Afet Sonrası İyileştirme Sürecinde Sivil Toplum Kuruluşlarının Rolü ve Karşılaştıkları Sorunlar: Koordinasyon, Sürdürülebilirlik ve Dirençlilik
Öz
Bu çalışma, afet sonrası iyileştirme sürecinde sivil toplum kuruluşlarının rollerini ve karşılaştıkları sorunları koordinasyon, sürdürülebilirlik ve dirençlilik boyutunda incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel yöntemle yürütülen araştırmada, literatür taraması ve vaka analizleri kullanılmış; 2023 Kahramanmaraş depremleri, Haiti (2010), Nepal (2015), Bangladeş (1991) ve ABD-Katrina (2005) örnekleri karşılaştırılmıştır. Bulgular, STK’ların barınma, temel ihtiyaçların karşılanması, psikososyal destek ve ekonomik toparlanma alanlarında kritik roller üstlendiğini; ancak koordinasyon eksiklikleri, finansal sürdürülebilirlikteki kırılganlıklar ve toplumsal dirençlilik düzeyinin yetersizliği nedeniyle etkilerinin sınırlı kaldığını ortaya koymaktadır. Karşılaştırmalı vaka analizi ve üç boyutlu Afet Sonrası STK Katkı Modeli (AS-SKM), Türkiye ve Nepal’de gönüllü mobilizasyonu ve yerel katılım desteği ile toplumsal dirençliliğin güçlü, Bangladeş’te sürdürülebilirlik uygulamalarının etkili, Haiti’de koordinasyonun zayıf ve ABD’de ise finansal kapasitenin yüksek ancak, dirençliliğin sosyoekonomik eşitsizliklerden etkilendiğini ortaya koymuştur. Tüm vakalarda genel olarak sürdürülebilirliğin düşük olduğu görülmüştür. Çalışma, afet yönetiminde STK’ların rolünün güçlendirilmesi için kurumsallaşmış koordinasyon mekanizmaları, uzun vadeli finansal sürdürülebilirlik stratejileri ve toplum temelli dirençlilik politikalarının geliştirilmesini önermektedir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Etik Beyan
Kaynakça
- ALDRICH, D. P., & MEYER, M. A. (2015). Social capital and community resilience. American Behavioral Scientist, 59(2), 254–269.
- ALDRICH, D. P. (2012). Building resilience: Social capital in post-disaster recovery. University of Chicago Press.
- ALEXANDER, D. (2020). Disaster risk reduction. Oxford University Press.
- Anadolu Ajansı. (2023). STK'lerin deprem bölgesindeki çalışmaları sürüyor. https://www.aa.com.tr/tr/asrin-felaketi/stklerin-deprem-bolgesindeki-calismalari-suruyor/2816384 (Erişim: 25.03.2025)
- BALTA, G. K., MENGÜ, E., & YAMAN, Ö. M. (2024). 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerde sosyal hizmetlerin sivil örgütlenmesi ve işleyişi. Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 15(1-Deprem Özel Sayısı-), 261–291.
- BANKOFF, G., & HILHORST, D. (2009). The politics of risk in the Philippines: Comparing state and NGO perceptions of disaster management. Disasters, 33(4), 686–704.
- BARBELET, V. (2018). As local as possible, as international as necessary: Understanding capacity and complementarity in humanitarian action. Overseas Development Institute (ODI).
- BAŞARAN, İ., & AKYÜZ, D. (2022). Afet yönetiminde bir sivil toplum kuruluşu: Türk Kızılay. Medeniyet Araştırmaları Dergisi, 7(1), 76–91.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sürdürülebilir Kalkınma ve Kamu Yararına Bilgi Sistemleri, Sürdürülebilir Kalkınma
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Salih Tosun
*
0000-0001-6152-2433
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
1 Mayıs 2026
Gönderilme Tarihi
14 Mayıs 2025
Kabul Tarihi
5 Aralık 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 12 Sayı: 4
