ZORUNLU ÖRGÜTSEL VATANDAŞLIK DAVRANIŞI KİŞİLERARASI ÇARPIKLIK TUTUMUNU VE İŞTEN AYRILMA NİYETİNİ ETKİLER Mİ? EĞİTİM SEKTÖRÜNDE BİR ARAŞTIRMA
Öz
Bu çalışmada, öğretmen ve akademisyenlerin zorunlu örgütsel vatandaşlık davranışlarının işten ayrılma niyeti ve kişilerarası çarpıklık üzerine etkileri incelenmiştir. Bu amaçla, Ankara’da görev yapan 175 öğretmen ve akademisyenden anket yoluyla elde edilen veriler analiz edilmiştir. Çalışmada her bir değişkene ait doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yapısal eşitlik model (AMOS) ile yapılmıştır. Değişken¬ler arası ilişkileri ortaya koymak için korelâsyon analizi, hipotezlerin test edilmesi maksadıyla hiyerarşik regresyon analizi yapılmıştır. Bulgulara göre, öğretmen ve akademisyenlerde Zorunlu Örgütsel Vatandaşlık Davranışı, işten ayrılma niyeti ve kişilerarası çarpıklık üzerinde önemli etkilere sahiptir. Bu bağlamda, ZÖVD’nin hem kişilerarası çarpıklık hem de işten ayrılma niyeti ile pozitif ilişkili olduğu sonucuna varılmıştır. Elde edilen bulgular ışığında, öğretmen ve akademisyenlerin etkinliğini ve verimliliğini artırabilmek için eğitim sektörü yöneticilerine de konu ile ilgili önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Referans1: Alkan, S. E., Turgut, T. (2015). A Research about the Relationship of Psychological Safety and Organizational Politics Perception with Compulsory Citizenship Behavior and the Pressures Behind Compulsory Citizenship Behavior. Research Journal of Business and Management, 2(2), 185-203. Referans2: Apaydin, C. & Sirin, H. (2016). The Relationship between Organizational Citizenship Behavior, Group Cohesiveness and Workplace Deviance Behavior of Turkish Teachers. International Education Studies, 9(10), 58-69. Referans3: Aquino, K.,Lewis, M.U.,Bradfield, M. (1999). JusticeConstructs, NegativeAffectivity, and EmployeeDeviance: A Proposed Model and Empirical. Journal of Organizational Behavior, 20(7), 1073-1091. Referans4: Begenirbaş, M., Çalışkan, A. (2014). Duygusal Emeğin İş Performansı ve İşten Ayrılma Niyetine Etkisinde Kişilerarası Çarpıklığın Aracılık Rolü, Business and Economics Research Journal, 5(2), 109-127. Referans5: Bennett, R.J.,Robinson, S.L. (2000). Development of a measure of workplace deviance. Journal of Applied Psychology, 85, 349–360. Referans6: Blau, P.M. (1964), Power and Exchange in Social Life, Wiley, New York, NY. Referans7: Blau G.,Andersson L. (2005). Testing A Measure Of Instigated Workplace Incivility. The British Psychological Society ,Journal of Occupational and Organizational Psychology, 78, 595–614. Referans8: Bolino, M. (1999). Citizenship and impression management: Good soldiers or good actors?. Academy of Management Review, 24, 82–98 Referans9: Bolino, M. C.,Turnley, W. H., Gilstrap, J. B., & Suazo, M. M. (2010). Citizenship under pressure: What’s a “good soldier” to do?, Journal of Organizational Behavior, 31, 835–855. Referans10: Bolino, M. C.,Klotz, A. C., Turnley, W. H., &Harvey, J. (2013). Exploring the dark side of organizational citizenship behavior. Journal of Organizational Behavior, 34(4), 542-559. Referans11: Büyüköztürk, Ş. (2007). Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı. Ankara: Pegem Yayıncılık. Referans12: Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E.K., Akgün, Ö.E., Karadeniz, Ş., Demirel, F. (2008). Bilimsel Araştırma Yöntemleri, Geliştirilmiş 2. Baskı, Ankara: Pegem Akademi. Referans13: Chen, X.P., Chun H., Douglas, J.S. (1998). The role of organizational citizenship behavior in turnover: Conceptualization and preliminary tests of key hypotheses. Journal of Applied Psychology, 83, 922–931. Referans14: Çelik, M., Turunç, Ö., Beğenirbaş, M. (2011). Örgütsel Performansın Sağlanmasında Örgütte Güven, Tükenmişlik ve Kişiler Arası Çarpıklığın Rolü, Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8, 1, 1-29. Referans15: Dalal, R. S. (2005). A meta-analysis of the relationship between organizational citizenship behavior and counterproductive work behavior. Journal of Applied Psychology, 90(6), 1241-1255. Referans16: Demirtas, O., & Akdogan, A. A. (2014). The effect of ethical leadership behavior on ethical climate, turnover intention, and affective commitment. Journal of Business Ethics, 130(1), 1–9. Referans17: Eissa, G.,Lester, S.W.,Gupta, R. (2019). Interpersonal Deviance and Abusive Supervision: The Mediating Role of Supervisor Negative Emotions and the Moderating Role of Subordinate Organizational Citizenship Behavior, Journal of Business Ethics, https://doi.org/10.1007/s10551-019-04130-x. Referans18: Feldman, D.C. (1984). The development and enforcement of group norms. Academy of Management Review, 9, 47–53. Referans19: Gouldner, A. W. (1960). The norm of reciprocity: A preliminary statement. American Sociological Review, 25(2), 161–178. Referans20: Griffeth, R.W., Hom, P.W. ve Gaertner, S. (2000) “A MetaAnalysis of Antecedents and Correlates of Employee Turnover: Update, Moderator Tests, and Research İmplications for The Next Millennium” Journal of Management, 26: 463–488. Referans21: Harmancı Seren A.K., Ünaldı Baydın,N. (2017).Validity and Reliability Study of the Compulsory Citizenship Behaviour Scale in Turkish: A Study Among Nurses. Journal of Health and Nursing Management, 4(2): 43-49. Referans22: Hofmann, D. A., Morgeson, F. P., & Gerras, S. J. (2003). Climate as a moderator of the relationship between leader-member exchange and content specifi c citizenship: Safety climate as an exemplar. Journal of Applied Psychology, 88(1), 170–178. Referans23: Judge, T.A.,Scott, B.A., Ilies, R. (2006). Hostility, Job Attitudes, and Workplace Deviance: Test of A Multilevel Model. Journal of Appllied Psychology, 91, 126–38. Referans24: Küçükusta, D. (2007). Konaklama İşletmelerinde İş-Yaşam Dengesinin Çalışma Yaşamı Kalitesi Üzerindeki Etkisi. Doktora Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı, İzmir. Referans25: Liang, L.H.,Lian, H., Brown, D.J., Ferris, D.L., Hanig, S.,Keeping, L.M. (2016). Why are abusive supervisors abusive? A dual system self-control model. Academy of Management Journal, 59,1385–1406. Referans26: Levinson, H. (1965). Reciprocation: The Relationship between man anda organization. Administrative Science Quarterly, 9, 370-390. Referans27: Low, K.S.D.,Radhakrishnan, P., Schneider, K.T.,Rounds, J.(2007). The experiences of by standers of workplace ethnic harassment. Journal of Applied Social Psychology, 37, 2261–2297. Referans27: McAllister, D. J.,Kamdar, D., Morrison, E. W., & Turban, D. B. (2007). Disentangling role perceptions: How perceived rolebreadth, discretion, instrumentality, and efficacy relate to helping and taking charge. Journal of Applied Psychology, 92, 1200–1211. Referans28: Meier, L.L.,Semmer, N. K.,Spector, P. E. (2014). Unethical behavior as a stressor. In R. A. Giacalone& M. D. Promislo (Eds.),G. Eissa et al.,Handbook of unethical workbehavior: Implications for individual well-being (168–182). New York: Routledge. Referans29: Mitchell, M.S.,Ambrose, M.L. (2007). Abusive supervision and workplac deviance and the moderating effects of negative reciprocity beliefs. Journal of Applied Psychology, 92, 1159-1168. Referans30: Morrison, E. W. (1994). Role definitions and organizational citizenship behaviour: The importance of the employee’s perspective, Academy of Management Journal, 37, 1543–1567. Referans31: O’Neill, T.A.,Hastings, S.E.