Araştırma Makalesi

Ilgar Dağı periglasyal şekilleri üzerinde oluşmuş toprakların erozyon duyarlılıklarının belirlenmesi ve yapay sinir ağı (YSA) ile tahmin edilmesi

Sayı: 47 30 Eylül 2022
PDF İndir
EN TR

Ilgar Dağı periglasyal şekilleri üzerinde oluşmuş toprakların erozyon duyarlılıklarının belirlenmesi ve yapay sinir ağı (YSA) ile tahmin edilmesi

Öz

Periglasyal şekiller, geçmiş dönem iklim koşullarına bağlı olarak gelişen ve günümüz iklim koşulları altındada devinim gösteren oluşumlardır. Bu şekiller, Dünya’nın yüksek enlemlerinin yanı sıra alçak enlemlerinin yüksek dağlık alanlarında da yayılış göstermektedir. Kuzeydoğu Anadolu’da, Küçük Kafkaslar (4090 m) üzerinde yer alan Ilgar Dağı (2918 m) da söz konusu periglasyal şekillerin dağılış gösterdiği önemli noktalar arasındadır. Tipik bir volkan konisi görünümünde olan Ilgar Dağı’nın jeolojisini,temelde Üst Miosen ve Alt Pliosen yaşlı bazalt, tüf ve aglomera oluştururken, zirveler bölümünü ise Pleistosen yaşlı andezitler meydana getirmektedir. Ilgar Dağı’nın Öküzkoku ve Mısıkanadlı parazit konilerinin yamaçlarında girland, çember ve taş kümelerinden oluşan periglasyal şekiller görülmektedir. Bu çalışmada, (1) Ilgar Dağı periglasyal şekilleri üzerinde gelişen toprakların fiziko-kimyasal özelliklerinin belirlenmesi ve (2) bazı erozyon duyarlılık parametrelerinin (Strüktür stabilite indeksi-SSI, dispersiyon oranı-DO ve kabuk oluşumu-CF) tahmin edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla sahadan alınan 25 adet örneklem verisi analiz edilerek toprakların fiziko-kimyasal özellikleri saptanmıştır. Söz konusu toprak özellikleri girdi olarak kullanılarak, erozyon duyarlılık parametreleri (CF, DO, SSI) yapay sinir ağı (YSA) ile tahmin edilmiştir. Bulgular, toprakların organik madde içeriklerinin yüksek olması, topraklarda kabuk oluşumuna dolayısıyla da fiziksel bozunumun oldukça düşük düzeylerde kalmasına neden olurken; kum oranının yüksek olmasının ise SSI ve DO değerinin de yüksek olmasına neden olduğu görülmüştür. Ayrıca YSA ile tahmin edilen yüksek erodobilite faktörü % 82 ile CF olmuştur.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Ardahan Üniversitesi

Proje Numarası

2020-001

Teşekkür

Yazarlar, çalışmayı 2020-001 numaralı proje ile destekleyen Ardahan Üniversitesi, Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü’ne içtenlikle teşekkür eder.

Kaynakça

  1. Abbot, J., & Marohasy, J. (2012). Application of artificial neural Networks to rainfall forecasting in Queensland, Australia. Adv.Atmos. Sci., 29, 717-730. https://doi.org/10.1007/s00376-012-1259-9
  2. Acheampong, A. O., & Boateng, E. B. (2019). Modelling carbon emissions intensity: Application of artificial neural network. J. Clean. Prod., 225, 833-856. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2019.03.352
  3. Alaboz, P., Dengiz, O., Demir, S., & Şenol, H. (2021). Digital mapping of soil erodibility factors based on decision tree using geostatistical approaches in terrestrial ecosystem. Catena, 207-105634. https://doi.org/10.1016/j.catena.2021.105634
  4. Alexakis, D. D., Tapoglou, E., & Vozinaki, A.E.K. (2019). Integrated use of satellite remote sensing, artificial neural networks, fileds pectroscopy, and GIS in estimating crucial soil parameters in terms of soil erosion. Remote Sens., 11(9), 1106. https://doi.org/ 10.3390/rs11091106
  5. Almeida, C. M., Gleriani, J. M., & Castejon, E. F. (2008). Using neural networks and cellular automata for modelling intra-urban land use dynamics. Int. J. Geogr. Inf. Sci., 22(9), 943–963. https://doi.org/10.1080/13658810701731168
  6. Aşkın, T., Türkmen F., & Tarakçıoğlu, C. (2016). Ordu ili merkez ilçe topraklarında erozyon riskinin jeoistatistiksel tekniklerle değerlendirilmesi. Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi, 4(2) 69-75.
  7. Bajracharya, R. M., Elliot, W. J., & Lal, R. (1992). Interrill erodibility of some Ohio soils based on field rainfall simulation. Soil Science Society of America Journal, 56, 267-272.
  8. Barthes, B., & Roose, E. (2002). Aggregate stability as an indicator of soil susceptibility to runoff and erosion; validation at several levels. Catena, 47(2), 133-149. https://doi.org/10.1016/S0341-8162(01)00180-1

