Türkiye’de Borçlanma ve Enflasyonun Kamu Harcamalarına Etkisi

Öz

Bu çalışmanın amacı, borçlanma ve enflasyonun kamu harcamaları üzerindeki etkilerini Türkiye örnekleminde (1988-2022) analiz etmektir. Kamu harcamaları üzerinde etkili olabilecek göstergelerden gayrisafi yurt içi hasıla ve işsizlik oranları da analize dahil edilmiştir. ARDL sınır testi sonuçlarına göre; kamu harcamaları, borçlanma, gayrisafi yurt içi hasıla ve enflasyon eş bütünleşiktir. Kamu harcamalarıyla gayrisafi yurt içi hasıla ve borçlanma arasında pozitif; kamu harcamalarıyla enflasyon arasında ise negatif bir ilişki bulunmaktadır. Enflasyondaki artışların kamu harcamalarını azaltması, incelenen dönemde Patinkin etkisinin geçerli olduğunu göstermektedir. Gayrisafi yurt içi hasılanın uzun dönem katsayısının birden büyük olması, Wagner kanununun geçerliliğine işaret etmektedir. Borçlanmadaki artışların kamu harcamalarını artırması ise borçlanmayla elde edilen imkanların verimli alanlarda kullanılmadığını göstermektedir. Analiz sonuçlarından hareketle Türkiye’de borçların sürdürülebilirliğine dikkat edilmelidir. Kamu harcamaları fiyat istikrarını bozmayacak şekilde dizayn edilmelidir. Kamu harcamalarının bileşenleri analiz edilmeli ve uzun dönemde gayrisafi yurt içi hasılaya katkı sağlayan harcamalar önceliklendirilmelidir.

Anahtar Kelimeler

• Kamu harcaması
• borçlanma
• gayrisafi yurt içi hasıla
• enflasyon
• işsizlik

The Impact of Debt and Inflation on Public Expenditures in Türkiye

Öz

This study aims to analyze the impact of debt and inflation on public expenditure in a sample of Türkiye (1988-2022). Gross domestic product and unemployment rates, which are indicators that can influence public expenditure, are also included in the analysis. The ARDL bounds test results show that public expenditure, debt, gross domestic product, and inflation are cointegrated. There is a positive relationship between public expenditure, gross domestic product, and debt. At the same time, there is a negative relationship between public expenditure and inflation. The fact that inflation increases reduce public expenditures indicates that the Patinkin effect holds during the examined period. A long-term coefficient of gross domestic product greater than 1 indicates that Wagner's law holds for the period under study. The fact that increases in borrowing lead to higher public expenditure suggests that the resources obtained through borrowing are not being utilized productively. Based on the analysis results, attention should be paid to debt sustainability in Türkiye. Public expenditure should be designed to avoid disrupting price stability. The components of public expenditure should be analyzed, and expenditures that contribute to the long-term growth of the gross domestic product should be prioritized.

Anahtar Kelimeler

• Public expenditure
• debt
• gross domestic product
• inflation
• unemployment

Kaynakça

1. Abdelkader, B., Cheikh, S., ve Sofiane, M. (2017). The ımpact of the public expenditure on employment and Income in Algeria: An Empirical Investigation. American Journal of Economics, 7(3), 155-161.
2. Abiad, A., Furceri, D., ve Topalova, P. (2016). The macroeconomic effects of public ınvestment: Evidence from advanced economies. Journal of Macroeconomics, 50, 224-240.
3. Abrams, B. A. (1999). The effect of government size on the unemployment rate. Public Choice, 99(3), 395-401.
4. Abu-Eideh, O. M. (2015). Causality between public expenditure and gdp growth in Palestine: An econometric analysis of Wagner’s Law. Journal of Economics and Sustainable Development, 6(2), 189-199.
5. Ageli, M. M. (2013). Wagner’s Law in Saudi Arabia 1970-2012: An Econometric Analysis. Asian Economic and Financial Review, 3(5), 647-659.
6. Akbulut, N., ve Başoğlu, A. (2023). Wagner kanunu ve keynesyen hipotez kapsamında Türkiye’de kamu harcamaları ekonomik büyüme ilişkisi. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (40), 131-148.
7. Akdemir, T., ve İlgün, M. F. (2011). Kamu borçlanması sınırlamalarının kamu harcamalarının bileşimi üzerine etkileri: Avrupa Birliği ülkelerine yönelik ampirik bir değerlendirme. Maliye Dergisi, 160, 177-203.
8. Auerbach, A. J., ve Gorodnichenko, Y. (2017). Fiscal Stimulus and Fiscal Sustainability. National Bureau of Economic Research Working Paper, No: w23789.

