Farklı Yetiştirme Ortamları ve Hümik Asit Dozlarının Turpta Bitki Gelişimi ve Kalite Üzerine Etkileri

Öz

Bu araştırma, fındık turpunda farklı yetiştirme ortamları ve hümik asit dozlarının bitki gelişim parametreleri ve kalite özellikleri üzerine etkilerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmada toprak ile torf ve perlit ortamlarının farklı oranlardaki karışımlarından oluşan 4 farklı yetiştirme ortamı [Toprak, Torf:Perlit (1:1), Torf:Perlit (2:1) ve Torf:Perlit (3:1)] kullanılmıştır. Çalışmada ayrıca TKİ Hümas isimli sıvı formda hümik asidin 0 (kontrol), 500, 1000 ve 2000 ppm dozları ele alınmıştır. Çalışmada Rolex F1 fındık turpu çeşidi (Raphanus sativus L. var. sativus) kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre yetiştirme ortamları arasında bitki gelişim parametreleri ve kalite özellikleri yönünden Torf:Perlit (2:1) ortamının öne çıktığı tespit edilmiştir. Çalışmada hümik asit uygulamalarının (500, 1000 ve 2000 ppm) yumru yaş ağırlığı, yumru çapı ve yumru yüksekliğini kontrole (0 ppm) göre önemli oranda artırdığı saptanmıştır. Hümik asit dozları arasında en yüksek yumru yaş ağırlığı, yumru çapı ve yumru yüksekliği 1000 ppm dozundan elde edilmiştir. Genel olarak topraksız yetiştirme ortamları ve hümik asidin bitki gelişimi ve kalite üzerinde olumlu etkilerinin olduğu belirlenmiştir. Yetiştirme ortamları ve hümik asit dozları kendi aralarında değerlendirildiğinde, özellikle Torf:Perlit (2:1) yetiştirme ortamının ve 1000 ppm dozunun bitki gelişimi ve kalite üzerinde daha etkili olduğu ve topraksız fındık turpu yetiştiriciliğinde tarımsal sürdürülebilirlik ve verimlilik açısından başarılı bir şekilde kullanılabileceği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Fındık turpu
• hümik maddeler
• yetiştirme ortamı
• büyüme
• kalite

Effects of Different Growing Media and Humic Acid Doses on Plant Growth and Quality in Radish

Öz

This research was conducted to determine the effects of different growing media and humic acid doses on plant growth parameters and quality properties in cherry-red radish. In the study, 4 different growing media [Soil, Peat:Perlite (1:1), Peat:Perlite (2:1) and Peat:Perlite (3:1)] consisting of soil and mixtures of peat and perlite at different ratios were used. In addition to, 0 (control), 500, 1000 and 2000 ppm doses of humic acid in liquid form named TKİ Hümas were investigated. Rolex F1 cherry-red radish variety (Raphanus sativus L. var. sativus) was used in the study. According to the findings obtained from the research, it was detected that Peat:Perlite (2:1) medium came to the forefront in terms of plant growth parameters and quality properties among the growing media. It was found that humic acid applications (500, 1000 and 2000 ppm) significantly increased tuber fresh weight, tuber diameter and tuber length compared to the control (0 ppm). Among the humic acid doses, the highest tuber fresh weight, tuber diameter and tuber length were obtained from 1000 ppm dose. In general, it was determined that soilless growing media and humic acid had positive effects on plant growth and quality. When the growing media and humic acid doses are evaluated among themselves, it was concluded that especially Peat:Perlite (2:1) medium and 1000 ppm dose were more effective on plant growth and quality and could be used successfully in soilless cherry-red radish cultivation in terms of agricultural sustainability and productivity.

