Evaluation of bioclimatic comfort conditions in Diyarbakır city in terms of tourism activities

Yıl 2026, Sayı: 57, 342 - 359, 30.01.2026

Ramazan Fıratoğlu , Ahmet Serdar Aytaç

Öz

Climate and meteorological phenomena have a significant impact on human life and activities. Nearly every aspect of life— from economic activities to physical and mental health, from clothing choices to transportation—is directly or indirectly influenced by climate and weather conditions. In this context, tourism and recreation are other human activities strongly shaped by climatic and meteorological factors. Meteorological parameters such as temperature, humidity, precipitation, wind, and cloud cover directly affect the location, timing, form, and satisfaction level of tourism activities. This study aims to identify the ideal periods for tourism by determining the bioclimatic comfort conditions in the city of Diyarbakır. To this end, hourly data on temperature, humidity, wind speed, and global radiation were used to calculate the Physiological Equivalent Temperature (PET) index, and the city’s bioclimatic comfort conditions were assessed. The RayMan software was employed for PET calculations. The PET data were then analyzed, and PET graphs were generated at both hourly and 10 day intervals. The results revealed that the most comfortable tourism conditions in Diyarbakır occur in April, May, October, and November. In contrast, cold and extreme cold stress were observed in December, January, and February, while hot and extreme hot stress dominated in June, July, August, and September, creating unfavorable conditions for tourism.This study aims to identify the ideal periods for tourism by determining the bioclimatic comfort conditions in the city of Diyarbakır. To this end, hourly data on temperature, humidity, wind speed, and global radiation were used to calculate the Physiological Equivalent Temperature (PET) index, and the city’s bioclimatic comfort conditions were assessed. The RayMan software was employed for PET calculations. The PET data were then analyzed, and PET graphs were generated at both hourly and 10-day intervals.
The results revealed that the most comfortable tourism conditions in Diyarbakır occur in April, May, October, and November. In contrast, cold and extreme cold stress were observed in December, January, and February, while hot and extreme hot stress dominated in June, July, August, and September, creating unfavorable conditions for tourism.

Anahtar Kelimeler

Rayman , Physiological equivalent temperature , Bioclimatic comfort , Diyarbakır , Tourism climatology

Diyarbakır şehrinde biyoklimatik konfor koşullarının turizm faaliyetleri açısından değerlendirilmesi

Öz

İklim ve meteorolojik olaylar, insan yaşamı ve faaliyetleri üzerinde önemli etkilerde bulunur. İnsanın ekonomik faaliyetlerinden beden ve ruh sağlığına, giyim kuşamından ulaşım faaliyetlerine kadar neredeyse her şey doğrudan veya dolaylı bir şekilde iklim ve meteorolojik olaylardan etkilenir. Bu kapsamda iklim ve meteorolojik koşulların oldukça belirleyici olduğu bir diğer insan faaliyeti turizm ve rekreasyondur. Sıcaklık, nem, yağış, rüzgâr, bulutluluk gibi meteorolojik parametreler insanların turizm faaliyetlerinin yeri, zamanı, şekli ve bu faaliyete katılanların tatmin düzeyi üzerinde doğrudan etkilidir. Bu çalışmada Diyarbakır şehri’nde biyoklimatik konfor koşulları belirlenerek turizm açısından ideal dönemlerin saptanması amaçlanmıştır. Bunun için saatlik düzeyde sıcaklık, nem, rüzgâr hızı, küresel radyasyon verileri kullanılarak Fizyolojik Eşdeğer Sıcaklık İndisi (PET) (Physiological Equivalent Temperature) hesaplanmış ve Diyarbakır şehri’nin biyoklimatik konfor koşulları belirlenmiştir. Fizyolojik Eşdeğer Sıcaklık İndisinin hesaplanmasında RayMan yazılımı kullanılmıştır. Physiological Equivalent Temperature (PET) İndisi verileri analiz edilerek saatlik ve 10 günlük aralıklarla PET grafikleri oluşturulmuştur. Araştırma sonucunda Diyarbakır şehrinde nisan, mayıs, ekim, kasım aylarında turizm için en konforlu koşulların görüldüğü; aralık, ocak, şubat aylarında soğuk ve aşırı soğuk stresi; haziran, temmuz, ağustos, eylül aylarında sıcak ve aşırı sıcak stresi nedeniyle turizm açısından olumsuz koşulların var olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Rayman , Fizyolojik eşdeğer sıcaklık , Biyoklimatik konfor , Diyarbakır , Turizm klimatolojisi

