-

Öz

In Mediterranean Region, due to the arid and semi-arid climate, ruminants constantly face inadequate nutrition when herbaceous species are dormant especially in the summer and autumn period. However, maquis growing widely in this ecology provide an important feed source to grazing Small ruminants year around. Thus, knowledge of the preference degree of species in maquis shrublands in based on the phenological stage and animal groups may provide valuable information in terms of grazing management. For this purpose, grazing preferences of shrub and tree species were determined using observational method. Research was conducted on maquis from 0-800 m altitudes in 2013 and 2014 in Mersin province. The result of the study revealed that two of 25 observed species depending on density of herbage species were classified into no grazing group, four into partially grazing group, one into less grazing group, six into moderately grazing group, and 12 of them into frequently grazing group. According to these results, it was determined that goats preferred wider range of the shrub and tree species compare to the sheeps. In addition, grazing pressures on the species varied according to the phenological stages. Consequently, a large portion the small ruminants diet was found to supplemented from the maquis naturally grown in the region. 1. GİRİŞ

Anahtar Kelimeler

• -

Bazı Çalı ve Ağaç Türlerinin Mevsimsel Dönem ve Hayvan Gruplarına Göre Otlanmada Tercih Durumlarının Belirlenmesi

Öz

Kurak ve yarı kurak iklim özelliğine sahip Akdeniz Bölgesinde otsu türler özellikle yaz ve sonbahar dönemlerinde dormant dönemde olduğundan ruminantlar sürekli yetersiz beslenme ile karşı karşıya kalmaktadırlar. Oysa bu ekolojide yaygın olarak yetişen makilikler otlanan küçükbaş hayvanlara yıl boyu önemli yem kaynağı sağlamaktadırlar. Dolayısıyla fenolojik dönem ve hayvan gruplarına göre makiliklerdeki türlerin tercih edilme derecelerinin bilinmesi otlatma idaresi açısından önemli bir bilgi sağlayabilir. Bu amaçla araştırmada çalı ve ağaç türlerin otlanmada tercih durumları gözlem yolu ile belirlenmiştir. Araştırma Mersin ilinde 2013-2014 yılları arasında makiliklerin yoğun olarak yetiştiği 0-800 m rakım kotunda yürütülmüştür. Çalışma sonucunda ortamdaki otsu türlerin yoğunluğuna bağlı olarak gözlemlenen 25 türden 12 tanesinin aşırı, 6’sının orta, 1’inin az, 4’ünün çok az ve 2 türün de hiç tercih edilmediği saptanmıştır. Bu çalışmada keçilerin çalı ve ağaç türlerini koyunlara göre daha fazla tercih ettikleri saptanmıştır. Ayrıca türler üzerindeki otlanma baskısı fenolojik dönemlere göre farklılık göstermiştir. Sonuç olarak makiliklerde yoğun olarak yetişen çalı ve ağaç türlerinin küçükbaş hayvanların günlük diyetlerinin büyük bir kısmını oluşturduğu ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler

• alternatif yem kaynağı; küçükbaş hayvanlar; makilikler; yem tercihi

Kaynakça

1. Aganga AA and Tshhwenyane SO., 2003. Feeding values and anti nutritive factors of forage tree legumes. Pakistan Jornual of Nutrition, 2: 170- 177.
2. Akyıldız R., 1986. Yemler bilgisi ve Teknolojisi. 2. Baskı, Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayın No: 974, Ders Kitabı No: 286, Ankara.
3. Altın M., Gökkuş A ve Koç A., 2005. Çayır Mera Islahı. Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı, Tarımsal Üretim ve Geliştirme Genel Müdürlüğü, Ankara, s. 96-114.
4. Anonim 2015. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Meteoroloji Genel Müdürlüğü.
5. Atalay I., 1987. Sedir (Cedrus libani A. Rich) ormanlarının yayılış gösterdiği alanlar ve yakın çevresinin genel ekolojik özellikleri ile sedir tohum transfer rejiyonlaması. Orman Genel Müdürlüğü. Yayın No:663, Ankara.
6. Benli M ve Yiğit N., 2005. Ülkemizde yaygın kullanımı olan antimikrobiyal Mikrobiyoloji Dergisi, 3: 1-8. vulgaris) bitkisinin On-Line aktivitesi. Orlab
7. Doğanoğlu Ö., Gezer A ve Yücedağ C., 2006. Göller Bölgesi-Yenişarbademli yöresinin önemli bazı tıbbi ve aromatik taksonları üzerine araştırmalar. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 10: 66-73.
8. Dökülgen H., 2015. Kilis ekolojik koşullarında yaygın olarak yetişen bazı çalı ve ağaç türlerinin mevsimsel besin içeriği değişiminin belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi (Basılmamış), Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Iğdır.