Anahtar Kelimeler

• Cherry-red radish
• humic substances
• growing medium
• growth
• quality

Kaynakça

1. Akan, S., Veziroğlu, S., Özgün, Ö., & Ellialtıoğlu, Ş. (2013). Turp (Raphanus sativus L.) sebzesinin fonksiyonel gıda olarak değerlendirilmesi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 23(3), 289-295.
2. Akıncı, Ş. (2011). Hümik asitler, bitki büyümesi ve besleyici alımı. Marmara Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 23(1), 46‐56.
3. AOAC. (1990). Official methods of analysis. In: Association of Official Analytical Chemists (15th ed.), Washington, DC, USA.
4. Bandiera, M., Mosca, G., & Vamerali, T. (2009). Humic acids affect root characteristics of fodder radish (Raphanus sativus L. var. oleiformis Pers.) in metal-polluted wastes. Desalination, 246(1-3), 78-91. https://doi.org/10.1016/j.desal.2008.03.044
5. Barzegar, T., Mahmoodi, S., Nekounam, F., Ghahremani, Z., & Khademi, O. (2021). Effects of humic acid and cytokinin on yield, biochemical attributes and nutrient elements of radish (Raphanus sativus L.) cv. Watermelon. Journal of Plant Nutrition, 45(10), 1582-1598. https://doi.org/10.1080/01904167.2021.2003395
6. Baş Odabaş, M. (2019). Farklı humik asit uygulama dozları ve azotlu gübrelerin marulun gelişimi ile bazı toprak özellikleri üzerine etkisi [Yüksek Lisans Tezi, Ordu Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
7. Bhuvaneswari, R., & Dhanasekaran, K. (2007). Response of foliar application of humic acid on the growth and yield of radish (Raphanus sativus L.). Plant Archives, 7(2), 603-606.
8. Chung, D. H., Kim, S. H., Myung, N., Cho, K. J., & Chang, M. J. (2012). The antihypertensive effect of ethyl acetate extract of radish leaves in spontaneously hypertensive rats. Nutrition Research and Practice, 6(4), 308-314. https://doi.org/10.4162/nrp.2012.6.4.308

