Algılanan Örgütsel Desteğin İşgören Sesliliğine Etkisinde Yöneticiye Güvenin Rolü

Öz

Amaç: Çalışmanın amacı bireyin algıladığı örgütsel destek ile sesliliği arasındaki ilişkiyi sosyal değişim teorisi temelinde incelemek ve bu ilişkide yöneticiye duyulan güvenin rolünü bilimsel kanıtlarla tespit etmektir. Bu bağlamda algılanan örgütsel desteğin işgörenlerin seslilik davranışlarını nasıl etkilediği ve yöneticilerine duydukları güvenin bu süreçteki rolü araştırılmaktadır.

Yöntem: Araştırma Mersin ilinde faaliyet gösteren bir otomotiv şirketinin çalışanları ile yürütülmüştür. Veriler araştırmacı tarafından ölçme aracı kullanılarak toplanmıştır. Ölçme aracı Algılanan Örgütsel Destek, İşgören Sesliliği ve Yöneticiye Güven olmak üzere üç bölümden ve demografik sorulardan oluşmaktadır. Analizlerde; tanımlayıcı istatistikler, korelasyon ve regresyon kullanılmıştır. Yöneticiye güvenin rolü ise SPSS Hayes Process Macro eklentisi üzerinden gerçekleştirilen analizlerle test edilmiştir.  

Bulgular: Bulgular örgütsel destek algısı ile işgören sesliliği arasında, örgütsel destek algısı ile yöneticiye güven arasında yine yöneticiye güven ile işgören sesliliği arasında anlamlı ve pozitif ilişki olduğuna işaret etmektedir. Bununla birlikte algılanan örgütsel destek ile işgören sesliliği ilişkisinde yöneticiye güvenin rolü olduğu bulgulanmıştır.

Sonuç: Çalışma işgören sesliliğini artırmada algılanan örgütsel desteğin belirleyici olduğunu ve bu etkinin yöneticiye duyulan güven ile ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuçlar, işgören sesliliğini teşvik etmek ve bunun olumlu örgütsel çıktılarından faydalanabilmek için örgütlerin destekleyici uygulamalar ve güvene dayalı ilişkiler geliştirmelerinin önemine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Algılanan Örgütsel Destek
• İşgören Sesliliği
• Yöneticiye Güven
• Sosyal Değişim Teorisi

The Role of Trust in The Manager in the Effect of Perceived Organizational Support on Employee Voice

Öz

Aim: The aim of the study is to examine the relationship between the individual's perceived organizational support and voice on the basis of social exchange theory and to determine the role of trust in the manager in this relationship with scientific evidence. In this context, the study investigates how perceived organizational support affects employees' voice behaviors and the role of trust in managers in this process.

Method: The research was conducted with employees of an automotive company operating in the province of Mersin. The data was collected by the researcher using a measurement tool. The measurement tool consists of three sections: Perceived Organizational Support, Employee Voice, and Trust in Manager, as well as demographic questions. Descriptive statistics, correlation, and regression were used in the analyses. The role of trust in manager was tested using analyses performed with the SPSS Hayes Process Macro plug-in. 

Results: The findings indicate a significant and positive relationship between perceived organizational support and employee voice, between perceived organizational support and trust in manager, and between trust in manager and employee voice. In addition, it was found that trust in the manager plays a role in the relationship between perceived organizational support and employee voice.

Conclusion: The study emphasizes that perceived organizational support is a determining factor in increasing employee voice and that this effect is increased through trust in the manager. The results point to the importance of organizations developing supportive practices and trust based relationships to encourage employee voice and benefit from its positive organizational outcomes.

Anahtar Kelimeler

• Perceived Organizational Support
• Employee Voice
• Trust in The Manager
• Theory of Social Exchange