Kaynakça

• Aksu, R. (2017). Diyarbakır ve çevresinde kültür turizmi [Doktora tezi]. İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Arınç, K. (2009). Türkiye’nin iç bölgeleri. Eser Ofset Matbaacılık.
• ASHRAE. (2004). Standard 55: Thermal environmental conditions for human occupancy. American Society of Refrigerating and Air Conditioning Engineers.
• Atalay, İ. (2005). Genel beşerî ve ekonomik coğrafya (4. bs.). Meta Basım Matbaacılık.
• Atalay, İ., & Mortan, K. (2007). Türkiye bölgesel coğrafyası (Genişletilmiş 4. bs.). İnkılap Kitabevi.
• Atalay, İ. (2013). Uygulamalı klimatoloji (2. bs.). Meta Basım Matbaacılık.
• Aytaç, A. S., & Kolbüken, M. (2019). Şanlıurfa merkez ilçelerinde biyoklimatik konfor koşulları ile doğal ölüm olayları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesine yönelik ilk bulgular (2013–2015). Turkish Studies – Social Sciences, 14(6), 2885–2906.
• Erinç, S. (1993). Türkiye fiziki coğrafyasının ana çizgileri. İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve Coğrafya Enstitüsü Bülteni, 10.
• Erol, O. (2004). Genel klimatoloji (6. bs.). Çantay Kitabevi.
• Fıratoğlu, R. (2025). GAP turizm destinasyonunda biyoklimatik konfor koşullarının turizm faaliyetleri açısından değerlendirilmesi [Yüksek lisans tezi]. Harran Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Güney, E. (1991). Diyarbakır ve yöresinde doğa-kültür turizmi. T.C. Dicle Üniversitesi Rektörlüğü Yayınları.
• Höppe, P. (1999). The physiological equivalent temperature – A universal index for the biometeorological assessment of the thermal environment. International Journal of Biometeorology, 43, 71–75.
• Kaya, B. G., & Güngör, Ş. (2022). Aydın ili biyoklimatik konfor şartlarının turizm konfor indeksi ile analizi. Türkiye Coğrafi Bilgi Sistemleri Dergisi, 4(2), 65–70.
• Kolbüken, M., & Aytaç, A. S. (2020). The investigation of the relationship between bioclimatic comfort conditions and natural mortality cases in the Şanlıurfa province between 2013–2015. International Journal of Geography and Geography Education, 41, 346–366.
• Matzarakis, A., & Rutz, F. (2005). Application of RayMan for tourism and climate investigations. Annalen der Meteorologie, 41(2), 631–636.
• Matzarakis, A. (2006). Weather and climate-related information for tourism. Tourism and Hospitality Planning & Development, 3(2), 99-115.
• Matzarakis, A., Mayer, H., & Iziomon, M. (1999). Applications of a universal thermal index: Physiological equivalent temperature. International Journal of Biometeorology, 43, 76–84.
• Matzarakis, A., & Mayer, H. (1996). Another kind of environmental stress: Thermal stress. WHO News, 18, 7–10
• Meşeli, A. (2025). Diyarbakır’da kültür turizmi ve diğer çekicilikler, tespitler, sorunlar ve çözüm önerileri. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(160), 131–165. https://doi.org/10.29228/ASOS.79265
• Mieczkowski, Z. (1985). The tourism climatic index: A method of evaluating world climates for tourism. The Canadian Geographer, 29, 220233. https://doi.org/10.1111/j.1541-0064.1985.tb00365.x
• Meteoroloji Genel Müdürlüğü. (2024, 20 Nisan). İl ve ilçelere ait istatistikî veriler. https://www.mgm.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceleristatistik.aspx?m=DIYARBAKIR
• Önder, S. (2003). A study on the determination of the recreational bias and demands of students at Selçuk University. Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 17(32), 31–38.
• Öngel, K., & Mergen, H. (2009). Isıl konfor parametrelerinin insan vücudundaki etkilerine yönelik literatür taraması. S.D.Ü. Tıp Fakültesi Dergisi, 16(1), 21–25.
• Perry, A. H. (1972). Weather, climate and tourism. Weather, 27(5), 199–203. https://doi.org/10.1002/j.1477-8696.1972.tb04291.xT.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. (2024, 27 Kasım). https://is.kultur.gov.tr/hitit/login?redirectUrl=user%2Freports
• Toy, S., & Yılmaz, S. (2009). Peyzaj tasarımında biyoklimatik konfor ve yaşam mekânları için önemi. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 40(1), 133–139.
• Toy, S. (2010). Biyoklimatik konfor değerleri bakımından Doğu Anadolu Bölgesi rekreasyonel alanların incelenmesi [Doktora tezi]. Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü.
• Toy, S., & Yılmaz, S. (2010). Artvin ilindeki iklim şartlarının turizm ve rekreasyon aktiviteleri açısından uygunluğunun değerlendirilmesi. III. Ulusal Karadeniz Ormancılık Kongresi Bildirileri, 4, 1513–1522.
• Toy, S., Aytaç, A. S., & Kantor, N. (2016). Human biometeorological analysis of the thermal conditions of the hot Turkish city of Şanlıurfa. Theoretical and Applied Climatology. https://doi.org/10.1007/s00704.016.1995-3
• Türkeş, M. (2022). Klimatoloji ve meteoroloji (2. bs.). Kriter Yayınevi.
• NASA. (2025, 20 Nisan). Meteorolojik veriler. https://power.larc.nasa.gov/data-access-viewer