(2011).Explaining Workplace Deviance Behavior With More Than Just the ‘‘Big Five, Personality and Individual Differences 50, 268–273. Referans32: Organ, D.W. (1988). Organizational citizenship behavior: The good soldier syndrome. Lexington, MA: LexingtonBooks. Publishing Ltd. 2006 Referans33: Organ, D.W. (2006). Compulsory Citizenship Behavior: Theorizing Some Dark Sides of the Good Soldier Syndrome in Organizations, Journal for theTheory of Social Behaviour, 36(1), 77-93. Referans34: Organ, D. W.,&Ryan, K. (1995). A meta-analytic review of attitudinal and dispositional predictors of organizational citizenship behavior. Personnel Psychology, 48, 775-802. Referans35: Organ, D.W. (1997). Organizational citizenship behavior: It’s construct clean-up time. Human Performance, 10, 85–97. Referans36: Podsakoff, P. M.,MacKenzie, S. B. (1997). The impact of organizational citizenship behavior on organizational performance: A review and suggestions for future research. Human Performance, 10, 133–151. Referans37: Porpara, D.V. (1989). Four concepts of social structure, Journal for the Theory of Social Behavior, 19, 195–211. Referans38: Porath, C. L.,Erez, A. (2009). Overlooked but not untouched: How rudeness reduces on lookers’ performance on routine and creative tasks. Organizational Behavior and Human Decision Processes,109, 29–44. Referans39: Robinson, S.,Bennett, R., (1995). A Typology of Deviant Workplace Behaviors: A Multidimensional Scaling Study, Academy of Management Journal, 38, 555–572. Referans40: Salamon, S. D., ve Deutsch, Y. (2006). OCB as a handicap: An evolutionary psychological perspective. Journal of Organizational Behavior, 27, 185–199. Referans41: Scandura, T. A. ve Schriesheim, C. A. (1994). Leader–member exchange and supervisor care ermentoring as complementary constructs in leadershipresearch. Academy of Management Journal, 37, 1588–1602. Referans42: Settoon, R. P., Bennett, N., ve Liden, R. C. (1996). Social exchange in organizations: Perceived organizational support, leader-member exchange and employee reciprocity. Journal of Applied Psychology, 81(3), 219–228. Referans43: Smith, C.A., Organ, D.W., ve Near, J.P. (1983). Organizational citizenship behavior: Its natüre and antecedents. Journal of Applied Psychology, 68, 653–663. Referans44: Şeşen, H.,ve Soran, S. (2013). Örgütsel Vatandaşlıktan Zorunlu Vatandaşlığa: Zorunlu Vatandaşlık Davranışının Bazı Faktörlerle İlişkisi. 21. Yönetim e Organizasyon Kongresi Bildiriler Kitabı. 