TURKISH FOREIGN POLICY IN THE WORLD WAR II; NEOCLASSICAL REALİST PARADIGM AND MIDDLE POWER STATE CONCEPT PERSPECTIVE

Yıl 2025, Cilt: 10 Sayı: 20, 76 - 92, 30.06.2025

Halil Altas

Öz

The Second World War, (WWII) was the greatest disaster that human being lived common. In the World history many firsts lived in this war, which effected five continents and 100 million people lost their lives. Turkey achieved staying out of this great disaster, following the right policies. But, staying out of the war was diffucult and she was left alone at the end of the war. During the war, the policies of Turkey distunguished at two term. Between the years of 1939-1942, namely in the German superiority era, Ankara, established relations with Germany too, and export chrome to Germany. With respect to 1942-1945 era, she was suppressed to enter the war by the Allied States especially by England. In this era, Turkey cut her relations with Germany and stand harder by the Allied side. But, she left alone against Stalin after the war, fot not joining. In order to relieve her loneliness she sent troops to Korea. For this reason, Turkey’s dispatching brigade to Korea in 1950, came up as continuation of her WWII policy. Because, she was accepted to Nato for this policy and relieved from her loneliness. Turkish policy during the WWII can be explained with neoclassical realist theory in the intarnational relations realm. Since, her being out of the war, was succeded by İsmet İnönü’s personal perceptions. Beside, Ankara’s policies were occured in the concept of middle power state in the theory. Matching with the middle power state concept Turkey, arranged agreements with the two belligrents and behaved according to the situation of the war. She stayed not neutral but non-belligrent throughout the war.

Anahtar Kelimeler

War , policy , theory , concept.

II. DÜNYA SAVAŞINDA TÜRK DIŞ POLİTİKASI; NEOKLASİK REALİST KURAM VE ORTA GÜÇTE DEVLET KAVRAMI PERSPEKTİFİ

Öz

İkinci Dünya Savaşı, insanlığın ortak yaşadığı en büyük felaket olmuştur. Dünya tarihinde birçok ilklerin yaşandığı bu savaş, beş kıtada etkili olmuş ve yaklaşık 100 milyon insan, hayatını kaybetmiştir. Türkiye doğru politikalar izleyerek bu büyük felaketin dışında kalmaya muvaffak olmuştur. Fakat, savaşın dışında kalması meşakkatli olmuş ve savaşın sonunda yalnız bırakılmıştır. Savaş süresince, Türkiye’nin siyaseti iki dönemde farklılaşmıştır. 1939-1942 yılları arasında, yani Almanların üstünlüğü döneminde, Ankara, Almanya ile de ilişkiler kurmuş ve Almanya’ya krom ihraç etmiştir. 1942-1945 döneminde ise, savaşa girmesi için Müttefik Devletlerin, bilhassa İngiltere’nin yoğun baskısı altında kalmıştır. Bu dönemde Türkiye, Almanlarla ilişkilerini kesmiş ve Müttefiklerin tarafında daha sıkı yer almıştır. Fakat, savaşa katılmadığı için, savaş sonrasında Stalin karşısında yalnız bırakılmıştır. Bu yalnızlığından kurtulmak için, Kore’ye asker göndermiştir. Bu nedenle, Türkiye’nin 1950 yılında Kore’ye tugay sevk etmesi, İkinci Dünya Savaşı’ndaki dış politikasının bir devamı olarak ortaya çıkmıştır. Çünkü, bu siyasetinin karşılığı olarak, Nato’ya alınmış ve yalnızlığından kurtulmuştur. Türkiye’nin savaş boyunca takip ettiği siyaset, uluslararası ilişkiler bilim dalında neoklasik realist teoriyle açıklanabilir. Zira, savaş dışı kalmasında, süreci başından sonuna kadar bizzat yöneten İsmet İnönü’nün kişisel algıları etkili olmuştur. Ayrıca, Ankara’nın dış politikaları, söz konusu teorinin içinden orta güçte devlet kavramına uygun olarak ortaya çıkmıştır. Türkiye, orta güçte devlet kavramına uygun olarak, savaşan iki tarafla da anlaşmalar yapmış ve harbin gidişatına göre davranışlar sergilemiştir. Savaş boyunca tarafsız değil, fakat savaş dışı pozisyonda kalmıştır.

