Use of Medicinal and Aromatic Plants and Reasons for Preference According to Demographic Structure

Abstract

This study was conducted to determine the use of medicinal and aromatic plants and the reasons for their preference based on demographic characteristics. The research was carried out with 563 participants, examining their demographic profiles alongside the medicinal and aromatic plants they most frequently use and their reasons for preference. In addition, the study investigated the plant parts used, sources of procurement, packaging methods, purposes of use, patterns of use during illness, reasons for discontinuation, and ways of obtaining information about these plants. Of the participants, 47.8% were female and 52.2% were male. The findings indicate that the most commonly used medicinal and aromatic plants were mint (64.1%), thyme (58.8%), linden (57.9%), and rosehip (53.2%). The majority of participants (73.1%) reported using the leaves of plants. The main purposes of use were as spices (79.5%) and for medicinal purposes (73.2%). Additionally, 71.0% of participants used these plants for respiratory diseases. Regarding treatment preferences during illness, participants reported using a combination of medicine and medicinal plants (74.5%), only medicinal plants (23.9%), and only conventional medicine (19.8%). In terms of procurement and sales methods, herbalists were the most preferred source (82.6%), and open-sale products were commonly chosen (45.5%). Statistical analysis revealed that demographic variables had significant but weak relationships with the use of medicinal and aromatic plants. In particular, gender and education level were found to be influential in determining both usage purposes and sources of procurement.

Keywords

• Medicinal and aromatic plants
• Demographic structure
• Use of medicinal and aromatic plants
• Medicinal and aromatic plant preference

Demografik Yapıya Göre Tıbbi Aromatik Bitkilerin Kullanımı ve Tercih Sebepleri

Öz

Bu araştırma demografik yapıya göre tıbbi aromatik bitkilerin kullanımını ve tercih sebeplerini belirlemek için yapılmıştır. Araştırma 563 kişi ile yapılmış olup, katılımcıların demografik özellikleri yanında, en fazla kullandıkları tıbbi aromatik bitkiler ve tercih sebepleri incelendi. Buna ek olarak kullandıkları bitki kısımları, tıbbi aromatik bitkileri temin ettikleri yerler ve ambalajlama şekilleri, kullanım amaçları, hastalık durumunda tıbbi aromatik bitkilerin kullanımını ve bırakma sebepleri ve tıbbi aromatik bitkilerin kullanımı hakkındaki bilgi edinme şekillerini belirlenmiştir. Araştırmaya katılan kişilerin %47.8’i kadın, %52.2’si erkeklerden oluşmaktadır. Elde edilen verilere göre en fazla kullanılan tıbbi aromatik bitkiler nane (%64.1), kekik (%58.8), ıhlamur (57.9) ve kuşburnudur (%53.2). Katılımcıların büyük çoğunluğunun (%73.1) bitkilerin yaprak kısımlarını kullandığı ayrıca kullanım amacının en fazla baharat (%79.5) ve tıbbi (%73.2) amaçlı olduğu belirlenmiştir. Katılımcılar (%71.0) solunum yolu hastalıkları için tıbbi aromatik bitkileri kullanmaktadırlar. Katılımcıların hastalık durumunda tıbbi aromatik bitki ve ilaç tercihleri ise ilaç + tıbbi aromatik bitki kullanımı (%74.5), tıbbi aromatik bitki (%23.9) ve ilaç (%19.8) olarak belirlenmiştir. Bitkilerin temin edildikleri yerler ve satış şekilleri incelendiğinde ise katılımcılar büyük çoğunlukla aktarları (%82.6) ve açık şekilde (%45.5) satışa sunulan tıbbi aromatik bitkileri tercih etmektedirler. Demografik değişkenler ile tıbbi aromatik bitki kullanımı arasında istatistiksel olarak anlamlı ancak zayıf düzeyde ilişkiler tespit edilmiş; özellikle cinsiyet ve eğitim düzeyinin kullanım amaçları ve temin edilen yerler üzerinde belirleyici olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Tıbbi aromatik bitkiler
• Demografik yapı
• Tıbbi aromatik bitki kullanımı
• Tıbbi aromatik bitki tercihi

