Derleme

Afet Sonrası İyileştirme Sürecinde Sivil Toplum Kuruluşlarının Rolü ve Karşılaştıkları Sorunlar: Koordinasyon, Sürdürülebilirlik ve Dirençlilik

Cilt: 12 Sayı: 4 1 Mayıs 2026
PDF İndir
TR EN

Afet Sonrası İyileştirme Sürecinde Sivil Toplum Kuruluşlarının Rolü ve Karşılaştıkları Sorunlar: Koordinasyon, Sürdürülebilirlik ve Dirençlilik

Öz

Bu çalışma, afet sonrası iyileştirme sürecinde sivil toplum kuruluşlarının rollerini ve karşılaştıkları sorunları koordinasyon, sürdürülebilirlik ve dirençlilik boyutunda incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel yöntemle yürütülen araştırmada, literatür taraması ve vaka analizleri kullanılmış; 2023 Kahramanmaraş depremleri, Haiti (2010), Nepal (2015), Bangladeş (1991) ve ABD-Katrina (2005) örnekleri karşılaştırılmıştır. Bulgular, STK’ların barınma, temel ihtiyaçların karşılanması, psikososyal destek ve ekonomik toparlanma alanlarında kritik roller üstlendiğini; ancak koordinasyon eksiklikleri, finansal sürdürülebilirlikteki kırılganlıklar ve toplumsal dirençlilik düzeyinin yetersizliği nedeniyle etkilerinin sınırlı kaldığını ortaya koymaktadır. Karşılaştırmalı vaka analizi ve üç boyutlu Afet Sonrası STK Katkı Modeli (AS-SKM), Türkiye ve Nepal’de gönüllü mobilizasyonu ve yerel katılım desteği ile toplumsal dirençliliğin güçlü, Bangladeş’te sürdürülebilirlik uygulamalarının etkili, Haiti’de koordinasyonun zayıf ve ABD’de ise finansal kapasitenin yüksek ancak, dirençliliğin sosyoekonomik eşitsizliklerden etkilendiğini ortaya koymuştur. Tüm vakalarda genel olarak sürdürülebilirliğin düşük olduğu görülmüştür.  Çalışma, afet yönetiminde STK’ların rolünün güçlendirilmesi için kurumsallaşmış koordinasyon mekanizmaları, uzun vadeli finansal sürdürülebilirlik stratejileri ve toplum temelli dirençlilik politikalarının geliştirilmesini önermektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Bu çalışma herhangi bir resmi, ticari ya da kar amacı gütmeyen organizasyondan fon desteği almamıştır

Etik Beyan

Çalışma etik izin gerektirmemektedir. Bu çalışma “The Role of NGOs in Post-Disaster Recovery: Coordination, Sustainability, and Resilience” başlığıyla 6. Bilsel International Truva Scientific Researches and Innovation Congress (15–16 Şubat 2025)’te özet bildiri olarak sunulmuştur.

Kaynakça

  1. ALDRICH, D. P., & MEYER, M. A. (2015). Social capital and community resilience. American Behavioral Scientist, 59(2), 254–269.
  2. ALDRICH, D. P. (2012). Building resilience: Social capital in post-disaster recovery. University of Chicago Press.
  3. ALEXANDER, D. (2020). Disaster risk reduction. Oxford University Press.
  4. Anadolu Ajansı. (2023). STK'lerin deprem bölgesindeki çalışmaları sürüyor. https://www.aa.com.tr/tr/asrin-felaketi/stklerin-deprem-bolgesindeki-calismalari-suruyor/2816384 (Erişim: 25.03.2025)
  5. BALTA, G. K., MENGÜ, E., & YAMAN, Ö. M. (2024). 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerde sosyal hizmetlerin sivil örgütlenmesi ve işleyişi. Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 15(1-Deprem Özel Sayısı-), 261–291.
  6. BANKOFF, G., & HILHORST, D. (2009). The politics of risk in the Philippines: Comparing state and NGO perceptions of disaster management. Disasters, 33(4), 686–704.
  7. BARBELET, V. (2018). As local as possible, as international as necessary: Understanding capacity and complementarity in humanitarian action. Overseas Development Institute (ODI).
  8. BAŞARAN, İ., & AKYÜZ, D. (2022). Afet yönetiminde bir sivil toplum kuruluşu: Türk Kızılay. Medeniyet Araştırmaları Dergisi, 7(1), 76–91.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sürdürülebilir Kalkınma ve Kamu Yararına Bilgi Sistemleri, Sürdürülebilir Kalkınma