Anahtar Kelimeler

Savaş , politika , teori , kavram

Etik Beyan

Makalemi bilimsel formatta ve herkesin anlayabileceği sadelikte yazdım.

Destekleyen Kurum

yoktur

Teşekkür

Değerli danışmanları Prof Dr. Burak Gümüş ve Prof Dr. Fahri Türk hocalarıma çok teşekkür ederim.

Kaynakça

• Ada, S., (2005), Türk-Fransız İlişkilerinde Hatay Sorunu (1918-1939), Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul.
• Akşin, S,, (2000), Çağdaş Türkiye 1908-1980 (Türkiye Tarihi-4), Cem Yayınevi, Beşinci Baskı, İstanbul.
• Angerer, C., (2007), “The Middle Power Concept in Australian Foreign Policy´´ Political Science and International Studies, Sayı 53, University of Queensland, Austrailia.
• Arı, T. (2018), Uluslararası İlişkiler Teorileri, Çatışma, İşbirliği, Hegemonya, Aktüel Basımevi, 9. Baskı, Bursa.
• Armaoğlu, F., (2018), 20’nci Yüzyıl Siyasi Tarihi, 1914-1995, Genişletilmiş 11’nci Baskı, Kronik Kitap Yayınları, İstanbul.
• Armaoğlu, F., (1992), 20’nci Yüzyıl Siyasi Tarihi, 1914-1980, İş Bankası Kültür Yayınları, Ankara.
• Aydın, M., (1996), “Uluslararası İlişkilerde Yaklaşım, Teori ve Analiz”, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, Sayı 51, Ankara.
• Beever, A., (2014), The Second World War, Orion Yayınevi, Roma.
• Carr, E. H., (1948), Twenty Years’ Crisis, Oxford University Press, London.
• Cooper, A., ve Higgott, R., (1994) Relocating Middle Powers, Ubc Vancuer Press, Canada
• Çetinkaya, S.G., (2020), “Adnan Menderes’in Siyasi Karakteri ve 27 Mayıs”, Journal of History Studies, Sayı: Ekim 2020, Bilecik.
• Denk, E. (2024), Birleşmiş Milletler Sistemi, Seçkin Yayınevi, İstanbul.
• Dogherthy, J. E., ve Pfalzgraff R. L. Jr., (2001), Contending Theories of International Realations, A comprehensive survey, Longman, New York.
• Dunne, Tim- Kurki, Milja - Steve Smith, (2010) , International Relations Theory, Discipline and Diversity, Oxford University Press, London,
• Evans, G., ve Grant, B., (1995), Australia’s Foreign Relations in the World of the 1990s, Melbourne.
• Fearon, J. D., (1998), “Domestic Politics, Foreign Policy and Theories of International Relations”, Department of Political Science Degisi, University of Chicago, Chicago.
• Gözen, R., (2016), Uluslararası İlişkiler Teorileri, İletişim Yayınevi, İstanbul.
• Gündem Gazetesi, (2010), “19 Mayıs 1944 Nutku ve Sonrası”, Sayı: 02 Mayıs 2010
• Holbraad, C., (1984), Middle Powers in International Politics, Palgrave McMillîan Publish, New York.
• Keohane, R., (1986), Neo-realism and Its Critics, ColombiaUniversityPress, New York.
• Kiraz, S., (2018), “Dış Politika Analizi Modeli Olarak Neoklasik Realizm: İkinci Dünya Savaşı Sırasındaki Türk Dış Politikasının Analizi”, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Sayı: 20, Ankara.
• Morgenthau, Hans, (1948), Politics Among Nations, Chicago University Press, New York.
• Mearsheimer, J., (2001), Tragedy of Great PowerPolitics, William Warder Norton Company, New York.
• Omelus, S., (2006), “Is Canada a Middle Power? An Empirical Test of the Middle Power Debate”, (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi),The University of Northern British Columbia
