Araştırma Makalesi

İKİ DÖNEM BİR KIRILMA: UKRAYNA KRİZİ EKSENİNDE NATO’NUN STRATEJİK DÖNÜŞÜMÜ

Cilt: 11 Sayı: 22 7 Eylül 2026
PDF İndir
TR EN

İKİ DÖNEM BİR KIRILMA: UKRAYNA KRİZİ EKSENİNDE NATO’NUN STRATEJİK DÖNÜŞÜMÜ

Öz

Bu çalışma, Ukrayna krizinin NATO’nun güvenlik algısı ve stratejik kimliği üzerindeki etkisini İttifak’ın Soğuk Savaş sonrası dönüşüm süreci bağlamında incelemektedir. Çalışmanın temel argümanı 2014 Kırım’ın ilhakı ve 2022’de başlayan Rusya – Ukrayna Savaşı ile birlikte NATO’nun stratejik önceliklerinde belirgin ve niteliksel bir kırılma yaşandığı ve örgütün kriz yönetimi odaklı güvenlik anlayışından yeniden kolektif savunma eksenine yöneldiğidir. Bu dönüşüm örgütün askeri kapasitesinin artırılmasıyla sınırlı kalmamış, aynı zamanda tehdit tanımlamasının ve stratejik önceliklerinin yeniden yapılandırılmasına yol açmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiştir. Bu çerçevede NATO’nun 1991’den günümüze yayımladığı Stratejik Konsept belgeleri ile zirve bildirileri karşılaştırmalı içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Analiz İttifak’ın tehdit algısındaki değişimi, söylemsel dönüşümü ve güvenlik anlayışındaki yön değişimini bütüncül bir perspektifle ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bulgular, Soğuk Savaş sonrası dönemde Rusya ile geliştirilen stratejik ortaklık yaklaşımının yerini Rusya’nın açık biçimde “en önemli ve doğrudan tehdit” olarak tanımlandığı bir güvenlik perspektifine bıraktığını göstermektedir. Bu doğrultuda NATO; Hazırlık Eylem Planı (RAP), Çok Yüksek Hazırlıklı Müşterek Görev Kuvveti (VJTF) ve doğu kanadındaki ileri konuşlandırmalar aracılığıyla caydırıcılık kapasitesini güçlendirmiştir. Ayrıca hibrit tehditler, siber güvenlik ve sivil dayanıklılık gibi alanların NATO’nun yeni güvenlik mimarisinde merkezi bir konuma yükseldiği görülmektedir. Netice itibariye Ukrayna krizi, NATO’nun operasyonel yapısı ile birlikte stratejik kimliğini ve güvenlik önceliklerini yeniden şekillendiren yapısal bir dönüm noktası olarak değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışma literatür incelemesine dayalı bir çalışma olduğundan Etik Kurul Kararı gerektirmemektedir.

Teşekkür

Bu çalışmanın her aşamasında değerli akademik katkılarını ve desteğini esirgemeyen danışmanım Doç. Dr. Önder Aytaç Afşar'a teşekkürlerimi sunarım.

Kaynakça

  1. Akbay, B. ve Şahin, S. (2022). Soğuk Savaş Sonrası NATO: Dönüşüm, Genişleme ve Balkanlar, Orion Yayınevi, Ankara.
  2. ANADOLU AJANSI (2021). “Putin: NATO’nun Askeri Altyapısını Ukrayna’da Genişletmesi Kırmızı Çizgimiz”, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/putin-nato-nun-askeri-altyapisini-ukrayna-da-genisletmesi-kirmizi-cizgimiz/2434911, (07.03.2026).
  3. Arnold, J. M. (2016). “NATO’s Readiness Action Plan: Strategic Benefits and Outstanding Challenges”, Strategic Studies Quarterly, 10(1): 74-105.
  4. Bağbaşlıoğlu, A. (2016). “Güncelliğini Yitirmeyen Bir Sorun Olan Yük Paylaşımına Yeni Bir Çözüm Arayışı: Akıllı Savunma ve NATO”, Gazi Akademik Bakış, 10(19): 209-225.
  5. Beaumont, P., Wilhelmsen, D. ve Gjerde, K. L. (2024). “Reimagining NATO After Crimea: Defender of the Rule-Based Order and Truth?”, Contemporary Security Policy, 45(3): 396-425.
  6. Billah, M. (2019). Ukrayna Krizi Sonrasında Değişen Nato-Rusya Stratejileri Çerçevesinde Nato-Rusya İlişkileri, Yüksek Lisans Tezi, Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
  7. Brânda, O. E. ve Sauliuc, A. L. (2020). “Hybrid Threats on NATO’s Eastern Flank-A Comparative Analysis” International Conference Knowledge-Based Organization, 26(1): 33-41.
  8. CCDCOE (2025). “About Us”, https://ccdcoe.org/about-us/, (02.03.2026).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Avrupa Çalışmaları, Bölgesel Çalışmalar, Uluslararası Güvenlik, Uluslararası Kuruluşlar, Uluslararası İlişkiler (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

