ADLİ OLAYLARDAN ELDE EDİLEN DNA’LARIN FAİLİN TESPİTİ AMAÇLI KULLANILMASINDA YENİ BİR YÖNTEM: DNA FENOTİPLENDİRME

Ercan Altınsoy; Hasan Hüseyin Uçar

doi:10.55243/ihssr.1004891

ADLİ OLAYLARDAN ELDE EDİLEN DNA’LARIN FAİLİN TESPİTİ AMAÇLI KULLANILMASINDA YENİ BİR YÖNTEM: DNA FENOTİPLENDİRME

Öz

Günümüzde artık adli olayların aydınlatılmasını ve failin tespit edilmesinde Adli Bilimlerin önemi her geçen gün artmaktadır. Adli olaylarda olay yerinden delil arama nedeni şüphelinin kimliğine ulaşmaktır. Bunuda en iyi DNA molekülü yardımıyla gerçekleştirilebilir. Peki eldeki mevcut şüpheli DNA’sı ve veri tabanındaki DNA profilleri ile eşleşmediğinde ne yapılabilir. Muhtemelen adli olayla ilgili başkaca delil yoksa soruşturmada ilerleme sağlamak mümkün olmayacak ve olay faili meçhul kalacaktır. Ancak son yıllarda kullanılmaya başlanılan adli DNA Fenotiplemesi, olay yerinde elde edilen biyolojik numunelerden veya kimliği tespit edilemeyen ölmüş veya öldürülmüş tanınmayacak haldeki cesetlerin fiziksel özelliklerini tahmin etmektir. Bu yöntem adli makamlar nezdinde henüz delil niteliği kazanmasa da büyük ölçüde genetik materyalin adli kullanım sonucunda bazı olaylarda başarı sağlayacağına işaret etmektedir. DNA fenotiplemesinin temel prensibi kimlik tespiti için DNA'dan yüz şeklinin tahmin edilmesi işlemidir. Referans olarak alınan donörün fiziksel özelliklerini, vericinin biyocografik soyunu tahmin ederek ortak genetik atalarının tanımlaması yapılabilmektir. Buradan yola çıkarak yüz şeklinin ve fiziksel özelliklerinin tahmin edilmesi amaçlanmaktadır. Ortaya çıkartılan yüz şeklinden (resminden) şüpheli kişiyi tespit etmek ve daha sonra DNA profilinin karşılaştırması yapılarak olay yeri ile bağlantısı ortaya çıkarılması işlemi yapılabilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

AA (2017) E.T. 05.03.2021 https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/kimliksiz-cesetlerin-yakinlari-araniyor-/720653
Association of Chief Police Officers (2005) (England & Wales). The DNA good practice manual. London: ACPO, 2005:5.
Ballantyne, K. N., Poy, A. L., & van Oorschot, R. A. (2013). Environmental DNA monitoring: beware of the transition to more sensitive typing methodologies. Australian Journal of Forensic Sciences, 45(3), 323-340.
Bond, J. W. (2007). Value of DNA evidence in detecting crime. Journal of Forensic Sciences, 52(1), 128-136.
Claes, P., Liberton, DK, Daniels, K., Rosana, KM, Quillen, EE, Pearson, LN, ... & Shriver, MD (2014). DNA'dan 3D yüz şeklinin modellenmesi. PLoS Genet , 10 (3), e1004224.
Cupples, CM, Champagne, JR, Lewis, KE ve Cruz, TD (2009). "Tespit edilmemiş" veya düşük Quantifiler ™ sonuçları olan DNA örneklerinden STR profilleri. Adli bilimler dergisi , 54 (1), 103-107.
Demircan Kadir (2018) Olay Yeri İnceleme Timaş yayınları İstanbul. pp.119-123
Flores, S., Sun, J., King, J., & Budowle, B. (2014). Internal validation of the GlobalFiler™ Express PCR Amplification Kit for the direct amplification of reference DNA samples on a high-throughput automated workflow. Forensic Science International: Genetics, 10, 33-39.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Ercan Altınsoy ^*
0000-0003-3114-3613
Türkiye

Hasan Hüseyin Uçar
0000-0002-4678-8628
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2022

Gönderilme Tarihi

5 Ekim 2021

Kabul Tarihi

15 Aralık 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 6 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.55243/ihssr.1004891