• Oran, B., (2009), Türk Dış Politikası, Cilt: 1, 1919-1980, Belgeler, Yorumlar, 15inci Baskı, İletişim Yayıncılık, İstanbul
• Pamukçu, G., (2018) “Ankara Antlaşması’ndan Bağdat Paktı’na: Uluslararası Antlaşmalar Işığında Türkiye-Irak Siyasi İlişkileri”, Turkish Studies Dergisi, Sayı 22, İstanbul.
• Ratti, L., (2006), “Post Cold War and International Relations Theory: The Case for Neo-classical Realism”, Journal of Transatlantic Studies, University of Rome, Roma.
• Ravenhill, J.,(1998), “Cycles of Middle Power Activism: Constraint and Choice in Australian and Canadian Foreign Policy”, Australian Journal of International Affairs, Sayı: 52, Sydney. Rose, G., (1998), “Neo-classicalRealismandTheories of Foreign Policy”, World Politics Dergisi, Sayı 51, October 1998,
• Sander, O., (1996), Siyasi Tarih, 1918-1994, İmge Kitap Yayınevi, Beşinci Baskı, İstanbul.
• Saray, M. (2000), Türkiye’nin Nato’ya Girişi, Atatürk Araştırmaları Merkezi Yayınları, Ankara.
• Shirer, W., (1979), Nazi İmparatorluğu Doğuşu Yükselişi ve Çöküşü, Ağaoğlu Yayınevi, İstanbul.
• Sokollu, E. C., (2020), Turkey in Transition, Politics, Society and Foreign Policy, Peter Lang Yayınevi, İstanbul.
• Soysal, İ., (2000), Türkiye’nin Siyasal Anlaşmaları, 1920-1945 (Cilt:1), Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara.
• Tekeli, İ. ve İlkin, S., (2018), İkinci Dünya Savaşı Türk Dış Siyaseti, İletişim Yayınları, İstanbul.
• Tekeli, İ. ve İlkin, S., (2013).İkinci Dünya Savaşı Türkiye’si Cilt 1, Dış Siyaseti ve Askerî Staratejileriyle, İletişim Yayınları, İstanbul.
• Tuncer, H., (2017), Türk Dış Politikası Cilt II, Kaynak Yayınları, İstanbul,
• Uçarol, R., (2000), Siyasi Tarih (1789-19999), Filiz Kitabevi, Beşinci Baskı, İstanbul.
• Viotti, P. ve Kauppi, M., (2010), International Relations Theory, Longman 5th Edition, Boston. Walt, S. M., (1987), The Origins of Alliances, Cornell University Press, London,
• Waltz, K.,(1979), Theory of International Politics, Waveland Press Inc.,Colombia University, Colombia.
• Yalçın, H. B., (2012), “The Concept of Middle Power and The Recent Turkish Foreign Policy Activism”, Afro Euroasian Studies, Sayı: 1, Bahar 2012. İstanbul.
• Yalçın, O., (2011), “İkinci Dünya Savaşı’nda Churchill- İnönü Arasında Adana Görüşmesi”, Atatürk Yolu Dergisi, Sayı: Bahar 2011, Ankara.
• Yalçın, O., (2013), “İkinci Dünya Savaşı Sonrasında Sovyet Tehdidi Karşısında Kalan Türkiye'nin Batı İle İşbirliği Yapma Süreci”, Turkish Studies Dergisi, Sayı: 8/5, Bahar 2013, Ankara,
• Yalçın, O., (2021), Türk Hava Gücü Kuruluşu, İlk Seferleri ve Yükselişi (1911-1950), Türkiye İş Bankası ve Kültür Yayınları, 2.Baskı, İstanbul.
• Yılmaz, S., (2015), Neoklasik Realizm : İlerletici mi? Yozlaştırıcı mı? Lakatosyan Bir Değerlendirme, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 46. Sayı, Ekim 2015, Kütahya.
• Zakaria, F., (1999), From Wealth to Power, The Unusual Origins of America’s World Power, Princetone University Press, New York.