EN
TR
Dezavantajlı Gruplarla Çalışan Psikologların İkincil Travma ve Bilişsel Esneklik Düzeylerinin Sosyodemografik Değişkenler Açısından İncelenmesi
Öz
Amaç: Bu araştırmanın amacı, dezavantajlı gruplarla çalışan psikologların ikincil travmatik stres ve bilişsel esneklik düzeylerini incelemek ve bu değişkenlerin çeşitli demografik ve mesleki özelliklere göre farklılık gösterip göstermediğini değerlendirmektir.
Yöntem: Nicel desenle yürütülen araştırmaya, dezavantajlı gruplarla çalışan toplam 165 psikolog katılmıştır. Veri toplamak amacıyla “Sosyodemografik Bilgi Formu”, “İkincil Travmatik Stres Ölçeği” ve “Bilişsel Esneklik Envanteri” kullanılmıştır. Elde edilen veriler çeşitli istatistiksel analiz yöntemleriyle değerlendirilmiştir.
Bulgular: Araştırma sonucunda, cinsiyet, yaş, eğitim durumu, gelir düzeyi, çalışılan kurum türü, psikiyatrik rahatsızlık öyküsü, mesleği isteyerek yapma ve çalışılan dezavantajlı grup türü gibi değişkenlerin ikincil travmatik stres ve bilişsel esneklik puanlarında anlamlı bir fark yaratmadığı bulunmuştur. Öte yandan, görev süresi ve bireysel travmatik yaşantı öyküsü, ikincil travmatik stres düzeylerinde anlamlı farklılık göstermiştir. Bilişsel esneklik düzeyleri ise yalnızca görev süresine göre anlamlı farklılık göstermiştir.
Sonuç: Elde edilen bulgular, dezavantajlı gruplarla çalışan psikologların mesleki dayanıklılığı açısından ikincil travmatik stres ve bilişsel esnekliğin dikkate alınması gerektiğine işaret etmektedir. Bu çerçevede, psikologların iyi oluşlarının desteklenmesi ve etkin müdahale sunabilmeleri adına daha fazla uygulamalı çalışma ve destekleyici programlara ihtiyaç duyulmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Dezavantajlı Gruplarla Çalışan Psikologların İkincil Travma ve Bilişsel Esneklik Düzeylerinin Sosyodemografik Değişkenler Açısından İncelenmesi başlıklı makalenin özgün bir çalışma olduğunu, makale çalışmasının tüm aşamalarında bilimsel etik ilke ve kurallara uygun davrandığımı; makalede verdiğim bilgileri, verileri akademik ve bilimsel etik ilke ve kurallara uygun olarak elde ettiğimi; yararlandığım kaynakların tümüne atıf yaptığımı ve kaynak gösterdiğimi ve bilgi, belge ve sonuçları bilimsel etik ilke ve kurallara göre sunduğumu beyan ederim.
Kaynakça
- ADAMS, R., BOSCARINO, J., & FIGLEY, C. (2006). Compassion fatigue and psychological distress among social workers: a validation study. American Journal of Orthopsychiatry, 76(1), 103-108. https://doi.org/10.1037/0002-9432.76.1.103
- AMINIHAJIBASHI, S., SKAR, A., & JENSEN, T. (2022). Professional wellbeing and turnover intention among child therapists: a comparison between therapists trained and untrained in trauma-focused cognitive behavioral therapy. BMC Health Services Research, 22(1). https://doi.org/10.1186/s12913-022-08670-3
- APPERLY, I. & BUTTERFILL, S. (2009). Do humans have two systems to track beliefs and belief-like states? Psychological Review, 116(4), 953-970. https://doi.org/10.1037/a0016923
- BECK, C. (2011). Secondary traumatic stress in nurses: a systematic review. Archives of Psychiatric Nursing, 25(1), 1-10. https://doi.org/10.1016/j.apnu.2010.05.005
- BECK, C. (2019). Secondary traumatic stress in maternal-newborn nurses: secondary qualitative analysis. Journal of the American Psychiatric Nurses Association, 26(1), 55-64. https://doi.org/10.1177/1078390319886358
- BEN‐ZİON, Z., FİNE, N., KEYNAN, N., ADMON, R., GREEN, N., HALEVİ, M., & SHALEV, A. (2018). Cognitive flexibility predicts ptsd symptoms: observational and interventional studies. Frontiers in Psychiatry, 9. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2018.00477
- BRİDE, B. E. (2001). Psychometric properties of the secondary traumatic stress scale. (Yayımlanmamış doktora tezi). The University of Georgia/Graduate Faculty, Georgia, ABD.
