Death Rituals of Celebrities in Turkey: An Analysis from the Perspective of Habitus and Cultural Capital

Öz

This study examines the death rituals of celebrities in Turkey and their reflections on society within the framework of Pierre Bourdieu's concepts of habitus and cultural capital. The phenomenon of death is considered as a social reality shaped by the individual's lifestyle, social status and cultural background. The study emphasizes that the funeral ceremonies of artists, celebrities and prominent figures of society, defined as socialites, are a reflection of the social roles and cultural capital they have assumed throughout their lives. In this context, beyond an individual loss, funeral ceremonies stand out as a symbolic ritual in the eyes of society. While habitus is shaped by individuals' social positions and life practices, funeral ceremonies are considered as a concrete reflection of this habitus. The social and cultural capital acquired by celebrities during their lifetime is clearly manifested in post-mortem rituals. This is especially the case when artists are sent off to their last journeys in symbolic places such as Teşvikiye Mosque and their tombstones reflect their personal lifestyles and artistic identities. The role of the media in conveying these rituals to society is an important focus of the study. While funeral ceremonies are considered as a critical tool in the construction of social memory, the media dramatizes these processes and transforms them into a collective ritual. In this context, funeral ceremonies are considered as social events in which social values are reproduced and made visible, beyond being an individual loss. As a result, the reflection of social and cultural dynamics in the individual's life on post-mortem rituals is examined in a wide perspective from tombstone designs to the selection of funeral spaces. The study makes an important contribution to this field by analyzing how death rituals are reproduced in the context of social structure and cultural capital within the framework of Bourdieu's concepts of field, habitus and cultural capital.

Anahtar Kelimeler

• Death
• Habitus
• Cultural Capital
• Space
• Celebrities

Türkiye'deki Ünlülerin Ölüm Ritüelleri: Habitus ve Kültürel Sermaye Perspektifinden Bir Analiz

Öz

Bu çalışma, Pierre Bourdieu’nun habitus ve kültürel sermaye kavramları çerçevesinde Türkiye’deki ünlülerin ölüm ritüellerini ve bu ritüellerin toplum üzerindeki yansımalarını incelemektedir. Ölüm olgusu, bireyin yaşam tarzı, sosyal statüsü ve sahip olduğu kültürel birikimlerle şekillenen toplumsal bir gerçeklik olarak ele alınmaktadır. Çalışmada, sanatçılar, ünlüler ve sosyete olarak tanımlanan cemiyet hayatının önde gelen figürlerinin cenaze törenlerinin, yaşamları boyunca üstlendikleri toplumsal rollerin ve kültürel sermayelerinin bir yansıması olduğu vurgulanmaktadır. Bu bağlamda, cenaze törenleri bireysel bir kaybın ötesinde, toplum nezdinde sembolik bir ritüel olarak öne çıkmaktadır. Habitus, bireylerin sosyal konumları ve yaşam pratikleriyle şekillenirken, cenaze törenleri bu habitusun somut bir yansıması olarak değerlendirilmektedir. Ünlülerin yaşamları boyunca edindikleri toplumsal ve kültürel sermaye, ölüm sonrası ritüellerde belirgin bir şekilde tezahür etmektedir. Özellikle sanatçıların, Teşvikiye Camii gibi sembolik mekanlarda son yolculuklarına uğurlanmaları ve mezar taşlarının kişisel yaşam tarzlarını ve sanatsal kimliklerini yansıtması bu durumu somutlaştırmaktadır. Medyanın bu ritüelleri topluma aktarmadaki rolü, çalışmanın önemli bir odak noktasıdır. Cenaze törenleri, toplumsal hafızanın inşasında kritik bir araç olarak değerlendirilirken, medya bu süreçleri dramatize ederek kolektif bir ritüel haline dönüştürmektedir. Bu bağlamda cenaze törenleri, bireysel bir kayıp olmanın ötesinde, toplumsal değerlerin yeniden üretildiği ve görünür kılındığı sosyal olaylar olarak ele alınmaktadır. Sonuç olarak, bireyin yaşamındaki sosyal ve kültürel dinamiklerin ölüm sonrası ritüellere yansıması; mezar taşı tasarımlarından cenaze mekanlarının seçimine kadar geniş bir perspektifte incelenmektedir. Çalışma, ölüm ritüellerinin toplumsal yapı ve kültürel sermaye bağlamında nasıl yeniden üretildiğini Bourdieu’nun alan, habitus ve kültürel sermaye kavramları çerçevesinde analiz ederek, bu alana önemli bir katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Ölüm
• Habitus
• Kültürel Sermaye
• Alan
• Ünlüler