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

1 Mayıs 2026

Gönderilme Tarihi

14 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

5 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 12 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Tosun, S. (2026). Afet Sonrası İyileştirme Sürecinde Sivil Toplum Kuruluşlarının Rolü ve Karşılaştıkları Sorunlar: Koordinasyon, Sürdürülebilirlik ve Dirençlilik. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences, 12(4), 1824-1841. https://doi.org/10.17336/igusbd.1699487
AMA
1.Tosun S. Afet Sonrası İyileştirme Sürecinde Sivil Toplum Kuruluşlarının Rolü ve Karşılaştıkları Sorunlar: Koordinasyon, Sürdürülebilirlik ve Dirençlilik. İGÜSBD. 2026;12(4):1824-1841. doi:10.17336/igusbd.1699487
Chicago
Tosun, Salih. 2026. “Afet Sonrası İyileştirme Sürecinde Sivil Toplum Kuruluşlarının Rolü ve Karşılaştıkları Sorunlar: Koordinasyon, Sürdürülebilirlik ve Dirençlilik”. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences 12 (4): 1824-41. https://doi.org/10.17336/igusbd.1699487.
EndNote
Tosun S (01 Mayıs 2026) Afet Sonrası İyileştirme Sürecinde Sivil Toplum Kuruluşlarının Rolü ve Karşılaştıkları Sorunlar: Koordinasyon, Sürdürülebilirlik ve Dirençlilik. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences 12 4 1824–1841.
IEEE
[1]S. Tosun, “Afet Sonrası İyileştirme Sürecinde Sivil Toplum Kuruluşlarının Rolü ve Karşılaştıkları Sorunlar: Koordinasyon, Sürdürülebilirlik ve Dirençlilik”, İGÜSBD, c. 12, sy 4, ss. 1824–1841, May. 2026, doi: 10.17336/igusbd.1699487.
ISNAD
Tosun, Salih. “Afet Sonrası İyileştirme Sürecinde Sivil Toplum Kuruluşlarının Rolü ve Karşılaştıkları Sorunlar: Koordinasyon, Sürdürülebilirlik ve Dirençlilik”. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences 12/4 (01 Mayıs 2026): 1824-1841. https://doi.org/10.17336/igusbd.1699487.
JAMA
1.Tosun S. Afet Sonrası İyileştirme Sürecinde Sivil Toplum Kuruluşlarının Rolü ve Karşılaştıkları Sorunlar: Koordinasyon, Sürdürülebilirlik ve Dirençlilik. İGÜSBD. 2026;12:1824–1841.
MLA
Tosun, Salih. “Afet Sonrası İyileştirme Sürecinde Sivil Toplum Kuruluşlarının Rolü ve Karşılaştıkları Sorunlar: Koordinasyon, Sürdürülebilirlik ve Dirençlilik”. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences, c. 12, sy 4, Mayıs 2026, ss. 1824-41, doi:10.17336/igusbd.1699487.
Vancouver
1.Salih Tosun. Afet Sonrası İyileştirme Sürecinde Sivil Toplum Kuruluşlarının Rolü ve Karşılaştıkları Sorunlar: Koordinasyon, Sürdürülebilirlik ve Dirençlilik. İGÜSBD. 01 Mayıs 2026;12(4):1824-41. doi:10.17336/igusbd.1699487

Creative Commons Lisansı
İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.