2024 the place and applicability of fieldwork in secondary geography curriculum

Yıl 2026, Sayı: 57, 38 - 59, 30.01.2026

Hilal Olcay , Hasan Çukur

Öz

Field studies are an integral part of geography education, corresponding to all levels of education. As is well known, field studies are defined as the geographer’s laboratory. This study aims to determine the place and applicability of field studies in the learning outcomes of the 2024 Secondary Education Geography Course Curriculum (CDÖP). To this end, the study utilized document review and content analysis. The learning outcomes included in the CDÖP were examined separately for each grade level, and the learning outcomes recommended by the Ministry of National Education (MEB) for field studies were identified. The researchers also identified the learning outcomes that fieldwork could implement. As a result of the review, 6 learning outcomes directly related to fieldwork were identified by the MEB, and 18 learning outcomes potentially related to fieldwork were identified by the researchers. This study recommends that the MEB establish a coordination unit to ensure that the planning phase of field studies (vehicles for transportation, routes, brochures, maps, parental permissions, etc.) is carried out in a coordinated manner. Furthermore, “virtual field studies” designed to parallel the learning outcomes can also be used in geography teaching in situations where field applications cannot be organized.

Anahtar Kelimeler

Fieldwork , Learning outcomes , Geography teaching , Secondary education

2024 ortaöğretim coğrafya ders programında arazi çalışmalarının yeri ve uygulanabilirliği

Öz

Arazi çalışmaları tüm öğretim kademelerinde kendine karşılık bulan, coğrafya öğretiminin ayrılmaz bir parçası olarak yer almaktadır. Bilindiği üzere arazi çalışmaları coğrafyacının laboratuvarı olarak tanımlanmaktadır. Bu çalışmada, ortaöğretim 2024 Coğrafya Dersi Öğretim Programı (CDÖP)’ndaki öğrenme çıktılarında arazi çalışmalarının yeri ve uygulanabilirliğinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, çalışmada doküman incelemesinden yararlanılmış olup içerik analizi yapılmıştır. CDÖP’de yer alan öğrenme çıktıları sınıflara göre ayrı ayrı olarak incelenmiş Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından arazi çalışmalarının önerildiği öğrenme çıktıları belirlenmiştir. Ayrıca arazi çalışmalarının uygulanabileceği öğrenme çıktıları da araştırmacılar tarafından tespit edilmiştir. İncelemenin sonucunda, MEB tarafından arazi çalışmaları ile doğrudan ilgili olabilecek 6; araştırmacılar tarafından ise arazi çalışmaları ile ilgili olabilecek 18 öğrenme çıktısı belirlenmiştir. Bu çalışmayla, arazi çalışmalarının planlama (ulaşım için araç, güzergâh, broşür, haritalar, veli izinleri vs.) aşamasının koordine bir şekilde yürütülebilmesi için MEB tarafından koordinasyon birimi oluşturulması önerilmektedir. Ayrıca arazi uygulamalarının düzenlenme imkânının olmadığı durumlar için öğrenme çıktılarına paralel olacak şekilde tasarlanmış “sanal arazi çalışmaları” da coğrafya öğretiminde kullanılabilir.