IZ

https://izlik.org/JA28NU24GC

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Altınsoy, E., & Uçar, H. H. (2022). ADLİ OLAYLARDAN ELDE EDİLEN DNA’LARIN FAİLİN TESPİTİ AMAÇLI KULLANILMASINDA YENİ BİR YÖNTEM: DNA FENOTİPLENDİRME. Uluslararası Beşeri ve Sosyal Bilimler İnceleme Dergisi, 6(2), 134-144. https://doi.org/10.55243/ihssr.1004891

AMA

1.Altınsoy E, Uçar HH. ADLİ OLAYLARDAN ELDE EDİLEN DNA’LARIN FAİLİN TESPİTİ AMAÇLI KULLANILMASINDA YENİ BİR YÖNTEM: DNA FENOTİPLENDİRME. ubsbid. 2022;6(2):134-144. doi:10.55243/ihssr.1004891

Chicago

Altınsoy, Ercan, ve Hasan Hüseyin Uçar. 2022. “ADLİ OLAYLARDAN ELDE EDİLEN DNA’LARIN FAİLİN TESPİTİ AMAÇLI KULLANILMASINDA YENİ BİR YÖNTEM: DNA FENOTİPLENDİRME”. Uluslararası Beşeri ve Sosyal Bilimler İnceleme Dergisi 6 (2): 134-44. https://doi.org/10.55243/ihssr.1004891.

EndNote

Altınsoy E, Uçar HH (01 Aralık 2022) ADLİ OLAYLARDAN ELDE EDİLEN DNA’LARIN FAİLİN TESPİTİ AMAÇLI KULLANILMASINDA YENİ BİR YÖNTEM: DNA FENOTİPLENDİRME. Uluslararası Beşeri ve Sosyal Bilimler İnceleme Dergisi 6 2 134–144.

IEEE

[1]E. Altınsoy ve H. H. Uçar, “ADLİ OLAYLARDAN ELDE EDİLEN DNA’LARIN FAİLİN TESPİTİ AMAÇLI KULLANILMASINDA YENİ BİR YÖNTEM: DNA FENOTİPLENDİRME”, ubsbid, c. 6, sy 2, ss. 134–144, Ara. 2022, doi: 10.55243/ihssr.1004891.

ISNAD

Altınsoy, Ercan - Uçar, Hasan Hüseyin. “ADLİ OLAYLARDAN ELDE EDİLEN DNA’LARIN FAİLİN TESPİTİ AMAÇLI KULLANILMASINDA YENİ BİR YÖNTEM: DNA FENOTİPLENDİRME”. Uluslararası Beşeri ve Sosyal Bilimler İnceleme Dergisi 6/2 (01 Aralık 2022): 134-144. https://doi.org/10.55243/ihssr.1004891.

JAMA

1.Altınsoy E, Uçar HH. ADLİ OLAYLARDAN ELDE EDİLEN DNA’LARIN FAİLİN TESPİTİ AMAÇLI KULLANILMASINDA YENİ BİR YÖNTEM: DNA FENOTİPLENDİRME. ubsbid. 2022;6:134–144.

MLA

Altınsoy, Ercan, ve Hasan Hüseyin Uçar. “ADLİ OLAYLARDAN ELDE EDİLEN DNA’LARIN FAİLİN TESPİTİ AMAÇLI KULLANILMASINDA YENİ BİR YÖNTEM: DNA FENOTİPLENDİRME”. Uluslararası Beşeri ve Sosyal Bilimler İnceleme Dergisi, c. 6, sy 2, Aralık 2022, ss. 134-4, doi:10.55243/ihssr.1004891.

Vancouver

1.Ercan Altınsoy, Hasan Hüseyin Uçar. ADLİ OLAYLARDAN ELDE EDİLEN DNA’LARIN FAİLİN TESPİTİ AMAÇLI KULLANILMASINDA YENİ BİR YÖNTEM: DNA FENOTİPLENDİRME. ubsbid. 01 Aralık 2022;6(2):134-4. doi:10.55243/ihssr.1004891

Cited By

Spor ve Genetik İlişkisi: Sistematik Derleme

Herkes için Spor ve Rekreasyon Dergisi

https://doi.org/10.56639/jsar.1516686