2018 YILI İLKÖĞRETİM DERS PROGRAMLARINDA COĞRAFYA EĞİTİMİ

Öz

İlköğretimde, öğrenilen bilgiler okul yaşamı için gerekli köşetaşı bilgileri içerir. İlköğretimde öğrenilmesi gereken konulardan bir kısmı ise coğrafya alanındadır. İlköğretimde özellikle Sosyal Bilgiler, Hayat Bilgisi ve Fen Bilimleri ders programlarında coğrafya konularına yer verilmiştir. Bununla birlikte seçmeli derslerden olan Şehrimiz dersi de coğrafya konularından oluşmaktadır. Coğrafya konularının ilköğretim düzeyinde okullarda okutulması yoğun şekilde cumhuriyetten sonra olsa da Osmanlı devleti zamanında coğrafya konuları ders müfredatlarında yer almıştır. Günümüze kadar ilköğretim programları birçok kez değişime uğramış, bununla birlikte coğrafya konularının programlardaki içerikleri de yenilenmiş ve güncellenmiştir. Diğer yönden 2018 ilköğretim programlarındaki coğrafya konuları incelendiğinde daha önce hazırlanmış programlarla birçok yönden benzerliği olduğu görülmektedir. Konuların öğretiminde, ders öğretmenlerinin çok yönlü olması ve ezbercilikten uzak durması önemlidir. Çalışmanın temel amacı 2018 yılı ilköğretim ders programlarında yer alan coğrafya eğitimi ile ilgili durumu incelemek ve analiz etmektir. Çalışmada esas olarak nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılmıştır. Bu çerçevede 2018 yılında MEB tarafından hazırlanmış olan, öğretim programları incelenmiştir. Ayrıca daha önceki yıllara ait öğretim programları ve konu ile ilgili literatür gözden geçirilmiştir. Çalışmada Sosyal Bilgiler, Hayat Bilgisi, Şehrimiz ve Fen Bilimleri ders programlarındaki coğrafya konuları esas alınmıştır. Sonuç olarak İlköğretimde, coğrafya konuları farklı dersler içinde yer serpilmiştir. Özellikle Fen Bilimleri programı yoğun bir coğrafya içeriğine sahiptir. Bütün bunlardan dolayı, bir öneri olarak, ilköğretim programları sürekli yenilenmeye devam edilmedir. Dünyadaki ilköğretim programları ve coğrafya alanındaki gelişmeler sürekli takip edilerek güncel bir coğrafi içeriğin olmasına özen gösterilmelidir.

Anahtar Kelimeler

• İlköğretim,Coğrafya Eğitimi,Öğretim,Öğretim Programı

GEOGRAPHY EDUCATION IN 2018 PRIMARY SCHOOL INSTRUCTION SCHEDULE

Öz

In primary education, the information that is learned includes the basic stone information for school life. Some of required subjects of primary education are in the geography field. Therefore, geography subjects has been included in primary education programs, especially in Social Studies, Life Science and Natural Science courses. Also, elective course of ‘Our City’ is composed of geographical subjects. Although, geography subjects were started to be taught at primary education level after the foundation of Turkish Republic, they had been included in the curriculum during Ottoman period. The primary education programs have changed many times and the contents of the geography course also have been revised and updated consequently. On the other hand, when geography subjects of the 2018 primary education programs were examined, it is seen that there are many similarities with the previous programs. It is important that the teachers of the course should be versatile and avoid memorization in their teaching method. In this study, document review has been used as a main qualitative research method. “The main objective of the study is to examine and analyze the situation related to geography education in 2018 primary school curriculum. In this study, document review has been used as a main qualitative research method. In this context, the curriculum prepared by the Ministry of Education in 2018 was examined. In addition, the curriculum of the previous years and the literature on the subject were reviewed. In the study, geography subjects in Social Studies, Life Science, Our City and Natural Science courses are taken as basis. As a result, in elementary education, geography subjects were sprinkled within different courses. Especially program of Natural Science has an intense geography content. Therefore, as a suggestion, the primary education programs should be continued to renew. In the world the primary education programs and the developments in the field of geography should be constantly monitored and care taken to keep up-to-date geographical content.

