THE EFFECT OF WORKPLACE ERGONOMICS AND WORK-LIFE BALANCE ON BUSINESS PERFORMANCE

Öz

As a result of rapid industrial development and increasing competition, work accidents caused by unhealthy working environments disrupt individuals' work-life balance and negatively affect business performance by impacting productivity. Eliminating these negative effects is only possible through ergonomic adjustments to the work environment. It has been determined that employees adapt more easily to work environments designed according to ergonomic factors, their productivity increases, their fatigue periods are delayed, and as a result, they complain less about working conditions. Additionally, work-life balance practices implemented in organisations make employees happier both at work and in their personal lives, which in turn increases work productivity and positively impacts business performance. The purpose of this study is to examine the effects of workplace ergonomics and work-life balance on business performance. The sample of the study consists of a total of 1,093 white-collar and blue-collar employees working in manufacturing companies operating in Organised Industrial Zones in the province of Bursa. SPSS 18.0 and AMOS 16.0 programmes were used in the data analysis process. SPSS was used to perform demographic data distribution, validity and reliability analyses, t-tests, ANOVA, correlation and regression analyses. According to the results of the correlation analysis conducted in the study, a positive and significant relationship was found between workplace ergonomics and business performance. Similarly, a positive and significant relationship was found between work-life balance and business performance. Regression analyses revealed that both workplace ergonomics and work-life balance have a positive effect on business performance.

Anahtar Kelimeler

• Ergonomics
• Workplace Ergonomics
• Work-Life Balance
• Business Performance
• Productivity.

İŞYERİ ERGONOMİSİ VE İŞ-YAŞAM DENGESİNİN İŞLETME PERFORMANSINA ETKİSİ

Öz

Endüstrinin hızla gelişmesi ve artan rekabet ortamının sonucu olarak sağlıksız çalışma ortamlarından kaynaklanan iş kazaları, bireylerin iş-yaşam dengesini bozmakta ve verimliliğini etkileyerek işletme performansını olumsuz yönde etkilemektedir. Meydana gelen olumsuzlukları ortadan kaldırmak ancak çalışma ortamında yapılacak ergonomik düzenlemeler ile mümkün olabilmektedir. İşgörenlerin ergonomik faktörlere göre düzenlenen çalışma ortamlarına daha kolay adapte olabildiği, verimliliklerinin arttığı, yorgunluk sürelerinin geciktiği ve bunun sonucunda da çalışma koşullarından daha az şikâyetçi oldukları belirlenmiştir. Ayrıca örgütlerde oluşturulacak iş-yaşam dengesi uygulamaları ile işgörenler hem işyerlerinde hem de özel yaşamlarında daha mutlu olmakta dolayısıyla çalışma verimliliğinin artması sonucunda da işletme performansı pozitif yönde etkilenmektedir. Bu araştırmanın amacı, işyeri ergonomisi ve iş-yaşam dengesinin işletme performansı üzerindeki etkilerini incelemektir. Araştırmanın örneklemini, Bursa ilinde Organize Sanayi Bölgelerinde faaliyet gösteren üretim işletmelerinde görev yapan toplam 1.093 beyaz ve mavi yakalı çalışan oluşturmaktadır. Veri analizi sürecinde SPSS 18.0 ve AMOS 16.0 programları kullanılmıştır. SPSS aracılığıyla demografik verilerin dağılımı, geçerlilik ve güvenilirlik analizleri, t-testi, ANOVA, korelasyon ve regresyon analizleri gerçekleştirilmiştir. Araştırmada yapılan korelasyon analizi sonuçlarına göre, işyeri ergonomisi ile işletme performansı arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Benzer şekilde, iş-yaşam dengesi ile işletme performansı arasında da pozitif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Regresyon analizleri sonucunda ise hem işyeri ergonomisinin hem de iş-yaşam dengesinin işletme performansı üzerinde pozitif yönde etkili olduğu ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Ergonomi
• İşyeri Ergonomisi
• İş-Yaşam Dengesi
• İşletme Performansı
• Verimlilik