9. Demirtaş, E. I., Öktüren Asri, F., & Arı, N. (2014). Domatesin beslenme durumu, verimi ve kalite özelliklerine hümik asitin etkileri. Derim, 31(1), 1-16.
10. Eyüpoğlu, F. (1998). Türkiye topraklarının verimlilik vurumu. Toprak Gübre Araştırma Enstitüsü Yayınları, Yayın No: 220.
11. Fan, H. M., Li, T., Sun, X., Sun, X. Z., & Zheng, C. S. (2015). Effects of humic acid derived from sediments on the postharvest vase life extension in cut chrysanthemum flowers. Postharvest Biology and Technology, 101, 82-87. https://doi.org/10.1016/j.postharvbio.2014.09.019
12. Gezgin, S., Dursun, N., & Yılmaz, F. G. (2012). Bitki yetiştiriciliğinde humik ve fulvik asit kaynağı olan TKİ-Humas’ın kullanımı. Sakarya Üniversitesi Fen Edebiyat Dergisi, 1, 159-163.
13. Gül, A., Tüzel, Y., Tüzel, H. İ., & Eltez, Z. R. (2003, Eylül 8-12). Ülkemiz seracılığına uygun topraksız yetiştirme sistemlerinin geliştirilmesi üzerinde araştırmalar [Sözlü bildiri]. Türkiye IV. Ulusal Bahçe Bitkileri Kongresi, Antalya, Türkiye.
14. Gül, A. (2008). Topraksız tarım. Hasad Yayıncılık, İstanbul, 144 s.
15. Güler, H. (2011). Soğuk serada kaya yünü, perlit, zeolit, cibre ve toprakta yetiştirilen kıvırcık baş salatada gelişme ve verimin karşılaştırılması [Yüksek Lisans Tezi, Namık Kemal Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
16. Güllüce, M., Agar, G., Şahin, F., Turan, M., Güneş, A., Demirtaş, A., Esringü, A., Karaman, M. R., Tutar, A., & Dizman, M. (2012). Pb ve Cd ile kirletilmiş alanlarda yetiştirilen turp bitkisinin verim parametreleri üzerine humik asit ve pgpr uygulamalarının etkilerinin belirlenmesi. Sakarya Üniversitesi Fen Edebiyat Dergisi, 1, 509-517.
17. Gürsoy, M., Nofouzi, F., & Başalma, D. (2016). Hümik asit uygulama zamanı ve dozlarının kışlık kolzada verim ve verim öğelerine etkileri. Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Dergisi, 25, 131-136. https://doi.org/10.21566/tarbitderg.281879
18. Jan, J. A., Nabi, G., Khan, M., Ahmad, S., Shah, P. S., & Hussain, S. (2020). Foliar application of humic acid improves growth and yield of Chilli (Capsicum annum L.) varieties. Pakistan Journal of Agricultural Research, 33(3), 461-472. http://dx.doi.org/10.17582/journal.pjar/2020/33.3.461.472
19. Kazemi, M. (2014). Effect of foliar application of humic acid and calcium chloride on tomato growth. Bulletin of Environment, Pharmacology and Life Sciences, 3(3), 41-46.
20. Kibar, B. (2022). Farklı dozlarda hümik asit uygulamalarının taze soğan ve marulda bitki gelişimi ve kalite üzerine etkileri. Uluslararası Tarım ve Yaban Hayatı Bilimleri Dergisi, 8(1), 12-24. https://doi.org/10.24180/ijaws.1020237
21. Kocamanoğlu, Ç. (2018). Semizotunda (Portulaca oleracea L.) yetiştirme ortamı ve hümik asit uygulamalarının bazı verim özelliklerine etkisi [Yüksek Lisans Tezi, Ordu Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
22. Köse, M. A. (2015). Humus ve humik asit uygulamalarının marulda besin elementi alımı ve verim üzerine etkileri [Yüksek Lisans Tezi, Ordu Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
23. Leonardi, C. (2004, March 3-5). Growing media [Paper presentation]. Regional Training Workshop on Soilless Culture Technologies, İzmir, Turkey.
24. Mac Carthy, P. (2001). The principles of humic substances. Soil Science, 166(11), 738-751.
25. Masciandaro, G., Ceccanti, B., Ronchi, V., Benedicto, S., & Howard, L. (2002). Humic substances to reduce salts effect on germination and growth of plants. Communications in Soil Science and Plant Analysis, 33(3-4), 365-378. https://doi.org/10.1081/CSS-120002751
26. Mirdad, Z. M. (2016). Effect of N fertigation rates and humic acid on the productivity of crisphead lettuce (Lactuca sativa L.) grown in sandy soil. Journal of Agricultural Science, 8(8), 149-157. https://doi.org/10.5539/jas.v8n8p149
27. Nardi, S., Pizzeghello, D., Muscolo, A., & Vianello, A. (2002). Physiological effects of humic substances on higher plants. Soil Biology and Biochemistry, 34, 1527-1536. https://doi.org/10.1016/S0038-0717(02)00174-8
28. Obaid, A. K., Hiji, J. H., & Abd-Alamer, Z. (2020). The effect of humic acid and high potassium on some growth characteristics and yield of cauliflower. Plant Cell Biotechnology and Molecular Biology, 21(67-68), 14-20.