- BRİDE, B., ROBİNSON, M., YEGİDİS, B., & FİGLEY, C. (2004). Development and validation of the secondary traumatic stress scale. Research on Social Work Practice, 14(1), 27-35. https://doi.org/10.1177/1049731503254106
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Uygulamalı ve Gelişimsel Psikoloji (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
10 Nisan 2025
Yayımlanma Tarihi
21 Nisan 2025
Gönderilme Tarihi
31 Ekim 2023
Kabul Tarihi
5 Aralık 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 12 Sayı: 1
APA
Uygun, P., & Kökrek, Z. (2025). Dezavantajlı Gruplarla Çalışan Psikologların İkincil Travma ve Bilişsel Esneklik Düzeylerinin Sosyodemografik Değişkenler Açısından İncelenmesi. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences, 12(1), 215-229. https://izlik.org/JA35RF43AM
AMA
1.Uygun P, Kökrek Z. Dezavantajlı Gruplarla Çalışan Psikologların İkincil Travma ve Bilişsel Esneklik Düzeylerinin Sosyodemografik Değişkenler Açısından İncelenmesi. İGÜSBD. 2025;12(1):215-229. https://izlik.org/JA35RF43AM
Chicago
Uygun, Pınar, ve Zekeriya Kökrek. 2025. “Dezavantajlı Gruplarla Çalışan Psikologların İkincil Travma ve Bilişsel Esneklik Düzeylerinin Sosyodemografik Değişkenler Açısından İncelenmesi”. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences 12 (1): 215-29. https://izlik.org/JA35RF43AM.
EndNote
Uygun P, Kökrek Z (01 Nisan 2025) Dezavantajlı Gruplarla Çalışan Psikologların İkincil Travma ve Bilişsel Esneklik Düzeylerinin Sosyodemografik Değişkenler Açısından İncelenmesi. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences 12 1 215–229.
IEEE
[1]P. Uygun ve Z. Kökrek, “Dezavantajlı Gruplarla Çalışan Psikologların İkincil Travma ve Bilişsel Esneklik Düzeylerinin Sosyodemografik Değişkenler Açısından İncelenmesi”, İGÜSBD, c. 12, sy 1, ss. 215–229, Nis. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA35RF43AM
ISNAD
Uygun, Pınar - Kökrek, Zekeriya. “Dezavantajlı Gruplarla Çalışan Psikologların İkincil Travma ve Bilişsel Esneklik Düzeylerinin Sosyodemografik Değişkenler Açısından İncelenmesi”. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences 12/1 (01 Nisan 2025): 215-229. https://izlik.org/JA35RF43AM.
JAMA
1.Uygun P, Kökrek Z. Dezavantajlı Gruplarla Çalışan Psikologların İkincil Travma ve Bilişsel Esneklik Düzeylerinin Sosyodemografik Değişkenler Açısından İncelenmesi. İGÜSBD. 2025;12:215–229.
MLA
Uygun, Pınar, ve Zekeriya Kökrek. “Dezavantajlı Gruplarla Çalışan Psikologların İkincil Travma ve Bilişsel Esneklik Düzeylerinin Sosyodemografik Değişkenler Açısından İncelenmesi”. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences, c. 12, sy 1, Nisan 2025, ss. 215-29, https://izlik.org/JA35RF43AM.
Vancouver
1.Pınar Uygun, Zekeriya Kökrek. Dezavantajlı Gruplarla Çalışan Psikologların İkincil Travma ve Bilişsel Esneklik Düzeylerinin Sosyodemografik Değişkenler Açısından İncelenmesi. İGÜSBD [Internet]. 01 Nisan 2025;12(1):215-29. Erişim adresi: https://izlik.org/JA35RF43AM