Kaynakça

1. AKAL, Z. (2005). İşletmelerde Performans Ölçüm ve Denetimi: Çok Yönlü Performans Göstergeleri. Mpm Yayınları, No:473; Ankara.
2. AKGÜN, H. (1999). İşletmelerde İş Kazalarının Çalışanların Kişisel Nitelikleri ile İlişkisi ve Otomotiv Sektöründeki Bir İşletmede Yapılan İş Kazaları Analiz Çalışması, İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
3. AKIN, G. (2013). Ergonomi. Alter Yayıncılık, Ankara.
4. ATLI, K. (2015). Ergonomik Faktörler. İş Sağlığı Eğitimi, Halk Sağlığı (iş sağlığı) Bilim Uzmanı, Ankara. https://slideplayer.biz.tr/slide/3027233/ [19.06.2019].
5. AUSTER, C.J. (1996). The Sociology of Work, Concepts and Cases, Pine Forpe Press.
6. BABALIK, F. C. (2014). Mühendisler İçin Ergonomi (İşbilim), Dora Yayıncılık, Bursa.
7. BAKOĞLU, R. (2001). “Örgütsel Performans Kavramı ve Gelişimi”, Öneri Dergisi, 4(15):39-45.
8. BALKIR, Z.G. (2012). “İş Sağlığı ve Güvenliği Hakkının Korunması: İşverenin İş Sağlığı ve Güvenliği Organizasyonu”, Sosyal Güvenlik Dergisi, 2(1): 56-91.