Kaynakça

1. Acıbuca, V., & Budak, D.,B. (2018). Dünya’da ve Türkiye’de tıbbi ve aromatik bitkilerin yeri ve önemi. Çukurova Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, 33 (1), 37-44.
2. Akbulut, S. (2023). Kuzey Anadolu’da COVID-19 semptomlarına karşı kullanılan tıbbi ve aromatik bitkiler. Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 24(1), 87–95.
3. Akbulut, S. (2025). Tıbbi ve aromatik bitki satışı ve kullanımı: Eskişehir ili örneği. Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 26(2), 302–308.
4. Akbulut, S., & Bayramoğlu, M. M. (2013). The trade and use of some medical and aromatic herbs in Turkey. Studies on Ethno-Medicine, 7(2), 67–77.
5. Akbulut, S., & Özkan, Z. C. (2016). Herbalist-customer profile in medicinal and aromatic herbs trade: A case study of Kahramanmaraş, Turkey. Kastamonu University Journal of Forestry Faculty, 16(1), 246–252.
6. Arslan, M., Şahne, S. B., & Şar, S. (2016). Dünya'daki geleneksel tedavi sistemlerinden örnekler: Genel bir bakış. Lokman Hekim Dergisi, 6(3), 100-105.
7. Bayram, E., Kırıcı, S., Tansı, S., Yılmaz, G., Arabacı, O., Kızıl, S., & Telci, İ., (2010, 11-15). Tıbbi ve aromatik bitkiler üretiminin artırılması olanakları. TMMOB Ziraat Mühendisleri Odasi, Ziraat Mühendisligi VII. Teknik Kongresi, Türkiye.
8. Boztaş, G., Avcı, A., B., Arabacı, O., & Bayram, E., (2021). Tıbbi ve aromatik bitkilerin Dünya’daki ve Türkiye'deki ekonomik durumu. Teorik ve Uygulamalı Ormancılık Dergisi, 1, 27-33.

9. Cohen, L., & Holliday, K. M. (1996). Practical statistics for students: An introductory text.
10. Craker, L. E. (2006, August). A perspective on cultivation of medicinal plants in America. In XXVII International Horticultural Congress-IHC2006: International Symposium on Plants as Food and Medicine: The Utilization, 57-66.
11. Dicle, M., (2010). İzmir İli Bornova ilçesinde tıbbı bitkilere ilişkin tüketici davranışlarının belirlenmesi üzerine bir araştırma [ Yüksek Lisans Tezi, Ege Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
12. Dinçel, B., & Beyzi, E. (2024). Investigating the crucial role of salicylic acid and harvest time on the yield and essential oil composition in sage (Salvia officinalis L.). Journal of Plant Nutrition, 47(19), 3179-3193.
13. Ersen, N., (2024). Tıbbi ve aromatik bitkilerin ülke ekonomisine katkısının hibrit çok kriterli karar verme yaklaşımıyla değerlendirilmesi: Türkiye Örneği. Tarım Bilimleri Dergisi, 30(2), 304-316.
14. İlbaş, A. İ., Beyzi, E., Çimen, M., & Polat, A. (2024). Develi İlçesi ve Civarında yetişen bazı doğal tıbbi bitkilerin etnobotanik özellikleri ve yerel kullanımı. Erciyes Tarım ve Hayvan Bilimleri Dergisi, 7 (1), 17-24.
15. Kadıoğlu, B., & Kadıoğlu, S. (2021). Medicinal and aromatic plants consumption habits of consumers in the coronavirus pandemic. Atatürk University Journal of Agricultural Faculty, 52(3), 325–334.
16. Karagöz, Y., (2016). SPSS 23 ve AMOS 23 Uygulamalı İstatistiksel Analizler. Nobel Akademik Yayıncılık.
17. Korkmaz, M., Fakir, H., & Güller, B. (2011). Consumer preferences for medicinal and aromatic plant products: Surveys of urban consumers and sellers in Western Mediterranean region of Turkey. Journal of Medicinal Plants Research, 5(10), 2054–2063.
18. Nanagulyan S, Zakaryan N, Kartashyan N, Piwowarczyk R, Łuczaj Ł.,(2020). Wild plants and fungi sold in the markets of Yerevan (Armenia). J Ethnobiol Ethnomed.;16(1):26. doi: 10.1186/s13002-020-00375-3.
19. Nohutçu, L., Tunçtürk. M., & Tunçtürk, R., (2019). Yabani bitkilerin korunması ve sürdürülebilirlik. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 24(2), 142-151.
20. Temel, M., Tınmaz, A. B., Öztürk. M., & Gündüz, O. (2018). Dünyada ve Türkiye’de tıbbi-aromatik bitkilerin üretimi ve ticareti. KSÜ Tarım ve Doğa Dergisi, 21, 198-214.
21. Uzun, S., P., & Koca, C., (2020). Ethnobotanical survey of medicinal plants traded in herbal markets of Kahramanmaraş. Plant Diversity, 42(6). 443-454.