Anahtar Kelimeler

• Primary Education,Geography Education,Teaching,İnstruction Schedule

Kaynakça

1. Acar, S., & Yavan, N. (2012). Türkiye’de coğrafyanın yansımaları. Coğrafi Bilimler Dergisi (CBD), 10 (1), 1-8.
2. Akdoğan, E. M. (2017). Köy enstitülerinde coğrafya öğretimi. Tarih Okulu Dergisi, 235-273.
3. Aksoy, B. (2003). İlköğretim sosyal bilgiler programında yer alan coğrafya konularının öğretim ilkeleri açısından değerlendirilmesi. C. Şahin (Ed.) Konu alanı ders kitabı inceleme kılavuzu: sosyal bilgiler içinde (s. 227-241). Ankara: Gündüz Eğitim ve Yayıncılık.
4. Alkış, S. (2005). İlköğretim birinci kademe sosyal bilgiler ders kitaplarının coğrafi kavramlar açısından incelenmesi. XIV. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi, Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi (28-30 Eylül 2005), Kongre Kitabı Cilt 2,, (s. 976-979). Denizli.
5. Aslan, M. (1999, 07 02). Cumhuriyet dönemi ilköğretim programları ve belli baslı özellikleri. Milli Eğitim Dergisi, 144. 07 02, 2018 tarihinde https://dhgm.meb.gov.tr/yayimlar/dergiler/Milli_Egitim_Dergisi/146/aslan.htm adresinden alındı
6. Atasoy. (2004). Fen Öğrenimi ve Öğretimi. Ankara: Asil Yayın.
7. Aydın, F., & Güngördü, E. (2015). Coğrafya Öğretiminde Özel Öğretim Yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi Yayınları.
8. Berber, N., & Güzel, H. (2017). Finlandiya, Hong Kong, Kore, Singapur ve Türkiye fen öğretim programlarının karşılaştırmalı olarak incelenmesi. The Journal Of Academic Social Science Studies, (63), 15-37.