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Beşeri Coğrafya

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2022

Gönderilme Tarihi

3 Nisan 2022

Kabul Tarihi

1 Haziran 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Sayı: 47

Kaynak Göster

APA
Dede, V., Dengiz, O., Demirağ Turan, İ., Zorlu, K., Pacci, S., & Serin, S. (2022). Ilgar Dağı periglasyal şekilleri üzerinde oluşmuş toprakların erozyon duyarlılıklarının belirlenmesi ve yapay sinir ağı (YSA) ile tahmin edilmesi. International Journal of Geography and Geography Education, 47, 258-279. https://doi.org/10.32003/igge.1097942
AMA
1.Dede V, Dengiz O, Demirağ Turan İ, Zorlu K, Pacci S, Serin S. Ilgar Dağı periglasyal şekilleri üzerinde oluşmuş toprakların erozyon duyarlılıklarının belirlenmesi ve yapay sinir ağı (YSA) ile tahmin edilmesi. IGGE. 2022;(47):258-279. doi:10.32003/igge.1097942
Chicago
Dede, Volkan, Orhan Dengiz, İnci Demirağ Turan, Kuttusi Zorlu, Sena Pacci, ve Soner Serin. 2022. “Ilgar Dağı periglasyal şekilleri üzerinde oluşmuş toprakların erozyon duyarlılıklarının belirlenmesi ve yapay sinir ağı (YSA) ile tahmin edilmesi”. International Journal of Geography and Geography Education, sy 47: 258-79. https://doi.org/10.32003/igge.1097942.
EndNote
Dede V, Dengiz O, Demirağ Turan İ, Zorlu K, Pacci S, Serin S (01 Eylül 2022) Ilgar Dağı periglasyal şekilleri üzerinde oluşmuş toprakların erozyon duyarlılıklarının belirlenmesi ve yapay sinir ağı (YSA) ile tahmin edilmesi. International Journal of Geography and Geography Education 47 258–279.
IEEE
[1]V. Dede, O. Dengiz, İ. Demirağ Turan, K. Zorlu, S. Pacci, ve S. Serin, “Ilgar Dağı periglasyal şekilleri üzerinde oluşmuş toprakların erozyon duyarlılıklarının belirlenmesi ve yapay sinir ağı (YSA) ile tahmin edilmesi”, IGGE, sy 47, ss. 258–279, Eyl. 2022, doi: 10.32003/igge.1097942.
ISNAD
Dede, Volkan - Dengiz, Orhan - Demirağ Turan, İnci - Zorlu, Kuttusi - Pacci, Sena - Serin, Soner. “Ilgar Dağı periglasyal şekilleri üzerinde oluşmuş toprakların erozyon duyarlılıklarının belirlenmesi ve yapay sinir ağı (YSA) ile tahmin edilmesi”. International Journal of Geography and Geography Education. 47 (01 Eylül 2022): 258-279. https://doi.org/10.32003/igge.1097942.
JAMA
1.Dede V, Dengiz O, Demirağ Turan İ, Zorlu K, Pacci S, Serin S. Ilgar Dağı periglasyal şekilleri üzerinde oluşmuş toprakların erozyon duyarlılıklarının belirlenmesi ve yapay sinir ağı (YSA) ile tahmin edilmesi. IGGE. 2022;:258–279.
MLA
Dede, Volkan, vd. “Ilgar Dağı periglasyal şekilleri üzerinde oluşmuş toprakların erozyon duyarlılıklarının belirlenmesi ve yapay sinir ağı (YSA) ile tahmin edilmesi”. International Journal of Geography and Geography Education, sy 47, Eylül 2022, ss. 258-79, doi:10.32003/igge.1097942.
Vancouver
1.Volkan Dede, Orhan Dengiz, İnci Demirağ Turan, Kuttusi Zorlu, Sena Pacci, Soner Serin. Ilgar Dağı periglasyal şekilleri üzerinde oluşmuş toprakların erozyon duyarlılıklarının belirlenmesi ve yapay sinir ağı (YSA) ile tahmin edilmesi. IGGE. 01 Eylül 2022;(47):258-79. doi:10.32003/igge.1097942

Cited By

© 2026 International Journal of Geography and Geography Education (IGGE) e-ISSN: 2630-6336 | Creative Commons (CC BY-NC 4.0)