7 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

11 Mart 2026

Kabul Tarihi

22 Ağustos 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 11 Sayı: 22

Kaynak Göster

APA
Afşar, Ö. A., & Uzuner, G. (2026). İKİ DÖNEM BİR KIRILMA: UKRAYNA KRİZİ EKSENİNDE NATO’NUN STRATEJİK DÖNÜŞÜMÜ. Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi, 11(22), 104-126. https://izlik.org/JA43SW48GC
AMA
1.Afşar ÖA, Uzuner G. İKİ DÖNEM BİR KIRILMA: UKRAYNA KRİZİ EKSENİNDE NATO’NUN STRATEJİK DÖNÜŞÜMÜ. INTERNATIONAL JOURNAL OF AFRO-EURASIAN RESEARCH. 2026;11(22):104-126. https://izlik.org/JA43SW48GC
Chicago
Afşar, Önder Aytaç, ve Güleser Uzuner. 2026. “İKİ DÖNEM BİR KIRILMA: UKRAYNA KRİZİ EKSENİNDE NATO’NUN STRATEJİK DÖNÜŞÜMÜ”. Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi 11 (22): 104-26. https://izlik.org/JA43SW48GC.
EndNote
Afşar ÖA, Uzuner G (01 Eylül 2026) İKİ DÖNEM BİR KIRILMA: UKRAYNA KRİZİ EKSENİNDE NATO’NUN STRATEJİK DÖNÜŞÜMÜ. Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi 11 22 104–126.
IEEE
[1]Ö. A. Afşar ve G. Uzuner, “İKİ DÖNEM BİR KIRILMA: UKRAYNA KRİZİ EKSENİNDE NATO’NUN STRATEJİK DÖNÜŞÜMÜ”, INTERNATIONAL JOURNAL OF AFRO-EURASIAN RESEARCH, c. 11, sy 22, ss. 104–126, Eyl. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA43SW48GC
ISNAD
Afşar, Önder Aytaç - Uzuner, Güleser. “İKİ DÖNEM BİR KIRILMA: UKRAYNA KRİZİ EKSENİNDE NATO’NUN STRATEJİK DÖNÜŞÜMÜ”. Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi 11/22 (01 Eylül 2026): 104-126. https://izlik.org/JA43SW48GC.
JAMA
1.Afşar ÖA, Uzuner G. İKİ DÖNEM BİR KIRILMA: UKRAYNA KRİZİ EKSENİNDE NATO’NUN STRATEJİK DÖNÜŞÜMÜ. INTERNATIONAL JOURNAL OF AFRO-EURASIAN RESEARCH. 2026;11:104–126.
MLA
Afşar, Önder Aytaç, ve Güleser Uzuner. “İKİ DÖNEM BİR KIRILMA: UKRAYNA KRİZİ EKSENİNDE NATO’NUN STRATEJİK DÖNÜŞÜMÜ”. Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi, c. 11, sy 22, Eylül 2026, ss. 104-26, https://izlik.org/JA43SW48GC.
Vancouver
1.Önder Aytaç Afşar, Güleser Uzuner. İKİ DÖNEM BİR KIRILMA: UKRAYNA KRİZİ EKSENİNDE NATO’NUN STRATEJİK DÖNÜŞÜMÜ. INTERNATIONAL JOURNAL OF AFRO-EURASIAN RESEARCH [Internet]. 01 Eylül 2026;11(22):104-26. Erişim adresi: https://izlik.org/JA43SW48GC

All rights reserved. International Journal of Afro-Eurasian Research (IJAR) is an International refereed journal and published biannually. Authors are responsible for the content and linguistic of their articles. Articles published here could not be used without referring to the Journal. The opinions in the articles published belong to the authors only and do not reflect those of International Journal of Afro-Eurasian Research.