9. Ercişli S., 2004. A short review of the fruit germplasm resources of Turkey. Genetic Resources and Crop Evaluation, 51: 419-435.
10. Erlaçin S ve Erciyas E., 1978. Myrtus communis L. (Mersin bitkisi) yapraklarının tanen yönünden incelenmesi. Doğa Bilim Dergisi, 2: 75.
11. Garnier G and Debraus G., 1961. Ressources medicinalis de la flora Francais. Vigot Freres Press, Paris.
12. Güven M., 2004. Kargapazarı dağı florasında bulunan çalı türlerinin tespiti ve çoğaltma teknikleri ile yem değerlerinin belirlenmesi. Doktora Tezi (Basılmamıış), Atatürk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.
13. Le Houerou HN., 1980. Browse in Northern Africa. In HN Le Houreou, Ed. Browse in Africa, the current state of knowledge. Addis Ababa ILCA.
14. Oktay G ve Temel S., 2015. Ebu Cehil (Calligonum polygonodies L. ssp. comosum (L’ Hér.) çalısının yıllık yem değerinin belirlenmesi. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 32: 30-36.
15. Papanastasis VP., Yiakoulaki MD, Decandia M and Dini-Papanastasis O., 2008. Integrating woody species into livestock feding in the Mediterranean areas of Europe. Animal Feed Sci. and Tech., 140: 1-17.
16. Park SY., Lee HJ., Lee OK., Kang HY., Choi DH., Paik KH and Khan M., 2007. Benzofurans from the Seeds of Styrax obassia. Bulletin Korean Cheminal Society, 28: No:10.
17. Rohweder DA., Barnes RF and Jorgensen N., 1978. Proposed hay grading standards based on laboratory analyses for evaluating quality. Journal of Animal Science, 47: 747-759.
18. Schwartz WL., Bay WW., Dollamite W., Storts RW ve Russell LH., 1974. Toxicity of Nerium oleander in the monkey (Cepus apella). Veterinary Pathology, 11: 259-277.
19. Sevim Z., 1999. Iğdır Aralık’ta Rüzgar Erozyonu. T.C. Başbakanlık Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü Köy Hizmetleri Araştırma Enstitüsü, Erzurum.
20. Shaheen G and Zaidi MA., 2008. Forage evaluation of Berberis International Biotechnology, 5: 149-154. used of Biology Jornual and
21. Sheaffer CC., Peterson MA., Mccalin M., Volene JJ., Cherney JH., Johnson KD., Woodward WT and Viands DR., 1995. Acide Detergent Fiber, Neutral Detergent Fiber Concentration and Relative Feed Value. North American Alfalfa Improvement Conference, Minneapolis.
22. Silanikove N., Landau S., Kabaya D., Bruckental I and Nitsan Z., 2006. Analytical approach and effects of condensed tannins in carob pods (Cerotonia siliqua) on feed intake, digestive and metabolic responses of kids. Livestock Production Science, 99: 29-38.
23. Tan M ve Serin Y., 2011. Baklagil Yem Bitkileri. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Ders Yayınları No: 190, Erzurum.
24. Tan M ve Temel S., 2012. Alternatif Yem Bitkileri. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Ders Yayınları, Yayın No: 246, Erzurum. Temel S., 2007. Erdemli makiliklerindeki çalı türlerinin tespiti ve yem değerlerinin (Basılmamış), Atatürk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Erzurum. (Mersin) yöresi belirlenmesi. Doktora Tezi
25. Temel S ve Tan M., 2009. Farklı Rakım ve Yöneyde Bulunan Makiliklerde Çalı Türlerinin Otlanmada Tercih Durumları Üzerine Bir Araştırma. Türkiye 6. Zootekni Bilim Kongresi, 24-26 Haziran 2009. Erzurum, Cilt: II, s: 474-481.
26. Temel S ve Arvas Ö., 2010. Akdeniz Bölgesi Makiliklerinin Organik Üretim Potansiyeli. Türkiye IV. Organik Tarım Sempozyumu, 28 Haziran-1 Temmuz 2010, Erzurum, S: 335-338.
27. Temel S ve Şahin K., 2011. Iğdır ilinde yem bitkilerinin mevcut durumu, sorunları ve çözüm önerileri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 21: 64-72.
28. Temel S and Tan M., 2011. Fodder values of shrub species in maquis in different altitudes and slope aspects. The Journal of Animal & Plant Sciences, 21(3): 508-512.
29. Temel S ve Tan M., 2013. Akdeniz bölgesindeki makiliklerde bulunan çalı türlerin gelişme seyirleri. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 3: 77-86.
30. Temel S and Pehluvan M., 2015. Evaluating orchard and poplar leaves during autumn as an alternative fodder source for livestock feding. Ciencia e investigación agraria, 42: 27-33.
31. Temel S., Sürmen M and Tan M., 2015. Yield and nutritional properties of some halophyte species at different phenological stages as alternative fodder source. The Journal of Animal and Plant Sciences, in press.
32. Valipoor Dastenai M., Mirhadi MJ and Mehrani A., 2012. The study and comparison of 3 foxtail millet (Setaria italica L.) cultivars in different phenological stages in Karaj Region. The Journal of Applied Science & Engineering Technology, 2(3): 62-68.
33. Van DTT., Mui NT and Ledin I., 2005. Tropical foliages: effect of presentation method and species on intake by goats. Animal Feed Science and Technology, 118: 1-17.
34. Van Soest PJ., Robertson JD and Lewis BA., 1991. Methods for diatery fibre, neutral detergent fibre and non-starch polysaccharides in relation to animals nutrition. Journal of Dairy Science, 74: 3583-3597.
35. Yaltırık F., 1986. Akdeniz Bölgesinin kanaatkar süs çalısı zakkum Nerium oleander L. Çevre koruma, 37: 12-13.