أثرُ تَبَايُنِ مَنَاهِجِ اللُّغَةِ العَرَبِيَّةِ وَنِظَامِ تَـحوِيلِ النِّقَاطِ بَينَ كُلِّيَّاتِ الإِلَهِيَّاتِ وَدَورُ مَعَايِيرِ الإِطَارِ الأُورُبِّيِّ لِلُّغَاتِ
Öz
يَتَفَاوَتُ مُستَوَى الكِفَايَةِ اللُّغَوِيَّةِ عِندَ خِرِّيـجِي كُلَّيَّةِ الإِلَـهِّيَّاتِ فِي تُركِيا بِشَكلٍ كَبِيرٍ مِن جَامِعَةٍ إِلَى أُخرَى، وَقَد عَزَى البَاحِثُونَ هَذَا التَّفَاوُتَ إِلَى عِدَّةِ أَسبَابِ، مِن أَهَمِّهَا تَبَايُنُ مَنَاهِجِ اللُّغَةِ العَرَبِيَّةِ وَمُستَوَاهَا، وَتَبَايُنُ الحِصَّةِ النِّسبِّيَّةِ لِثِقَلِ مَادَّةِ اللُّغَةِ العَرَبِيَّةِ بِـحَسَبِ نِظَامِ النِّقَاطِ الأُورُبِّي بَينَ كُلِّيَاتِ الإِلَـهـِيَّاتِ. تَتَنَاوَلُ هَذِهِ الوَرَقَةُ العِلمِيَّةُ دِرَاسَةَ نَـمُوذَجٍ لِذَلِكَ التَّبَايُنِ لِتُبرِزَ أَثَرَ نِظَامِ النِّقَاطِ عَلَى اِختِلَافِ مُستَوَى الكِفَايَةِ اللُّغَوِيَّةِ عِندَ خِرِّيـجِي كُلِّيَّاتِ الإِلَـهِـيَّاتِ، كَمَا اِستَهدَفَ البَحثُ دِرَاسَةَ التَّحَدِّيَاتِ الَّتِي تُوَاجِهُ تَطبِيقَ مَعَايِيرِ الإِطَارِ الأُورُبِيِّ عَلَى منهاجٍ مُوَحَّدٍ لِتَعلِيمِ العَرَبِيَّةِ فِي كُلِّيَّةِ الإِلَـهِيَّاتِ، وَمِن هُنَا تَأتِي أَهَمِّيَّةُ هَذَه الدراسة ، فَتَطوِيرُ مَنَاهِجِ اللُّغَةِ العَرَبِيَّةِ بِمَا يَتَمَاشَى وَالمَعَايِيرِ الدَّولِيَّةِ فِي مَنهَجٍ مُوَحَّدٍ يَضمَنُ مُستَوَيَاتِ كِفَايَةٍ لُغَوِيَّةٍ عَالِيَةً مُتَقَارِبَةً بِينَ الطُّلَّابِ. اِعتَمَدَ البَحثُ عَلَى المَنهَجِ الوَصفِيِّ فِي القِسمِ النَّظَرِيِّ، وَعَلَى المَنهَجِ شِبهِ التَّجرِيبِيِّ فِي القِسمِ العَمَلِيِّ، فَحَلَّلنَا نَتَائِجَ البَحثِ عَلَى بَرنَامَجِ الإِحصَاءِ (SPSS)، وَكَانَ أَهَمُّ النَّتَائِجِ عَدَمَ وُجُودِ إِطَارٍ مَرجِعِيِّ عَرَبِيٍّ لِتَعلِيمِ العَرَبِيَّةِ، بِالإِضَافَةِ إِلَى التَّفَاوُتِ بَينَ مَنَاهِجِ تَعلِيمِ اللُغَةِ العَرَبِيَّةِ فِي كُلِّيَّةِ الإِلَهِيَّاتِ، مَا أَدَّى إِلَى تَفَاوُتِ نِسبَةِ الكِفَايَةِ اللُّغَوِيَّةِ عِندَ خِرِّيـجِي كُلِّيَّاتِ الإِلَهِيَّاتِ، كَمَا تَوَصَّلنَا إِلَى أَنَّ تَطبِيقِ الإِطَارِ المَرجِعِيِّ الأُورُبِّيِّ المُشتَرِكِ عَلَى مِنهَاجِ تَعلِيمِ العَرَبِيَّةِ مُمكِنٌ مَعَ تَعدِيَلاتٍ خَاصَّةٍ بِالبِيئَةِ اللُّغَوِيَّةِ وَالثَّقَافِيَّةِ لِلُّغَةِ العَرَبِيَّةِ، وَنَتَائِج عِلِميَّةٍ أُخرَى مِن شَأنِهَا تَوحِيدُ مُستَوَى خِرِّيـجِي كُلِّيَّةِ الإِلَهِيَّاتِ فِي تُركِيَا بِنَسَبٍ مُتَقَارِبَةٍ نوعاً مَا.
