Araştırma Makalesi

Çevresel Performans İndeksi Değerlendirmesinde Kullanılan Kriter Ağırlıklarının Objektif Yöntemlerle Belirlenmesi: OECD Ülkeleri Örneği

Cilt: 11 Sayı: 2 31 Ekim 2024
PDF İndir
TR EN

Çevresel Performans İndeksi Değerlendirmesinde Kullanılan Kriter Ağırlıklarının Objektif Yöntemlerle Belirlenmesi: OECD Ülkeleri Örneği

Öz

Çevre üzerinde alınan ve alınacak önlemler konusunda toplum baskısı son yıllarda özellikle gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde gittikçe artmaktadır. Devletler ve organizasyonlar insanlar üzerinde ekonomik ve sosyal özellikli faaliyetlere önem verdikleri gibi çevre üzerinden de gösterdikleri performanslara göre değerlendirilmektedir. Çevre özelinde 11 konu kategorisinde 40 göstergenin bir araya getirilerek 180 ülke için değerlendirilmesi çevresel performans indeksi (EPI) kullanılarak gerçekleştirildiğinden bu çalışmada 11 konu kategorisinde belirlenen kriter ağırlıklarının objektif yöntemlerle belirlenmesi amaçlanmaktadır. Kriter ağırlıklarının belirlenmesinde tek bir yöntemin kullanılmasının tek taraflı bir bakış açısı sağladığı ve en iyi çözümü belirlemede karar verici/vericilere göre değişkenlik gösterdiği düşünülmektedir. Bulguların subjektif bir şekilde karar vericilerin görüşlerine bırakılmadan, tek taraflı yorumlanmasından ziyade nesnel verilerin ele alınması gerektiği değerlendirilmiş, objektif yöntemlerden CRITIC, CILOS, ENTROPY, MEREC, LOPCOW ve SD yöntemleri kullanılarak EPI sıralamasında kullanılan kriter ağırlıkları belirlenmiştir. Yöntemlerin arasındaki ilişkiler analiz edilmiş ve karşılaştırmalar yapılmıştır. Çalışmanın EPI sıralamasındaki öznellikten sıyrılıp nesnel bakış açıları sunması sebebiyle literatüre katkı sağladığı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. ABDULLAH, L. (2017). A fuzzy decision making method in developing environmental performance index. WSEAS Transactions on Environment and Development, 13, 350-359.
  2. ABDULLAH, L., & ISMAIL, W. K. W. (2013). A new ranking of environmental performance index using weighted correlation coefficient in intuitionistic fuzzy sets: a case of ASEAN countries. Modern Applied Science, 7(6), 42.
  3. AKANDERE, G., & ZERENLER, M. (2022). Doğu Avrupa Ülkelerinin Çevresel ve Ekonomik Performansının Bütünleşik CRITIC-TOPSIS Yöntemiyle Değerlendirilmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 25(Özel Sayı), 524-535.
  4. ALTINTAŞ, F. F. (2021a). Çevre Performanslarının ENTROPİ tabanlı ROV, ARAS VE COPRAS Yöntemleri ile Ölçülmesi: G20 Grubu Ülkeleri Örneği. Social Sciences Research Journal, 10 (1), 55-78.
  5. ALTINTAŞ, F. F. (2021b). Ülkelerin çevre performanslarının CODAS ve TOPSIS yöntemleri ile ölçülmesi: G7 Grubu Ülkeleri Örneği. Ulakbilge Sosyal Bilimler Dergisi, 9(59), 544-559.
  6. ANSARI, M., EHRAMPOUSH, M. H., FARZADKIA, M., & AHMADI, E. (2019). Dynamic assessment of economic and environmental performance index and generation, composition, environmental and human health risks of hospital solid waste in developing countries; A state of the art of review. Environment international, 132, 105073.
  7. BALEŽENTIS, T., LI, T., STREIMIKIENE, D., & BALEŽENTIS, A. (2016). Is the Lithuanian economy approaching the goals of sustainable energy and climate change mitigation? Evidence from DEA-based environmental performance index. Journal of Cleaner Production, 116, 23-31.
  8. BUCHER, S. (2016). Measuring of Environmental Performance Index in Europe. Rocznik Ochrona Środowiska, 18, 46-64.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çevresel Değerlendirme ve İzleme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

31 Ekim 2024

Yayımlanma Tarihi

31 Ekim 2024

Gönderilme Tarihi

7 Ocak 2023

Kabul Tarihi

15 Nisan 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 11 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Keleş, N. (2024). Çevresel Performans İndeksi Değerlendirmesinde Kullanılan Kriter Ağırlıklarının Objektif Yöntemlerle Belirlenmesi: OECD Ülkeleri Örneği. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences, 11(2), 632-651. https://doi.org/10.17336/igusbd.1230947
AMA
1.Keleş N. Çevresel Performans İndeksi Değerlendirmesinde Kullanılan Kriter Ağırlıklarının Objektif Yöntemlerle Belirlenmesi: OECD Ülkeleri Örneği. İGÜSBD. 2024;11(2):632-651. doi:10.17336/igusbd.1230947
Chicago
Keleş, Nuh. 2024. “Çevresel Performans İndeksi Değerlendirmesinde Kullanılan Kriter Ağırlıklarının Objektif Yöntemlerle Belirlenmesi: OECD Ülkeleri Örneği”. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences 11 (2): 632-51. https://doi.org/10.17336/igusbd.1230947.
EndNote
Keleş N (01 Ekim 2024) Çevresel Performans İndeksi Değerlendirmesinde Kullanılan Kriter Ağırlıklarının Objektif Yöntemlerle Belirlenmesi: OECD Ülkeleri Örneği. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences 11 2 632–651.
IEEE
[1]N. Keleş, “Çevresel Performans İndeksi Değerlendirmesinde Kullanılan Kriter Ağırlıklarının Objektif Yöntemlerle Belirlenmesi: OECD Ülkeleri Örneği”, İGÜSBD, c. 11, sy 2, ss. 632–651, Eki. 2024, doi: 10.17336/igusbd.1230947.
ISNAD
Keleş, Nuh. “Çevresel Performans İndeksi Değerlendirmesinde Kullanılan Kriter Ağırlıklarının Objektif Yöntemlerle Belirlenmesi: OECD Ülkeleri Örneği”. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences 11/2 (01 Ekim 2024): 632-651. https://doi.org/10.17336/igusbd.1230947.
JAMA
1.Keleş N. Çevresel Performans İndeksi Değerlendirmesinde Kullanılan Kriter Ağırlıklarının Objektif Yöntemlerle Belirlenmesi: OECD Ülkeleri Örneği. İGÜSBD. 2024;11:632–651.
MLA
Keleş, Nuh. “Çevresel Performans İndeksi Değerlendirmesinde Kullanılan Kriter Ağırlıklarının Objektif Yöntemlerle Belirlenmesi: OECD Ülkeleri Örneği”. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences, c. 11, sy 2, Ekim 2024, ss. 632-51, doi:10.17336/igusbd.1230947.
Vancouver
1.Nuh Keleş. Çevresel Performans İndeksi Değerlendirmesinde Kullanılan Kriter Ağırlıklarının Objektif Yöntemlerle Belirlenmesi: OECD Ülkeleri Örneği. İGÜSBD. 01 Ekim 2024;11(2):632-51. doi:10.17336/igusbd.1230947

Cited By


Creative Commons Lisansı
İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.