The Effect of Perceived Value on Household Waste Sorting Behavior: The Moderating Role of Environmental Awareness

Öz

Proper waste separation and the effective use of recycling processes contribute to the conservation of natural resources and the reduction of environmental pollution. Furthermore, raising environmental awareness strengthens societal awareness and helps instill sustainable living habits. In this context, this study emphasizes the importance of environmentally friendly behaviors in economic, social, and ecological dimensions. The aim of this research is to examine the moderating role of environmental awareness in the relationship between perceived value and household waste separation behavior. The conceptual model of the research includes two elements (perceived value and environmental awareness) and a consumer response (household waste separation behavior). The data used in this research were obtained through a convenience sampling method with voluntary participants selected between September 2024 and April 2025, and collected from a total of 400 participants via an online survey. SPSS 22 software package with Process Macro (v4.2) was used for data analysis. Exploratory factor analysis was used for the validity of the research, and Cronbach alpha values were used for reliability. The Pick-a-Point method was used for visual analysis according to the moderating variable. This method visually examines the relationship between perceived value and intention and behavior regarding household waste separation in both low and high levels of environmental awareness. According to the research findings, environmental awareness plays a moderating role in the effect of perceived value on the intention to separate household waste. Based on these findings, it is recommended that local administrators and policymakers implement training programs that combine ‘traditional’ and online methods to inform the public about the importance of waste sorting, applicable methods, and its impact on public welfare.

Anahtar Kelimeler

• Perceived Value
• Household Waste Sorting Behavior
• Environmental Awareness

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK

Proje Numarası

1919B012328108

Etik Beyan

In order to collect this research data in accordance with ethical guidelines, ethical approval was obtained from the Non-Interventional Research Ethics Committee of Üsküdar University with decision number 61351342/020-287 dated 26.07.2024. The ethical principles established by the committee for data collection were strictly adhered to.

Teşekkür

This study is derived from a project supported under the TÜBİTAK 2209-A University Students Research Projects Support Program. We thank TÜBİTAK for their support.

Algılanan Değerin Evsel Atık Ayırma Davranışı Üzerindeki Etkisi: Çevre Bilincinin Düzenleyici Rolü

Öz

Atıkların doğru şekilde ayrılması ve geri dönüşüm süreçlerinin etkin kullanımı, doğal kaynakların korunmasına ve çevresel kirliliğin azaltılmasına katkı sağlamaktadır. Ayrıca, çevre bilincinin artırılması, toplumsal farkındalığı güçlendirerek sürdürülebilir yaşam alışkanlıklarının kazandırılmasına yardımcı olmaktadır. Bu bağlamda çalışma, çevre dostu davranışların ekonomik, sosyal ve ekolojik boyutlardaki önemini vurgulamaktadır. Bu araştırmanın amacı algılanan değer ile evsel atık ayırma davranışı arasındaki ilişkide çevre bilincinin düzenleyici rolünü incelemektedir. Araştırmanın kavramsal modeli iki unsur (algılanan değer, ve çevre bilinci) ve bir tüketici tepkisini (evsel atık ayırma davranışı) kapsamaktadır. Bu araştırmada kullanılan veriler, Eylül 2024 ile Nisan 2025 arasında gönüllülük esasına dayalı olarak seçilen kolayda örneklem yöntemiyle elde edilmiş olup, toplam 400 katılımcıdan çevrimiçi anket aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 22 paket programı ile birlikte Process Macro (v4.2) kullanılmıştır. Araştırmanın geçerliliği için açımlayıcı faktör analizi, güvenilirliği için Cronbach alpha değerlerine bakılmıştır. Düzenleyici değişkene göre görsel analizlerin yapılmasında ise Pick-a-Point yöntemi kullanılmıştır. Bu yöntem ile düşük ve yüksek çevre bilinci durumlarında algılanan değer ile evsel atık ayırma niyeti ve davranışı arasındaki ilişki görsel olarak incelenmiştir. Araştırma bulgularına göre algılanan değerin evsel atık ayırma niyeti üzerindeki etkisinde çevre bilincinin düzenleyici rolü bulunmaktadır. Araştırma bulguları doğrultusunda, yerel yöneticiler ve politika yapıcılar için, ‘geleneksel’ ve çevrimiçi yöntemlerin bir arada kullanıldığı; atık sınıflandırmasının önemi, uygulanabilir yöntemleri ve toplumsal refah üzerindeki etkileri hakkında kamuoyunu bilgilendirmeye yönelik eğitim programlarının uygulanması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Algılanan Değer
• Evsel Atık Ayırma Davranışı
• Çevre Bilinci

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK

Proje Numarası

1919B012328108

Etik Beyan

Bu araştırma verilerinin etik kurallara uygun bir şekilde toplanması amacıyla Üsküdar Üniversitesi Girişimsel Olmayan Araştırmalar Etik Kurulu Başkanlığı’ndan 26.07.2024 tarihli ve 61351342/020-287 sayılı kararı ile etik kurul onayı alınmıştır. Kurulun verilerin elde edilmesine yönelik oluşturduğu etik ilkelere azmi düzeyde riayet edilmiştir.

Teşekkür

Bu çalışma, TÜBİTAK 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı kapsamında desteklenen projeden türetilmiştir. Tübitak'a desteklerinden dolayı teşekkür ederiz.

Kaynakça

1. Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational behavior and human decision processes, 50(2), 179-211.
2. Aktas, E., Sahin, H., Topaloglu, Z., Oledinma, A., Huda, A. K. S., Irani, Z., ... & Kamrava, M. (2018). A consumer behavioural approach to food waste. Journal of Enterprise Information Management, 31(5), 658-673.
3. Albayrak, T., Caber, M., Moutinho, L., & Herstein, R. (2011). The influence of skepticism on green purchase behavior. International Journal of Business and Social Science, 2(13), 189-197.