Anahtar Kelimeler
İlahiyat Fakültelerinin Arapça Müfredatı ile Kredi Transfer Sistemi (AKTS) Arasındaki Farklılıklar ve Avrupa Dil Çerçevesi Standartlarının (CEFR) Rolü
Öz
İlahiyat fakültesi mezunlarının Arap dili yeterlilik düzeyleri diğer üniversitelere göre önemli ölçüde farklılık göstermektedir. Araştırmacılar bu farklılığı çeşitli nedenlere bağlamaktadır. Bunların en önemlileri arasında Arap dili müfredatı ve seviyelerindeki farklılıklar yer almaktadır. Bunun yanında İlahiyat fakülteleri arasında kredi transfer sistemi (AKTS)’ye göre Arap dili derslerinin ağırlık sistemindeki değişken yapı da göze çarpmaktadır. Bu bilimsel çalışma, ilahiyat fakültelerinden mezun olan bireylerin dil becerilerinde ne denli farklılıklar olduğunu derinlemesine incelemektedir. Buna örnek olarak, bazı ilahiyat fakültelerindeki Arapça dil derslerinin müfredatlarındaki farklılıkları ve ağırlık derecelerini gösterebiliriz. Çalışma ayrıca, Avrupa Birliği’nin belirlediği ortak dil çerçevesinin, tüm ilahiyat fakültelerinde ortak bir müfredat oluşturulurken uygulama sürecinde karşılaşılan zorlukları da ele almaktadır. Bu bağlamda, Arapça müfredatının uluslararası standartlara uygun, öğrenciler arasında yüksek ve birbirine yakın dil yeterliliği seviyelerini sağlayacak şekilde oluşturulması önem taşımaktadır. Çalışma, teorik bölümde betimsel yönteme, uygulamalı bölümde ise yarı deneysel yönteme odaklanmıştır. Araştırmanın sonuçlarını SPSS istatistik yazılımı aracılığıyla incelediğimizde, Arapça öğretim sürecinde genel olarak kabul görmüş bir referans çerçevesinin eksikliği en çarpıcı bulgu olarak karşımıza çıkmaktadır. İlahiyat fakültelerinde Arapça öğretiminde kullanılan yöntemlerin birbiriyle tutarlı olmamasından dolayı, öğrencilerin Arapça dil becerileri arasında önemli farklılıklar göze çarpmaktadır. Çalışmamızda vardığımız sonuç, Avrupa Ortak Referans Çerçevesinin Arap dil öğretiminde uygulanmasının, Arap dil ve kültür ortamına özgü bazı düzenlemeleri mümkün kılacağı ve Türkiye’deki ilahiyat fakülteleri mezunlarının dil yeterlilik düzeylerinin belirli ölçüde yakınlık gösterebileceğidir.
Anahtar Kelimeler
Differences Between the Arabic Curriculum of Faculties of Theology and the European Credit Transfer and Accumulation System (ECTS) and the Role of the Common European Framework of Reference for Languages (CEFR) Standards
Abstract
The level of linguistic competence among graduates of faculties of theology varies significantly from one university to another. Researchers have attributed this disparity to several factors. The variation in Arabic language curricula, and different weighting ratios of Arabic language courses according to the European Credit Transfer System (ECTS) across faculties of theology are the main factors. This scientific paper examines a model of this variation in a selected sample of faculties of theology and its impact on having different levels of linguistic competence among their graduates. The research also aims to study the challenges facing applying the standards of the Common European Framework of Reference for Languages (CEFR) to a unified Arabic curriculum in theology faculties. The significance of this study lies in ensuring high and relatively similar levels of linguistic competence among students upon developing Arabic language curricula in line with international standards within a unified curriculum. The research relies on the descriptive approach in the theoretical section and the quasi-experimental approach in the practical section. The Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) was used to analyse the data used in this research. The most important findings highlighted that the absence of an Arabic reference framework for teaching Arabic, in addition to the disparity between Arabic language teaching curricula in faculties of theology, led to a variation in the level of linguistic competence among graduates. We also concluded that applying the CEFR to the Arabic language curriculum is possible with specific modifications related to the linguistic and cultural environment of the Arabic language, along with other scientific results that would unify relatively the level of graduates of theology in Türkiye.
Keywords
Bu çalışma, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Etik Kurulu’nun 09.10.2024 tarihli ve 2024/7 sayılı toplantısında alınan XXIV numaralı karar ile etik açıdan uygun bulunmuştur. Karar, 17.10.2024 tarihli ve E-84982664-604.01-628348 sayılı belge ile kayıt altına alınmıştır. Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur.