9. BOZ, D., DURAN, C., KOÇ, A. ve USLU, İ. (2019). Çalışanların Motivasyonunun İş Tatmini ve Performans ile İlişkisi, International Congress on Afro - Eurasian Research 19-22 April 2019 / Lefkoşa.
10. COLOMBİNİ, D., OCCHİPİNTİ, E., & GRİECO, A. (2002). “An Introduction to Ergonomics and the Aim of This Hand Book”, Elsevier Ergonomics Book Series. 2: 1-5.
11. ÇAĞDAŞ, A. (2019). İş Performansını Azaltan Ergonomik Hataların Yol Açtığı Sorunlar, Üsküdar Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
12. ÇEVEN, S. VE ÖZER, K. (2013). “Büro Ergonomisinin Çalışma Psikolojisi ve İş Verimine Etkisi”, Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Büro Yönetimi Özel Sayısı, 1: 61-70.
13. DELECTA, P. (2011). “Work Life Balance”, International Journal of Current Research, 3(4): 186-189.
14. DEMİR, A. S. (2007), Yeni Bir İşletme Performansı Ölçme Modeli, Uygulaması ve Melez Optimizasyon Tekniği ile Tahmini, Sakarya Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Endüstri Mühendisliği Bölümü, Sakarya.
15. DİZDAR E.N., TÜRKAN N. ve KURT, M. (1998). Dinamik Çalışma Şartlarına Adaptasyon için bir Ergonomik Otomasyon Modeli. 6. Ergonomi Kongresinde: 27-29 Mayıs 1998; Ankara, Türkiye. Ankara, Tübitak, ss.315-322.
16. DOĞAN, C. VE ALTAN, O. (2007). “Kamusal Alanda Oturma Eylemi ve Ergonomik İlkeler”, Megaron Dergisi, 2(3): 159-166.
17. DUXBURY, L. & HİGGİNS, C. (2001). Work-Life Balance in The New Millenium: Where Are We? Where Do We Need To Go?, CPRN Discussion Paper, W/12.
18. DÜŞÜNGÜLÜ, F., TENGİLİMOĞLU, D., ve ÖZTÜRK, Z. (2014). “Çalışma Ortamlarının Ergonomik Tasarımının Akademik Personel Üzerindeki Verimliliğine Etkisi: Gazi Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Örneği”, Electronic Journal of Vocational Colleges, 4(4): 93-103.
19. ELİTAŞ, C. ve AĞCA, V. (2006). “Firmalarda Çok Boyutlu Performans Değerleme Yaklaşımları: Kavramsal Bir Çerçeve”, Sosyal Bilimler Dergisi, ss.343-370.
20. ERGAN, M., ERCAN, S., PARPUCU, T. İ., BAŞKURT, F., & BAŞKURT, Z. (2024). “Diş Hekimliği Öğrencilerinin Ergonomi İlişkili Kas-İskelet Sistemi Sorunları, Kinestezi ve Tükenmişlik Düzeyleri: Cinsiyete Özgü Farklılıklar”. Ergonomi, 7(1): 37-48.
21. ERKAN, N. (1989). İşletmelerde İnsan Gücü Verimliliği, M.P.M Yayınları, Yayın No: 384, Ankara.
22. ERTAŞ, C. ve KIZILASLAN, Z. (2015). “Üretimde Ergonomi Çalışmalarıyla Verimliliğin Artırılması”, Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi. 3(3): 651-657.
23. ERTÜRK, Ö. (2018). Hemşirelerin Ergonomik Çalışma Ortamına İlişkin Algıları ve İş Doyumu Üzerine Etkileri, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
24. ERTÜRK, M. (2000). Otel İşletmelerinde Çalışanların Verimliliğini Arttırmaya Yönelik Teşvik Araçları ve Bunların Bölümler Arası Farklılıkları; Ankara ve İzmir Otellerinde Bir Uygulama, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
25. FİSHER, M.G., STANTON, J.M., JOLTON, J., & GAVİN, J.A. (2003). Modelling The Relationship Between Work Life Balance And Organisational Outcomes, In Annual Conference Of The Society For Industrial-Organisational Psychology, Orlando.
26. GÜREL, E. (2001). “Çalışma Yaşamında Işık ve Aydınlatmanın Önemi”, Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5: 1-11.
27. HARRİS, P. J. & MONGİELLO, M. (2001). “Key Performance Indicators in European Hotel Properties: General Managers, Choices and Company Profiles”, International Journal of Contemporary Hospitality Management, 13(3): 120-128.
28. HELLAR, V. (2020). The Role of Workplace Ergonomics on Healthcare Employees Performance: a case of Muhimbili National Hospital, Mzumbe University Digital Research Repository, Tanzania.
29. HELVACI, M.A. (2002). “Performans Yönetimi Sürecinde Performans Değerlendirmenin Önemi”, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 35(1): 155-169.
30. KAPIZ, S.Ö. (2002). “İş-Aile Yaşamı Dengesi ve Dengeye Yönelik Yeni Bir Yaklaşım: Sınır Teorisi”, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 4(3): 139-153.
31. KAPLAN, R.S. & NORTON, D.P. (1996). “Using the Balanced Scorecard as a Strategic Management System”, Harvard Business Review, January-February, pp.75-85.
32. KARASOY, H.A. (2014). “Türk Kamu Yönetiminde Performans Yönetimine Bir Bakış”, Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 10(22): 257-274.