Kaynakça

1. ARPACI Y. G. (2012), Gök-Tanrı İnancının Bilinmeyenleri Din ve Millet Kavramları Akay Kine’nin Bilgileri Işığında, İstanbul: Çatı Kitapları
2. BARAN A.G. (2019), Sosyolojide Yakın Dönem Gelişmeler, “Pratik, Kültür, Sermaye, Habitus ve Alan Teorileriyle Pierre Bourdieu Sosyolojisi” (Ed. Serap Suğur, Aylin Görgün Baran), Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
3. BOURDIEU, P. (1977), Outline of a Theory of Practice. Translated by Richard Nice. Cambridge: Cambridge University Press, pp. 72-95. DOI: 10.1017/CBO9780511812507.004
4. BOURDIEU, P. (1995) Pratik Nedenler: Eylem Kuramı Üzerine, Çev. Hülya Tufan, Kesit Yayıncılık, İstanbul
5. BOURDIEU, P. (1997). Televizyon Üzerine. Çeviren: Turhan Ilgaz, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
6. BOURDIEU, P. & WACQUANT, L.J.D. (2003) Düşünümsel Bir Antropoloji İçin Cevaplar, Çev. Nazlı Ökten, İletişim Yayınları, İstanbul
7. BOURDIEU, P. (2002). “On Marriage Strategies” Po- pulation and Development Review. Sayı: 28/3, New York: Population Council.
8. BOURDIEU, P. (2003). The Logic Of Practice. Çeviren: Richard Nice, Cambridge: Polity Press.