29. Obsuwan, K., Namchote, S., Sanmanee, N., Panishkan, K., & Dharmvanij, S. (2011). Effect of various concentrations of humic acid on growth and development of eggplant seedlings in tissue cultures at low nutrient level. World Academy of Science, Engineering and Technology, 56, 276-278. https://doi.org/10.5281/zenodo.1071646
30. Ondrasek, G., Rengel, Z., & Romic, D. (2018). Humic acids decrease uptake and distribution of trace metals, but not the growth of radish exposed to cadmium toxicity. Ecotoxicology and Environmental Safety, 151, 55-61. https://doi.org/10.1016/j.ecoenv.2017.12.055
31. Ozdamar Unlu, H., Unlu, H., Karakurt, Y., & Padem, H. (2011). Changes in fruit yield and quality in response to foliar and soil humic acid application in cucumber. Scientific Research and Essays, 6(13), 2800-2803. https://doi.org/10.5897/SRE11.304
32. Öktüren Asri, F., Demirtaş, E. İ., & Arı, N. (2016). Açıkta domates yetiştiriciliğinde yapraktan uygulanan humik asitin bitkinin beslenme durumu, verimi ve kalitesi üzerine etkileri. Mediterranean Agricultural Sciences, 29(1), 21-25.
33. Özdemir, Ö. (2019). Marulda (Lactuca sativa L. var. crispa) humik asit ve bor uygulamalarının verim ve kaliteye etkisi [Yüksek Lisans Tezi, Ordu Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
34. Polat, S., Şahin, N., & Özdemir, H. (2017). Farklı fide yetiştirme ortamlarının Crimson Sweet karpuz çeşidinde fide kalitesine etkileri. Akademik Ziraat Dergisi, 6, 47-50.
35. Sevgican, A. (2003). Örtü altı sebzeciliği (Topraksız tarım). Cilt-II, Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları: 526, İzmir, 168 s.
36. Sezer, M. (2015). Kuzukulağında (Rumex acetosella L.) yetiştirme ortamı ve organik gübrelemenin bazı verim özelliklerine etkisi [Yüksek Lisans Tezi, Ordu Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/ Solmaz, İ., & Sarı, N. (2013). Turp ve tarımı. Agromedya, 6, 51-53.
37. Solmaz, İ., Akbaş, F., Erköse, H., Sarı, N., & Dal, B. (2017). Farklı dozlarda kükürt uygulamasının turp (Raphanus sativus L.)’ta verim ve kalite üzerine etkileri. Akademik Ziraat Dergisi, 6, 257-262.
38. Sparks, D. L. (2003). Environmental soil chemistry. Second Edition, Academic Press, San Diego.
39. Toprak, E., & Gül, A. (2013). Topraksız tarımda kullanılan ortam domates verimi ve kalitesini etkiliyor mu? Tarım Bilimleri Araştırma Dergisi, 6(2), 41-47.
40. Tunçtürk, M., Tunçtürk, R., Oral, E., & Baran, İ. (2020). Humik asitin baklada (Vicia faba L.) tuz (NaCl) stresinin azaltılması üzerine etkisi. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 10(3), 2168-2179. https://doi.org/10.21597/jist.709665
41. Tüfenkçi, Ş., Türkmen, Ö., Sönmez, F., Erdinç, Ç., & Şensoy, S. (2006). Effects of humic acid doses and application times on the plant growth, nutrient and heavy metal contents of lettuce grown on sewage sludge-applied soils. Fresenius Environmental Bulletin, 15(4), 295-300.
42. TÜİK. (2021). Bitkisel üretim istatistikleri. http://www.tuik.gov.tr. [Erişim tarihi: 10 Ağustos 2023].
43. Türkmen, Ö., Bozkurt, M. A., Yıldız, M., & Çimrin, K. M. (2004). Effects of nitrogen and humic acid applications on the head weight, nutrient and nitrate contents in lettuce. Advances in Food Sciences, 26(2), 59-63.
44. Uğur, A., Ekbiç, E., Zambi, O., Uyar, M., & Aksoy, R. (2014, Eylül 2-4). Azot ve humik asit uygulamalarının marulda verim ve kalite üzerine etkileri [Sözlü bildiri]. 10. Sebze Tarımı Sempozyumu, Tekirdağ, Türkiye.
45. Uğur, A., Saka, A. K., Ekbiç, E., Aksoy, R., & Zambi, O. (2016a). Taze soğanda (Allium cepa) azot ve humik asit uygulamasının verim ve kalite üzerine etkisi. Bahçe, 45, 333-337.
46. Uğur, A., Ekbiç, E., Saka, A. K., Takak, M., & Zambi, O. (2016b). Azot ve humik asit uygulamalarının pazıda (Beta vulgaris subsp. L. var. cicla) verim ve kaliteye etkisi. Bahçe, 45, 338-343.
47. Vural, H., Eşiyok, D., & Duman, İ. (2000). Kültür sebzeleri (Sebze yetiştirme). Ege Üniversitesi Basımevi, İzmir.
48. Yıldırım, E. (2007). Foliar and soil fertilization of humic acid affect productivity and quality of tomato, Acta Agriculturae Scandinavica Section B-Soil and Plant Science, 57(2), 182-186. https://doi.org/10.1080/09064710600813107
49. Yılmaz, T. (2014). Ispanakta değişen hümik asit dozlarının kurşun alımına ve bitki gelişimine etkisi [Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/