407-410. Referans45: Tepper, B. J. (2000). Consequences of abusive supervision. Academy of Management Journal, 43, 178–190. Referans46: Tepper, B.J., Hoobler, J., Duffy, M.K., Ensley, M.D. (2004). Moderators of the relationship between coworkers’ organizational citizenship behavior and fellow employees’ attitudes. Journal of Applied Psychology, 89, 455–465. Referans47: Tepper, B.,Carr, J.C., Breaux, D.M., Geider, S., Hu, C., Hua, W. (2009). Abusive supervision, intentions to quit, and employees’ workplace deviance: A power/dependence analysis, Organizational Behavior and Human Decision Processes, 109, 156–167. Referans48: Topçu, M.K., Beğenirbaş, M., Turgut, E. (2017). Örgütsel Sinizm, Zorunlu Örgütsel Vatandaşlık Davranışları ve İş Tatmininin Bireysel İş Performansına Etkilerinin Belirlenmesine Yönelik İmalat Sanayide Bir Uygulama, Manisa Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 24(2), 505-522. Referans49: Treviño, L.K.,Weaver, G. R.,Reynolds, S. J. (2006). Behavioral ethics in organizations: A review. Journal of Management, 32, 951-990. Referans50: Turunç, Ö., Çelik, M. (2010). Örgütsel Özdeşleşme ve Kontrol Algılamalarının, Çalışanların İşten Ayrılma Niyeti ve İş Performansına Etkileri, Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 24(3), 163-181. Referans51: Vigoda-Gadot, E. (2006). Compulsory citizenship behavior: Theorizing some darksides of the good soldier syndrome in organizations. Journal for the Theory of Social Behaviour, 36, 77–93. Referans52: Vigoda-Gadot, E. (2007). Leadershipstyle, organizational politics, and employees’ performance. Personnel Review, 36,661–683. Referans53: Vigoda‐Gadot, E. (2007). Redrawing the Boundaries of OCB? An Empirical Examination of Compulsory Extra-Role Behavior in the Workplace. Journal of Business and Psychology, 21(3),377-405. Referans54: Wayne, S.J.,Shore, L.M., Liden, R. C. (1997). Perceived organizational support and leader–member exchange: A social exchange perspective. Academy of Management Journal, 40, 82–111. Referans55: Yıldız, H., Yıldız, B. (2016). The Effects of Ethical Leadership, Servant Leadership and Leader-Member Exchange on Compulsory Citizenship Behaviors, International Business Research, 9(2), 19-33. Referans56: Yukl G, Gordon A, Taber T. (2002). A hierarchical taxonomy of leadership behavior: Integrating a half century of behavior research. Journal of Leadership & Organizational Studies, 9, 15–32. Referans57: Zhang, Y., Liao, J.,Zhao, J. (2011). Research on the organizational citizenship behavior continuum and its consequences. Frontiers of Business Research in China, 5(3), 364-379. Referans58: Zhao,H., Peng, Z., Chen,H.K. (2014).Compulsory Citizenship Behavior and Organizational Citizenship Behavior: The Role of Organizational identification and Perceived Interactional Justice, The Journal of Psychology, 2014, 148(2), 177–196.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
İşletme
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Memduh Begenirbaş
0000-0003-0917-0973
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
19 Ekim 2020
Gönderilme Tarihi
19 Mart 2020
Kabul Tarihi
11 Mayıs 2020
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2020 Cilt: 7 Sayı: 2
APA
Can Yalçın, R., & Begenirbaş, M. (2020). ZORUNLU ÖRGÜTSEL VATANDAŞLIK DAVRANIŞI KİŞİLERARASI ÇARPIKLIK TUTUMUNU VE İŞTEN AYRILMA NİYETİNİ ETKİLER Mİ? EĞİTİM SEKTÖRÜNDE BİR ARAŞTIRMA. İş ve İnsan Dergisi, 7(2), 229-240. https://doi.org/10.18394/iid.706287
AMA
1.Can Yalçın R, Begenirbaş M. ZORUNLU ÖRGÜTSEL VATANDAŞLIK DAVRANIŞI KİŞİLERARASI ÇARPIKLIK TUTUMUNU VE İŞTEN AYRILMA NİYETİNİ ETKİLER Mİ? EĞİTİM SEKTÖRÜNDE BİR ARAŞTIRMA. İİD. 2020;7(2):229-240. doi:10.18394/iid.706287
Chicago
Can Yalçın, Rukiye, ve Memduh Begenirbaş. 2020. “ZORUNLU ÖRGÜTSEL VATANDAŞLIK DAVRANIŞI KİŞİLERARASI ÇARPIKLIK TUTUMUNU VE İŞTEN AYRILMA NİYETİNİ ETKİLER Mİ? EĞİTİM SEKTÖRÜNDE BİR ARAŞTIRMA”. İş ve İnsan Dergisi 7 (2): 229-40. https://doi.org/10.18394/iid.706287.