Anahtar Kelimeler

Coğrafya Öğretimi , Arazi çalışmaları , Öğrenme çıktıları , Ortaöğretim

Kaynakça

• Akça, D., & Bozyiğit, R. (2024). Ihlara Vadisi ve çevresinin coğrafya kazanımlarıyla ilişkisinin incelenmesi. Social Sciences Studies Journal, 10(1), 18-32.
• Akçay, A. E. (2023). Coğrafya eğitiminde alan çalışmalarına bir örnek: Ereğli-Konya fiziki coğrafyası. (Yüksek Lisans Tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya).
• Akşit, S., & Gökçe Gündüzoğlu, H. A. (2022). Fiziki coğrafya mekânlarında: Hayal ve gerçek. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 54. https://doi.org/10.53444/deubefd.1143029
• Altundağ, M., & Kocalar, A. O. (2025). Coğrafi gözlem ve saha çalışması becerisinin kazandırılmasına yönelik etkinlik tasarımı. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 16(1), 929-948.
• Anđelković, S., Dedjanski, V., & Pejic, B. (2018). Pedagogical benefits of fieldwork of the students at the Faculty of Geography in the light of the Bologna Process. Journal of Geography in Higher Education, 42(1), 110-125. https://doi.org/10.1080/03098.265.2017.1379058
• Arı, Y. (2020). Coğrafya lisans programlarında arazi̇ çalışmaları: Uygulayıcı öğretim üyelerinin görüşlerine dayalı nitel bir analiz. Doğu Coğrafya Dergisi, 25(43), 13-30. https://doi.org/10.17295/ataunidcd.715591
• Balcı, A. (2021). Sosyal bilimlerde araştırma yöntem, teknik ve ilkeler (15. Baskı). Pegem Akademi.
• Ballı, A. (2009). 9. Sınıf fiziki coğrafya konuları öğretiminde gezi gözlem yönteminin önemi (Bağcılar ilçesi örneği). (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul).
• Bilgi, M. G., & Yılmaz, C. (2011). Aday öğretmenlerin coğrafya arazi çalışmalarına bakışı. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 11(2), 961-983.
• Bligh, D. A., Ebrahim, G. J., Jaques, D., & Warren Piper, D. (1975). Teaching Students. Teaching Services Centre, University of Exeter .
• Coşkun, M. (2020). Arazide çalışma becerisi. Ç. Ö. Demirbaş (Ed.), Coğrafi beceriler içinde (s. 41-79). Nobel Akademik Yayıncılık.
• Çalışkan, O. (2021). Coğrafya eğitimi ve arazi çalışmaları (4. Baskı). Pegem Akademi.
• Duman, N. (2020). Volkan topoğrafyası konularının öğretiminde gezi-gözlem yönteminin öğrencilerin akademik başarısına etkisi. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 55(2), 710-724.
• Dunphy, A., & Spellman, G. (2009). Geography fieldwork, fieldwork value and learning styles. International Research in Geographical and Environmental Education, 18(1), 19-28. https://doi.org/10.1080/103.820.40802591522
• France, D., & Haigh, M. (2018). Fieldwork@40: Fieldwork in geography higher education. Journal of Geography in Higher Education, 1-17. https://doi.org/10.1080/03098.265.2018.1515187
• Fuller, I. C. (2006). What is the value of fieldwork? Answers from New Zealand using two contrasting undergraduate physical geography field trips. New Zealand Geographer, 62(3), 215-220. https://doi.org/10.1111/j.1745-7939.2006.00072.x
• Gold, J. R., Jenkins, A., Lee, R., Monk, J. R., Riley, J., Shepherd, I. D. H., & Unwin, D. J. (1991). Teaching geography in higher education: A manual of good practice, Blackwells. Oxford.
• Gökçe Gündüzoğlu, H. A., Çukur, H., & Olcay, H. (2023). Coğrafya öğretmen adaylarının arazi çalışmalarına hazırlık aşamalarının değerlendirilmesi. lnternational Journal of Geography and Geography Education, 49, 1-21. https://doi.org/10.32003/igge.1259650
• Gürgen, G., & Çalışkan, O. (2009). Arazi çalışmalarında güvenlik-sağlık risklerinin analizi ve yönetimi. Nature Sciences, 4(3), 70-82.
• Higgitt, D., & Bullard, J. (1999). Assessing Fieldwork Risk for Undergraduate Projects. Journal of Geography in Higher Education, 23(3), 441-449. https://doi.org/10.1080/030.982.69985407
• Hovorka, A. J., & Wolf, P. A. (2009). Activating the classroom: Geographical fieldwork as pedagogical practice. Journal of Geography in Higher Education, 33(1), 89-102. https://doi.org/10.1080/030.982.60802276383
• Hupy, J. P., Aldrich, S. P., Schaetzl, R. J., Varnakovida, P., Arima, E. Y., Bookout, J. R., Wiangwang, N., Campos, A. L., & McKnight, K. P. (2005). Mapping soils, vegetation, and landforms: an integrative physical geography field experience. The Professional Geographer, 57(3), 438-451. https://doi.org/10.1111/j.0033-0124.2005.00489.x
• Kaya, H., Demirkaya, H., & Aydın, F. (2010). Undergraduate students’ experiences in a geography fieldwork. Middle-East Journal of Scientific Research, 6(6), 637-641.
• Kaya, H., Taş, M., & Düz, İ. (2016). Coğrafya eğitiminde saha çalışmaları için bir rota önerisi: Isparta coğrafya ve turizm güzergâhları. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 5(40), 361-372.
• Kent, M., Gilbertson, D. D., & Hunt, C. O. (1997). Fieldwork in geography teaching: A critical review of the literature and approaches. Journal of Geography in Higher Education, 21(3), 313-332. https://doi.org/10.1080/030.982.69708725439
