine ve Makro Ekonomiye Etkileri: Türkiye Değerlendirmesi. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 21, 185–206. https://doi.org/10.11611/JMER197
- Aktürk, İ. ve Albeni, M. (2002). Doğal Afetlerin Ekonomik Performans Üzerine Etkisi: 1999 yılında Türkiye’de Meydana Gelen Depremler ve Etkileri. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(1), 1–18.
- Anand, S. & Ravallion, M. (1993). Human Development in Poor Countries: On the Role of Private Incomes and Public Services. Journal of Economic Perspectives, 7(1), 133–150. https://doi.org/10.1257/jep.7.1.133
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Büyüme, Sürdürülebilir Kalkınma
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
29 Haziran 2026
Gönderilme Tarihi
18 Aralık 2025
Kabul Tarihi
29 Nisan 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 27 Sayı: 1
APA
Demirbilek, Ö., & Kızılkaya, F. (2026). AFETLER, SAĞLIK HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME: TÜRKİYE’DE UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİLERİN FOURİER YAKLAŞIMIYLA ANALİZİ (1975–2023). Dokuz Eylül Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 27(1), 269-283. https://doi.org/10.24889/ifede.1844921
AMA
1.Demirbilek Ö, Kızılkaya F. AFETLER, SAĞLIK HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME: TÜRKİYE’DE UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİLERİN FOURİER YAKLAŞIMIYLA ANALİZİ (1975–2023). Dokuz Eylül Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi. 2026;27(1):269-283. doi:10.24889/ifede.1844921
Chicago
Demirbilek, Ömer, ve Fatma Kızılkaya. 2026. “AFETLER, SAĞLIK HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME: TÜRKİYE’DE UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİLERİN FOURİER YAKLAŞIMIYLA ANALİZİ (1975–2023)”. Dokuz Eylül Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi 27 (1): 269-83. https://doi.org/10.24889/ifede.1844921.
EndNote
Demirbilek Ö, Kızılkaya F (01 Haziran 2026) AFETLER, SAĞLIK HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME: TÜRKİYE’DE UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİLERİN FOURİER YAKLAŞIMIYLA ANALİZİ (1975–2023). Dokuz Eylül Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi 27 1 269–283.
IEEE
[1]Ö. Demirbilek ve F. Kızılkaya, “AFETLER, SAĞLIK HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME: TÜRKİYE’DE UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİLERİN FOURİER YAKLAŞIMIYLA ANALİZİ (1975–2023)”, Dokuz Eylül Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, c. 27, sy 1, ss. 269–283, Haz. 2026, doi: 10.24889/ifede.1844921.
ISNAD
Demirbilek, Ömer - Kızılkaya, Fatma. “AFETLER, SAĞLIK HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME: TÜRKİYE’DE UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİLERİN FOURİER YAKLAŞIMIYLA ANALİZİ (1975–2023)”. Dokuz Eylül Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi 27/1 (01 Haziran 2026): 269-283. https://doi.org/10.24889/ifede.1844921.
JAMA
1.Demirbilek Ö, Kızılkaya F. AFETLER, SAĞLIK HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME: TÜRKİYE’DE UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİLERİN FOURİER YAKLAŞIMIYLA ANALİZİ (1975–2023). Dokuz Eylül Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi. 2026;27:269–283.
MLA
Demirbilek, Ömer, ve Fatma Kızılkaya. “AFETLER, SAĞLIK HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME: TÜRKİYE’DE UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİLERİN FOURİER YAKLAŞIMIYLA ANALİZİ (1975–2023)”. Dokuz Eylül Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, c. 27, sy 1, Haziran 2026, ss. 269-83, doi:10.24889/ifede.1844921.
Vancouver
1.Ömer Demirbilek, Fatma Kızılkaya. AFETLER, SAĞLIK HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME: TÜRKİYE’DE UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİLERİN FOURİER YAKLAŞIMIYLA ANALİZİ (1975–2023). Dokuz Eylül Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi. 01 Haziran 2026;27(1):269-83. doi:10.24889/ifede.1844921