EndNote
Can Yalçın R, Begenirbaş M (01 Ekim 2020) ZORUNLU ÖRGÜTSEL VATANDAŞLIK DAVRANIŞI KİŞİLERARASI ÇARPIKLIK TUTUMUNU VE İŞTEN AYRILMA NİYETİNİ ETKİLER Mİ? EĞİTİM SEKTÖRÜNDE BİR ARAŞTIRMA. İş ve İnsan Dergisi 7 2 229–240.
IEEE
[1]R. Can Yalçın ve M. Begenirbaş, “ZORUNLU ÖRGÜTSEL VATANDAŞLIK DAVRANIŞI KİŞİLERARASI ÇARPIKLIK TUTUMUNU VE İŞTEN AYRILMA NİYETİNİ ETKİLER Mİ? EĞİTİM SEKTÖRÜNDE BİR ARAŞTIRMA”, İİD, c. 7, sy 2, ss. 229–240, Eki. 2020, doi: 10.18394/iid.706287.
ISNAD
Can Yalçın, Rukiye - Begenirbaş, Memduh. “ZORUNLU ÖRGÜTSEL VATANDAŞLIK DAVRANIŞI KİŞİLERARASI ÇARPIKLIK TUTUMUNU VE İŞTEN AYRILMA NİYETİNİ ETKİLER Mİ? EĞİTİM SEKTÖRÜNDE BİR ARAŞTIRMA”. İş ve İnsan Dergisi 7/2 (01 Ekim 2020): 229-240. https://doi.org/10.18394/iid.706287.
JAMA
1.Can Yalçın R, Begenirbaş M. ZORUNLU ÖRGÜTSEL VATANDAŞLIK DAVRANIŞI KİŞİLERARASI ÇARPIKLIK TUTUMUNU VE İŞTEN AYRILMA NİYETİNİ ETKİLER Mİ? EĞİTİM SEKTÖRÜNDE BİR ARAŞTIRMA. İİD. 2020;7:229–240.
MLA
Can Yalçın, Rukiye, ve Memduh Begenirbaş. “ZORUNLU ÖRGÜTSEL VATANDAŞLIK DAVRANIŞI KİŞİLERARASI ÇARPIKLIK TUTUMUNU VE İŞTEN AYRILMA NİYETİNİ ETKİLER Mİ? EĞİTİM SEKTÖRÜNDE BİR ARAŞTIRMA”. İş ve İnsan Dergisi, c. 7, sy 2, Ekim 2020, ss. 229-40, doi:10.18394/iid.706287.
Vancouver
1.Rukiye Can Yalçın, Memduh Begenirbaş. ZORUNLU ÖRGÜTSEL VATANDAŞLIK DAVRANIŞI KİŞİLERARASI ÇARPIKLIK TUTUMUNU VE İŞTEN AYRILMA NİYETİNİ ETKİLER Mİ? EĞİTİM SEKTÖRÜNDE BİR ARAŞTIRMA. İİD. 01 Ekim 2020;7(2):229-40. doi:10.18394/iid.706287
Cited By
LİDER-ÜYE ETKİLEŞİMİNİN OLUMLU VE OLUMSUZ SONUÇLARININ TESPİT EDİLMESİ: ÜNİVERSİTE ÇALIŞANLARI AÇISINDAN BİR İNCELEME
Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.17755/esosder.941237