33. KAYNAK, K.Ö. VE ULUĞTEKİN, N.M. (2018). “Çalışma Ortamındaki Fiziksel Faktörlerin Ergonomik Analizi: Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi Örneği”, Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, 6(0): 319-325.
34. KIRAÇ, Y. (2005). Büro Yönetiminde Ergonomi ve Ergonominin Verimliliğe Etkisi: Ankara Emniyet Müdürlüğü’nde Bir Uygulama, Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
35. KURİEN, G.P. &QURESHİ, M.N. (2012). “Performance Measurement Systems for Green Supply Chains Using Modified Balanced Score Card and Analytical Hierarchical Process”, Scientific Research and Essays, 7(36): 3149-3161.
36. KÜÇÜKUSTA, D. (2007). “Konaklama İşletmelerinde İş-Yaşam Dengesi Sorunları ve Çözüme Yönelik Yaklaşımlar”, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(3): 243-268.
37. LAİTİNEN, E.K. (2002). “A Dynamic Performance Measurement System: Evidence From Small Finish Technology Companies”, Scandinavian Journal of Management, 18(1): 65-69.
38. LOCKWOOD, N.R. (2003). Work/Life Balance. Challenges and Solutions. HR Magazine, ss.1-12.
39. MAİYA, U. (2015). “A Study on Work Life Balance of Female Nurses with Reference to Multispeciality Hospitals”, Mysore City, Asia Pasific Journal of Research, 1(28): 42-46.
40. MAWER, D. (2003). “Enlivening Analysis Through Performance: ‘Practising Set Theory’”, British Journal of Music Education, 20(3): 257-276.
41. NAİTHANİ, P. (2010). “Overview of Work-Life Balance Discourse and Its Relevance in Current Economic Scenario”, Asian Social Science, 6(6): 148-155.
42. ÖZER, Ö. (2011). Kurumsal Girişimcilik ve İşletme Performansı İlişkisi: Dört ve Beş Yıldızlı Otel İşletmelerinde Uygulama, DEÜ Sosyal Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
43. ÖZKUL, A.E. ve ANAGÜN, S. (1996). Ergonomi. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları. PHİLLİPS, P.A. (1999). “Hotel Performance and Competitive Advantage: a Contingency Approach”, International Journal of Contemporary Hospitality Management, 11(7): 359-365.
44. POLAT, F., BOZ, D., ÇETİNDERE FİLİZ, A. & DURAN, C. (2021). “Workplace Ergonomics Scale”, Eurasian Academy of Sciences Social Sciences Journal, 38, 60-82.
45. SABANCI, A. (1989). Ergonomi ve Tarihsel Gelişimi, 2.Ulusal Ergonomi Kongresi M.P.M. Yayınları, Ankara. SABUNCUĞLU, Z. ve TÜZ, M. (1998). Örgütsel Psikoloji. Alfa Yayınevi, Bursa. ss.95.
46. SİNK, D.S. (1985). Productivity Management: Planning Measurement and Evaluation, Control and Improvement, J. Willey and Sons.
47. SOYSAL, A. (2009). “Farklı Sektörlerde Çalışan İşgörenlerde Örgütsel Stres Kaynakları: Kahramanmaraş ve Gaziantep’te Bir Araştırma”, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(2): 333-359.
48. SÖNMEZYUVA, N. (2009). İşyerinin Ergonomik İncelenmesi (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Uludağ Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bursa.
49. ŞİMŞEK, M. (1994). Mühendislikte Ergonomik Faktörler, Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi, Marmara Üniversitesi Yayınevi, s.7-108.
50. TATİCCHİ, P., TONELLİ F. & CAGNAZZO, L. (2010). “Performance Measurement and Management: a Literature Review and a Research Agenda”, Measuring Business Excellence, 14(1): 4-18.
51. TETİK, S. (2003). “İşletme Performansını Belirlemede Veri Zarflama Analizi”, Yönetim ve Ekonomi, Celal Bayar Ünv. Manisa, 10(2): 221-230.
52. TURAN, Ş. ve KHORSHID, L. (2022). “Hemşirelerin Çalışma Ortamında Maruz Kaldıkları Ergonomik Risklerin İncelenmesi”, Atatürk Üniversitesi Yayınları, 25(3):126-131.
53. UZGÖREN, N. (2012). Bilimsel Araştırmalarda Kullanılan Temel İstatistiksel Yöntemler ve SPSS Uygulamaları, Genişletilmiş 2.Baskı, Ekin Yayın Dağıtım, Bursa, s.182.
54. YARDIMCI, Y. C., & ERBİL, Y. (2024). “Mimarların çalışma ortamındaki konfor koşulları ile verimlilik arasındaki ilişkinin incelenmesi”, GRID-Mimarlık Planlama ve Tasarım Dergisi, 7(1): 223-244.
55. YATTANİ, M.W., WARİO, G.J., OMBUİ, K. & NYANG’AU, S.P. (2024). “Workplace Ergonomics and Employee Performance in Registered Private Security Firms in Kenya”, European Journal of Theoretical and Applied Sciences, 2(1): 175-185.
56. YURTSEVEN, Ö. (2008). İş Aile Çatışması, İş Tatmini ve İşten Ayrılma Niyeti: Turizm İşletmerinde Bir Uygulama, Akdeniz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Anabilim Dalı, Antalya, 2008.