9. Bilim, C. Y. (1998). Türkiye’de Çağdaş Eğitim Tarihi (1734-1876). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
10. Cicioğlu, H. (1985). Türkiye Cumhuriyetinde İlk ve Ortaöğretimin Tarihsel Gelişimi. Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi.
11. Çelenk, S., Tertemiz, N., & Kalaycı, N. (2000). İlköğretim Programları ve Gelişmeler. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
12. Çelikkaya, T. (2012). İlköğretim I. kademe sosyal bilgiler dersi coğrafya konularının öğretimi. Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi, Erzurum). 8. 5. 2018 tarihinde https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi adresinden alındı
13. Çepni, S., & Çil, E. (2009). Fen ve Teknoloji Programı, İlköğretim 1. ve 2. Kademe Öğretmen El Kitabı. Ankara: Pegem Akademi.
14. Doğanay, A. (2008). Çağdaş sosyal bilgiler anlayışı ışığında yeni sosyal bilgiler programının değerlendirilmesi. Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (17) 2, 77-96.
15. Garipağaoğlu, N. (2001). Gezi -gözlem metodunun coğrafya eğitimi ve öğretimindeki yeri. Marmara Coğrafya Dergisi, (3)2, 13-30.
16. Gelen, İ., & Beyazıt, N. (2007). Eski ve yeni ilköğretim programları ile ilgili çeşitli görüşlerin karşılaştırılması. Kuram ve Uygulamada Eğitim, 51, 457-476.
17. Gökçe, N., & Öztürk, F. (2013). İlköğretim öğrencilerinin coğrafya biliminin konularına ilişkin algılar. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13 (25), 92 – 118.
18. Gürkan, T., & Gökçe, E. (1999). Türkiye’de ve Çeşitli Ülkelerde İlköğretim. Ankara: Siyasal Kitapevi.
19. Kızılçaoğlu, A., & Taş, H. (2007). Kızılçaİlköğretim ikinci kademede coğrafya eğitimi ve öğretimi: öğrenme alanları ve kazanım boyutu. Marmara Coğrafya Dergisi, (16), 92-108.
20. Küçük, O. (2016). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Bursa: Ekin Yayınları.
21. Maden , S., Durukan, E., & Akbaş, E. (2011). İlköğretim öğretmenlerinin öğrenci merkezli öğretime yönelik algıları. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(16), 255-269.
22. MEB. (2017). Şehrimiz Dersi Öğretim Programı (Ortaokul 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar). 28 Ağustos 2018 tarihinde http://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20171117154450763- Şehrimiz...%20Dersi%20Öğretim%20Programı.pdf, adresinden edinilmiştir.
23. MEB. (2018a). Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı (İlkokul Ve Ortaokul 4, 5, 6 ve 7. Sınıflar). 28 Ağustos 2018 tarihinde http://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/201812103847686SOSYAL%20B%C4%B0LG%C4%B0LER%20%C3%96%C4%9ERET%C4%B0M%20PROGRAMI%20.pdf, adresinden edinilmiştir.
24. MEB. (2018b). Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı (İlkokul ve Ortaokul 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar). 5 Ağustos 2018 tarihinde http://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/201812312311937-FEN%20BİLİMLERİ%20ÖĞRETİM%20PROGRAMI2018.pdf adresinden edinilmiştir.
25. MEB. (2018c). Hayat Bilgisi Dersi Öğretim Programı (İlkokul 1, 2 ve 3. Sınıflar). 4 Mayıs 2019 tarihinde http://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/2018122171428547HAYAT%20B%C4%B0LG%C4%B0S%C4%B0%C3%96%C4%9ERET%C4%B0M%20PROGRAMI.pdf, adresinden edinilmiştir.
26. Nalçacı, A. (2006). İlköğretim 6. ve 7. sınıf sosyal bilgiler programındaki coğrafya konularının genel amaçlarının gerçekleşme düzeyine ilişkin öğretmen ve öğrenci görüşleri. Doğu Coğrafya Dergisi, (18), 245-262.
27. Öner, G., & Öner, D. (2017). Sosyal Bilgiler eğitiminde coğrafya konuları üzerine yapılmış lisansüstü tezlere yönelik bir analiz ve bibliyografya çalışması. Boğaziçi Üniversitesi Eğitim Dergisi, 34 (2)., 13-34.
28. Örs, H. (2007). İlköğretim okullarında 6. sınıf sosyal bilgiler dersi coğrafya konularının program yönünden incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi, Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Aydın). 25 Eylül 2018 tarihinde https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi adresinden edinilmiştir.
29. Özgen, N. (2016). Nitel araştırmada verilerin toplanması ve analizi. Özgen, N. (Ed.), Beşerî Coğrafyada Araştırma Yöntemleri ve Teknikleri içinde (s. 158-196). Ankara: Pegem Akademi.
30. Sönmez, V. (1998). Hayat Bilgisi Öğretimi ve Öğretmen Kılavuzu. Ankara: Anı Yayınları.
31. Sönmez, V., & Alacapınar, F. G., F. (2016). Örneklendirilmiş Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Anı Yayıncılık.
32. Sözen, E. (2018). 2005 ve 2018 Coğrafya dersi öğretim programlarında (CDOP) yapılan değişikliklerin karşılaştırılması. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 12(26), 199-216.
33. Sözen, E., & Ada, S. (2018). 4. Sınıf sosyal bilgiler ders kitabının bazı coğrafya içerikleri açısından değerlendirilmesi. ISCESS 2018 Antalya, Tam metin bildiriler kitabı içinde (s. 1-8). Antalya.
34. Şahin, K. (2003). İlk ve ortaöğretimde coğrafya müfredat programlarının geliştirilmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 11(1), 81-92.
35. Taş, H. (2005). Cumhuriyetin kuruluşundan günümüze ilköğretim 2. kademe ve liselerde coğrafya dersi ve müfredatının değişimi. Doğu Coğrafya Dergisi (14), 311-330.
36. Topsakal, S. (2006). Fen Öğretimi. Ankara: Nobel Yayıncılık.
37. Türk, İ. (2007). Osmanlı Devleri ilköğretim okulları coğrafya müfredat programları - coğrafya öğretim usulleri. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 201-212.
38. Ulutaş, S., & Erman, M. (2011). Cumhuriyetin kuruluşundan günümüze Türkiye’de uygulanmış olan ilkokul, ortaokul ve ilköğretim okulları öğretim programlarında ölçme ve değerlendirme. Eğitimde ve Psikolojide Ölçme ve Değerlendirme Dergisi, 2(1), 148-154.
39. Ünal, Ç., & Ilgaz, S. (2010). I. Kademe ilköğretim sosyal bilgiler ders kitaplarındaki coğrafya konularının öğrencilerin soru sorma ve eleştiri yapma becerilerine olan katkısı (Erzurum il merkezi örneği). Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (6)2, 129-139.
40. Ünlü, M. (2001). İlköğretim okullarında coğrafya eğitimi ve öğretimi. Marmara Coğrafya Dergisi (4), 31-48.
41. Ünlü, M. (2011). Coğrafya derslerinde coğrafi becerilerin gerçekleşme düzeyi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 11(4), 2155-2172.
42. Ünlü, M. (2014). Coğrafya Öğretimi. Ankara: Pegem Akademi Yayınları.
43. Yeke, C. (2013). İlköğretim sosyal bilgiler dersinde verilen coğrafi bilgilerin yeterliliği ve bunun ortaöğretim coğrafya derslerine etkisi. 20 Ağustos 2018 tarihinde https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi adresinden edinilmiştir.