Kaynakça

1. ABDULLAH, H., ISMAIL, I., ALNOOR, A. & YAQOUB, E. (2021). Effect of perceived support on employee’s voice behaviour through the work engagement: A moderator role of locus of control. International Journal of Process Management and Benchmarking, 11 (1), 60-79. https://doi.org/10.1504/IJPMB.2021.112253
2. AFSAR, B., SHAHJEHAN, A. & SHAH, S. I. (2017). Frontline employees’ high-performance work practices, trust in supervisor, job-embeddedness and turnover intentions in hospitality industry. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 30 (3), 1436-1452. https://doi.org/10.1108/IJCHM-11-2016-0633
3. AKKOÇ, İ. & TÜRE YILMAZ, A. (2019). The Mediating Role of Trust in the Effect of Perceived Organizational Support on Job Performance in Nurses. Dokuz Eylül Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 20 (2), 327-345. https://doi.org/10.24889/ifede.629870
4. AMBROSE, M. L. & SCHMINKE, M. (2003). Organization structure as a moderator of the relationship between procedural justice, interactional justice, perceived organizational support, and supervisory trust. Journal of Applied Psychology, 88 (2), 295-305. https://doi.org/10.1037/0021-9010.88.2.295
5. ARMSTRONG-STASSEN, M. & URSEL, N. D., (2009). Perceived organizational support, career satisfaction, and the retention of older workers. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 82, 201-220. https://doi.org/10.1348/096317908X288838
6. BADRU, A. F., KARADAS, G., OLUGBADE, O. A., & HASSANIE, S. (2024). Can employees’ trust their supervisor? The role of high-performance work systems and stewardship climate on employee voice. Heliyon, 10, 1-15. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e37795
7. BASHIR, F. (2021). Positive and negative affectivity a personality type as a moderator in perceived organization politics, perceived organization support and employee voice relationship. Journal of Innovative Research in Management Sciences, 2 (2), 31-45. https://doi.org/10.62270/jirms.vi.10
8. BASHSHUR, M. R. & OC, B. (2015). When voice matters: A multilevel review of the impact of voice in organizations. Journal of Management, 41 (5), 1530-1554. https://doi.org/10.1177/0149206314558302