• Kern, E. L., & Carpenter, J. R. (1986). Effect of field activities on student learning. Journal of Geological Education, 34(3), 180-183.Krakowka, A. R. (2012). Field trips as valuable learning experiences in geography courses. Journal of Geography, 111(6), 236-244. https://doi.org/10.1080/00221.341.2012.707674
• Larsen, T., Tabor, L., & Smith, P. (2020). End of the field? Hacking online and hybrid environments for field-based learning in geography education. Journal of Geography, 120(1), 3-11.
• Lee, D. M. (2023). The potential and merits of narrative-based virtual fieldwork in preservice geography teacher education. Education Sciences, 13(3), 259.
• Leydon, J., & Turner, S. (2013). The challenges and rewards of introducing field trips into a large introductory geography class. Journal of Geography, 112(6), 248-261. https://doi.org/10.1080/00221.341.2013.833279
• Magrane, E., & Carter, D. (2024). Road trip field course. Journal of Geography in Higher Education, 48(2), 312-323. https://doi.org/10.1080/03098.265.2023.2198197
• Meydan, A., & Özalp, M. T. (2024). Arazi çalışmalarının öğretmen adaylarının deneyimlerine yansımaları. 123.
• Minocha, S., Tilling, S., & Tudor, A. D. (2018). Role of virtual reality in geography and science fieldwork education. Knowledge exchange seminar series, learning from new technology, Belfast. https://oro.open.ac.uk/55876/ Özgen, N. (2011). Fiziki coğrafya dersi öğretim metoduna farklı bir yaklaşım: gezi-gözlem destekli öğretim. Marmara Coğrafya Dergisi, 23, 373-388.
• Özkan, U. B. (2021). Eğitim bilimleri araştırmaları için doküman inceleme yöntemi (4. Baskı). Pegem Akademi.
• Peasland, E. L., Henri, D. C., Morrell, L. J., & Scott, G. W. (2019). The influence of fieldwork design on student perceptions of skills development during field courses. International Journal of Science Education, 41(17), 2369-2388. https://doi.org/10.1080/09500.693.2019.1679906
• Pınar, A., & Tuncer, T. (2019). Coğrafya eğitiminde potansiyel bir açık hava laboratuvarı: Bolluk Gölü ve çevresi. Gelecek Vizyonlar Dergisi, 3(3), 24-40.
• Rogers, S. L. (2020). Cheap, accessible, and virtual experiences as tools for immersive study: A proof of concept study. Research in Learning Technology, 28. http://journal.alt.ac.uk/index.php/rlt/article/view/2416
• Sarıduran, A. (2019). Coğrafya eğitiminde alan çalışmalarına bir örnek: Sarıyar (Gilindirez) Deresi Havzası’nın (Erdemli-Mersin) fiziki coğrafyası. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya).
• Scott, I., Fuller, I., & Gaskin, S. (2006). Life without fieldwork: Some lecturers’ perceptions of geography and environmental science fieldwork. Journal of Geography in Higher Education, 30(1), 161-171. https://doi.org/10.1080/030.982.60500499832
• Semenderoğlu, A., & Arslan, K. (2024). Coğrafya eğitiminde arazi çalışmalarına ilişkin coğrafya öğretmen adaylarının metaforik algıları. Diyalektolog-Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 34, 59-80.
• Tuna, F., & Sarıkaya, M. A. (2014). Sarıyer, Beykoz ve Şile’de (İstanbul) coğrafya eğitimi için rota önerileri. Doğu Coğrafya Dergisi, 19(31), 189-206.Tuncer, T., & Pınar, A. (2023). Coğrafya eğitiminde potansiyel bir açık hava laboratuvarı: Karapınar ve çevresi. lnternational Journal of Geography and Geography Education, 48, 37-67. https://doi.org/10.32003/igge.1158895
• Türker, A., Ünal, Ü. E., & Karagüç, C. Ç. (2020). Arazi çalışmalarının coğrafya öğretmeni adaylarının yeryüzü şekillerini kavrama ve tasvir etme becerilerine etkileri. Journal of Anatolian Cultural Research (JANCR), 4(2), 144-161.
• Uzun, A., & Arı, Y. (2023). Coğrafya lisans eğitiminde arazi çalışmaları: İyi uygulama örneği olarak Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun. lnternational Journal of Geography and Geography Education, 49, 59-79.
• Ünlü, M., & Özdemir, F. (2018). Ortaöğretimde fiziki coğrafya kazanımlarına uygun arazi çalışmalarının planlanması (İstanbul ili örneği). Marmara Coğrafya Dergisi, 37, 49-62.
• Ünlü, M., Üçışık, S., & Özey, R. (2002). Coğrafya eğitim ve öğretiminde haritaların önemi. Marmara Coğrafya Dergisi, 5, 9-25.
• Wall, G. P., & Speake, J. (2012). European geography higher education fieldwork and the skills agenda. Journal of Geography in Higher Education, 36(3), 421-435.
• Wang, M., Wu, J., An, N., & Lin, M. (2023). The effect of emotional experiences in fieldwork: Embodied evidence from a visual approach. Journal of Geography in Higher Education, 47(2), 188-209.
• Wilson, H., Leydon, J., & Wincentak, J. (2017). Fieldwork in geography education: Defining or declining? The state of fieldwork in Canadian undergraduate geography programs. Journal of Geography in Higher Education, 41(1), 94-105. https://doi.org/10.1080/03098.265.201 6.1260098
• Yıldırım, T., & Arıbaş, K. (2018). Coğrafya öğretiminde gezi gözlem yöntemi: Örnek bir rota çalışması. Marmara Coğrafya Dergisi, 37, 16-29.