9. BOURDIEU, P. (2006). Pratik Nedenler: Eylem Kuramı Üzerine. Çeviren: Hülya Uğur Tanrıöver, İstanbul: Hil Yayın.
10. BOURDIEU, P. (2007). “Viva La Crise!: Sosyal Bilimde Heterodoksi İçin”, içinde: Güney Çeğin, Emrah Göker, Alim Arlı, Ümit Tatlıcan (der.) Ocak ve Zanaat: Pierre Bourdieu Derlemesi. İstanbul: İletişim Yayınları.
11. BOURDIEU, P. (2015), “Pratik Nedenler” (çev.) Hülya Uğur Tanrıöver, Hil Yayınları, İstanbul.
12. CALHOUN, C. (2007). “Bourdieu Sosyolojisinin Ana Hatları”, içinde: Güney Çeğin, Emrah Göker, Alim Arlı, Ümit Tatlıcan (der.) Ocak ve Zanaat: Pierre Bourdieu Derlemesi. İstanbul: İletişim Yayınları.
13. CERİT, Ş. (2012). Kültürel Sermaye Bağlamında İzmir’de Latin Dans Kursları. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.
14. ELIOT, A. & RAY, Larry (2003) Key Contemporary Social Theorists, Blackwell Publishing, Oxford.
15. ÇEĞİN G. & TATLICAN Ü. (2007) “Bourdieu ve Giddens : Habitus veya Yapının İkiliği ” , içinde: Ocak ve Zanaat: Pierre Bourdieu Derlemesi, Der: Güney Çeğin-Emrah Göker- Alim Arlı-Ümit Tatlıcan. İstanbul: İletişim Yayınları.
16. ÖZDAMAR, M. (1997), İbrahim Hakkı Konyalı Yazmalar Kütüphanesi Yazmalar Kataloğu, İstanbul: Kırk Kandil Yayınları.
17. ÖZSOY, S. A. (2022) Mesleklerin Kültürel Sermayesi: Farklı Statülere Pierre Bourdieu Perspektifinden Bakmak (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun.
18. PALABIYIK, A. (2011). Pierre Bourdieu Sosyolojisinde “Habitus”, “Sermaye” ve “Alan” Üzerine1. Liberal Düşünce Dergisi (62), 1-21.
19. SWARTZ, D. (2011). Kültür ve İktidar: Pierre Bourdieu'nün Sosyolojisi. E. Gen (çev.). İstanbul: İletişim.
20. ÜNAL, A. Z. (2004) Sosyal Tabakalaşma Bağlamında Pierre Bourdieu’nün Kültürel Sermaye Kavramı (Yayınlanmamış̧ Doktora Tezi), Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
21. 1. URL-1: https://www.islamveihsan.com/hz-mevlanaya-gore-olum.html (Erişim 23.07.2024)
22. 2. URL-2: https://www.haberturk.com/zeki-muren-89-yasinda-2892408 (Erişim 23.07.2024)
23. 3. URL-3: https://www.islamveihsan.com/nasil-yasarsaniz-oyle-olursunuz.html (Erişim 23.07.2024)
24. 4. URL-4 : https://www.hurriyet.com.tr/gundem/gule-gule-melek-saban-39166205 (Erişim 23.07.2024)
25. 5. URL-5: https://www.haber7.com/kultur/haber/380751-buyuk-usta-sahneye-son-kez-cikti. (Erişim 23.07.2024)
26. 6. URL-6: https://www.sabah.com.tr/video/turkiye/oya-aydogan-icin-agliyorlar. (Erişim 23.07.2024)
27. 7. URL-7 : https://www.milliyet.com.tr/cadde/o-artik-samanyolu-nda-1606444. (Erişim 23.07.2024)
28. 8. URL-8: https://www.aa.com.tr/tr/pg/foto-galeri/ferdi-ozbegen-son-yolculuguna-ugurlaniyor. (Erişim 23.07.2024)
29. 9. URL-9: https://halktv.com.tr/gundem/fatma-girik-son-yolculuguna-ugurlaniyor-662034h (Erişim 23.07.2024)
30. 10. URL-10: https://www.aa.com.tr/tr/kultur/sanatci-ilhan-irem-son-yolculuguna-ugurlandi/2649337 (Erişim 23.07.2024)
31. 11. URL-11: https://www.trhaber.com/gundem/cuneyt-arkinin-cenaze-toreni-ne-zaman-cuneyt-arkin-nereye-defnedilecek-h235545.html#google_vignette (Erişim 23.07.2024)
32. 12. URL-12: https://www.ensonhaber.com/yasam/ozkan-ugur-dervis-usullerine-gore-topraga-verildi. (Erişim 23.07.2024)
33. 13. URL-13: https://www.turkiyegazetesi.com.tr/gundem/ferdi-tayfurun-cenaze-toreninde-sevenleri-sarki-soyledi-efsaneyi-boyle-andilar-1084748?s=6 (06.01.2025)
34. 14. URL-14: https://www.youtube.com/watch?v=iAkIO6VxtzU (Erişim 23.07.2024)
35. 15. URL-15: https://alieyuboglu.com.tr/ferdi-ozbegene-piyano-gibi-mezar/ (Erişim 23.07.2024)
36. 16. URL-16: https://www.bbc.com/turkce/haberler/2015/04/150404_kayahan_cenaze (Erişim 23.07.2024)
37. 17. URL-17: https://www.hurriyet.com.tr/gundem/peruklariyla-gomuldu-8263441 (Erişim 23.07.2024)
38. 18. URL-18: https://www.magazinci.com/icerikler/magazin/aysel-gurelin-son-istegi-ne-oldu-unlu-soz-yazarinin-cenazesi-kaldirildi_13791.html (Erişim 23.07.2024)
39. 19. URL-19: https://www.haberturk.com/magazin/herkes-bunu-konusuyor/haber/602250-meshur-gozlugu-mezar-tasi-oldu. (Erişim 23.07.2024)
40. 20. URL-20 : https://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/cengiz-semercioglu/levent-kircanin-mezari-yapildi-40354870 (Erişim 23.07.2024)