9. BERGERON, D. M., & THOMPSON, P. S. (2020). Speaking up at work: The role of perceived organizational support in explaining the relationship between perceptions of organizational politics and voice behavior. Journal of Applied Behavioral Science, 56 (2), 195–215. https://doi.org/10.1177/0021886319900332
10. BÜYÜKÖZTÜRK, Ş. (2015). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (21. Baskı). Ankara: Pegem Akademi.
11. COLLIER, J. E. (2020). Applied structural equation modeling using AMOS. New York: Routledge.
12. CROPANZANO, R. & MITCHELL, M. S. (2005). Social exchange theory: An interdisciplinary review. Journal of Management, 31 (6), 874-900. https://doi.org/10.1177/0149206305279602
13. ÇAKICI, A. (2010). Örgütlerde işgören sessizliği. Ankara: Detay Yayıncılık.
14. ÇETİN, Ş. & ÇAKMAKÇI, C. (2012). Çalışan sesliliği ölçeğini Türkçeye uyarlama çalışması. KHO Bilim Dergisi, 22 (2), 1-19. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/403524
15. ÇETİN, C. & GÜVEN, Ç. (2017). Çalışanların yöneticilerine duydukları güvenin ses davranışına olan etkisi ve bir araştırma. Marmara Üniversitesi Öneri Dergisi, 12 (48), 141-152. https://doi.org/10.14783/maruoneri.vi.331583
16. DARVISH, H., ROOSTAE, M. & MOTEVALIAN, H. (2012). An investigation on relation and prediction of perceived organizational support (pos) according to 15 fold organizational variables. Management & Marketing, 2, 249-260. https://www.mnmk.ro/documents/2012-secondpart/5-9-2-12-FFF.pdf#page=6.10
17. DERİN, N. (2017). İşyerinde kişiler arası güven ile işgören sesliliği arasındaki ilişkide psikolojik rahatlığın aracılık rolü. Yönetim Bilimleri Dergisi, 15 (30), 51-68. https://dergipark.org.tr/tr/pub/comuybd/issue/36994/534453
18. DETERT, J. R. & BURRIS, E. R. (2007). Leadership behavior and employee voice: Is the door really open?. The Academy of Management Journal, 50 (4), 869-884. https://www.jstor.org/stable/20159894
19. DIRKS, K. T. & FERRIN, D. L. (2002). Trust in leadership: Meta-analytic findings and implications for research and practice. Journal of Applied Psychology, 87 (4), 611–628. https://doi.org/10.1037/0021-9010.87.4.611
20. EISENBERGER, R., HUNTINGTON, R., HUTCHISON, S. & SOWA, D. (1986). Perceived organizational support. Journal of Applied Psychology, 71 (3), 500-507.
21. EISENBERGER, R., RHOADES SHANOCK, L. & WEN, X. (2020). Perceived organizational support: Why caring about employees counts. Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior, 7, 101-124. https://doi.org/10.1146/annurev-orgpsych-012119-044917
22. FİRAL, D., TEKELİ, M. & ÖZKOÇ, A. G. (2024). Otel İşletmelerinde Örgütsel Destek Algısının İşgören Sesliliğine Etkisi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 16 (4), 2478-2487. https://doi.org/10.20491/isarder.2024.1927
23. FOWLER, F. J. (2014). Survey research methods. (5th ed.). Thousand Oaks: Sage Publications.
24. GAO, L., JANSSEN, O. & SHI, K. (2011). Leader trust and employee voice: The moderating role of empowering leader behaviors. The Leadership Quarterly, 22, 787-798. https://doi.org/10.1016/j.leaqua.2011.05.015
25. HOLLAND, P., COOPER, B. & SHEEHAN, C. (2017). Employee voice, supervisor support, and engagement: The mediating role of trust. Human Resource Management, 56 (6), 915-929. https://doi.org/10.1002/hrm.21809
26. KADIRI, A. P. & AKHIMIEN, O. G. (2022). Perceived organizational support and voice behavioural performance in public organizations in Nigeria. Journal of Entrepreneurship and Business, 10 (2), 123-143. http://journal.umk.edu.my/index.php/jeb/article/view/940/650
27. KALAYCI, Ş. (2006). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikler. Ankara: Asil Yayın.
28. KAN, M. E. (2025). Kamu kurumlarında örgütsel desteğin çalışan sesliliği ve çalışanların bilgi uçurma davranışları üzerine etkisi. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18 (1), 157-174. https://dergipark.org.tr/en/pub/ohuiibf/issue/90216/1512710
29. KANTEN, P. & ER ULKER, F. (2012). A relational approach among perceived organizational support, proactive personality and voice behaviour. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 62, 1016-1022. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2012.09.173
30. KENAR, G. (2024). Otantik liderliğin işgören sesliliği üzerindeki etkisinde lidere güvenin aracı rolü. Alanya Akademik Bakış, 8 (1), 34-47. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.1244788
31. KLINE, R. B. (2023). Principles and practice of structural equation modeling (5th ed.). New York: The Guilford Press.
32. KURTESSIS, J. N., EISENBERGER, R., FORD, M. T., BUFFARDI, L. C., STEWART, K. A. & ADIS, C. S. (2017). Perceived organizational support: A meta-analytic evaluation of organizational support theory. Journal of Management, 43 (6), 1854-1884. https://doi.org/10.1177/0149206315575554
33. KWON, B., FARNDALE, E. & PARK, J. G. (2016). Employee voice and work engagement: Macro, meso, and micro-level drivers of convergence?. Human Resource Management Review, 26 (4), 327-337. https://doi.org/10.1016/j.hrmr.2016.04.005
34. LEPINE, J. A. & VAN DYNE, L. (1998). Predicting voice behavior in work groups. Journal of Applied Psychology, 83 (6), 853-868. https://doi.org/10.1037/0021-9010.83.6.853
35. MAYER R. C., DAVIS, J. H. & SCHOORMAN, F. D. (1995). An integrative model of organizational trust. The Academy of Management Review, 20 (3), 709-734. https://doi.org/10.5465/amr.1995.9508080335
36. MORRISON, E. W. & MILLIKEN, F. J. (2000). Organizational silence: A barrier to change and development in a pluralistic world. The Academy of Management Review, 25 (4), 706-725. https://doi.org/10.2307/259200
37. Mersin Ticaret ve Sanayi Odası (MTSO). Erişim tarihi: 08.11.2024, https://www.mtso.org.tr/menu/e/kayitli-firmalar/sektorel-sorgulama
38. ÖZDEMİR, B., ÖZCAN, H. M. & YALÇINKAYA, A. (2019). Algılanan örgütsel destek ve çalışmaya tutkunluk arasındaki ilişkide örgütsel güvenin aracı rolü: Akademisyenler üzerine bir araştırma. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4 (2), 706-724. https://doi.org/10.33905/bseusbed.640815
39. RHOADES, L. & EISENBERGER, R. (2002). Perceived organizational support: A review of the literature. Journal of Applied Psychology, 87 (4), 698-714. https://web.archive.org/web/20031215061843id_/http://www.psych.udel.edu:80/~eisenberger/PDF/01_Perceived_Organizational_Support.pdf
40. SARIKAYA, Ş. & KESKİNKILIÇ KARA, S. B. (2020). Organizational trust and organizational support as a predictor of job satisfaction. International Journal of Curriculum and Instruction, 12, 435-466. https://ijci.net/index.php/IJCI/article/view/356/147
41. SAYGIN, E. & ATALAY, K. D. (2022). Sağlık sektöründe örgütsel güvenin çalışan sesliliği ile ilişkisinin incelenmesi üzerine bir araştırma. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 24 (1), 304-327. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2037742
42. SEÇER, İ. (2015). SPSS ve LISREL ile pratik veri analizi (2. Baskı). Ankara: Anı Yayıncılık.
43. SEKARAN, U. & BOUGIE, R. (2016). Research methods for business: A skill-building approach (7th ed.). West Sussex: Wiley.
44. SEVİNÇ ALTAŞ, S. (2021). Sağlık Çalışanlarının Örgütsel özdeşleşme, örgütsel bağlılık, örgütsel güven ve örgütsel destek algıları arasındaki ilişkiler. İşletme Araştırmaları Dergisi, 13 (1), 875-891. https://doi.org/10.20491/isarder.2021.1171
45. SHADISH, W. R., COOK, T. D., & CAMPBELL, D. T. (2002). Experimental and Quasi-Experimental Designs for Generalized Causal Inference. Boston: Houghton Mifflin.
46. SHARKIE, R. (2009). Trust in leadership is vital for employee performance. Management Research News, 32 (5), 491-498. https://doi.org/10.1108/01409170910952985
47. SMITH, C.J., HAN, Y., DUPRÉ, K.E. & SEARS, G.J. (2022). Perceived organizational support and its interaction with voice on police officers' organizational cynicism, stress and emotional exhaustion. Policing: An International Journal, 45 (2), 200-217. https://doi.org/10.1108/PIJPSM-07-2021-0093
48. SRIVASTAVA, U. R. & MOHALEY, S. (2022). Role of trust in the relationship between authentic leadership and job satisfaction and organizational commitment among Indian bank employees. American Journal of Industrial and Business Management, 12, 616-664. https://www.scirp.org/pdf/ajibm_2022042214490026.pdf
49. STINGLHAMBER, F., OHANA, M., CAESENS, G. & MEYER, M. (2020). Perceived organizational support: the interactive role of coworkers’ perceptions and employees’ voice. Employee Relations, 42 (1), 107-124. https://doi.org/10.1108/ER-05-2018-0137
50. TABACHNICK, B. G., & FIDELL, L. S. (2014). Using multivariate statistics (6th ed.). Harlow: Pearson Education Limited.
51. TOKGÖZ, E. & AYTEMİZ SEYMEN, O. (2013). Örgütsel güven, örgütsel özdeşleşme ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişki: bir devlet hastanesinde araştırma. Öneri Dergisi, 10 (39), 61-76. https://doi.org/10.14783/od.v10i39.1012000308
52. TUCKER, S., CHMIEL, N., TURNER, N., HERSHCOVIS, M. S., & STRIDE, C. B. (2008). Perceived organizational support for safety and employee safety voice: The mediating role of coworker support for safety. Journal of Occupational Health Psychology, 13 (4), 319-330. https://doi.org/10.1037/1076-8998.13.4.319
53. TURUNÇ, Ö. & ÇELİK, M. (2010). Çalışanların algıladıkları örgütsel destek ve iş stresinin örgütsel özdeşleşme ve iş performansına etkisi. Yönetim ve Ekonomi, 17 (2), 183-206. https://dergipark.org.tr/en/pub/yonveek/issue/13693/165728
54. Türk Dil Kurumu Sözlükleri (TDK). Güven. Erişim tarihi:14.12.2024, https://sozluk.gov.tr/
55. VAN DYNE, L., & LEPINE, J. A. (1998). Helping and voice extrarole behavior: Evidence of construct and predictive validity. Academy of Management Journal, 41, 108-119. https://www.jstor.org/stable/256902
56. WU, H., & LV, H. (2024). A meta-analysis on social exchange relationships and employee innovation in teams. Humanities & Social Sciences Communications, 11 (1555), 1-11. https://doi.org/10.1057/s41599-024-04101-2
57. YAZICI, H. & METE, M. (2023). Mediator role of leader-member exchange in the effect of positive voice behavior on organizational trust in healthcare professionals. Eurasian Business & Economics Journal, 32, 34-46. https://doi.org/10.17740/eas.econ.2023-V32-03