9. Aydoğdu Bağcı, S. (2022). İktisadi görüşler perspektifinden kamu harcamaları ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin belirlenmesi. ETÜ Sentez İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 7, 1-24.
10. Bağdigen, M., ve Abdulhakimoğulları, E. (2005). Borç servisi ile kamu gelir ve harcamaları arasındaki ilişkinin ampirik bir analizi: Türkiye örneği. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 60(2), 29-48.
11. Bakırtaş, İ. (2003). Kamu harcamalarının temel makroekonomik göstergelerle ilişkisi ve nedenselliği (1983-2000 Türkiye Örneği). Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (9).
12. Barışık, S., ve Budak, S. (2017). Beşerî sermaye bağlamında eğitim ve inşaat sektörü verimliliği ilişkisi: OECD ülkeleri üzerinde bir inceleme. Journal of International Management, Educational and Economics Perspectives, 5(2), 59-70.
13. Barro, R. J. (1979). On the determination of the public debt. Journal of Political Economy, 87(5), 940-971.
14. Başar, S., Aksu, H., Temurlenk, M. S., ve Polat, Ö. (2010). Türkiye’de kamu harcamaları ve büyüme ilişkisi: Sınır testi yaklaşımı. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(1), 301-314.
15. Bölükbaş, M. T., Yenipazarlı, A., ve Bölükbaş, M. (2017). Kamu harcamaları ve dış borçlanma ilişkisi: Türkiye için ekonometrik bir analiz. Global Journal of Economics and Business Studies, 6(12), 164-176.
16. Cardoso, Е. (1998). Virtual Deficits and the Patinkin Effect. IMF Staff Papers, 45(4), 619-646.
17. Christopoulos, D. K., Loizides, J., ve Tsionas, E. G. (2005). The Abrams curve of government size and unemployment: Evidence from panel data. Applied Economics, 37(10), 1193-1199.
18. Conrad, E. (1997). Expenditure Lags, Inflation, and The Real Purchasing Power of Government. Macroeconomic Dimensions of Public Finance, (Ed.) Mario Blejer and Teresa Ter-Minassian, 235-251. Routledge, London.
19. Coulibaly, S., ve Guei, P. (2022). Public spending and economic growth in ıvory coast: Wagner’s Law. Economic Analysis Letters, 1(2), 8-14
20. Çadırcı, Ç., ve Kaya, L. (2024). Enflasyon ve döviz kuru etkisi altında kamu harcamaları ve dış borç ilişkisi: Türkiye için simetrik ve asimetrik nedensellik analizi. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 26(2), 222-237.
21. Çavuşoğlu, A. T. (2005). Vergi gelirleri ve kamu harcamaları açısından enflasyon: Tanzi ve ters tanzi etkileri. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(3), 35-52.
22. Del Monte, A., ve Pennacchio, L. (2020). corruption, government expenditure and public debt in OECD Countries. Comparative Economic Studies, 62(4), 739-771.
23. Demir, İ. C., ve Balkı, A. (2019). Türkiye’de Wagner Kanunu’nun sınanması: 1960–2016 dönemi analizi. Vergi Raporu, 234(3), 11-27.
24. Dickey, D. A., ve Fuller, W. A. (1979). Distribution of the estimators for autoregressive time series with a unit root. Journal of the American Statistical Association, 74(366a), 427-431.
25. Dikmen, N., ve Çakır, Ö. (2020). Türkiye’de kamu harcamaları ve işsizlik arasındaki nedensellik ilişkisi. Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi, 3(12), 987-1009.
26. Eboigbe, S., ve Idolor, E. J. (2013). External debt and public sector ınvestment: the nigerian perspective. Journal of Accounting and Contemporary Studies, 2(1), 7-16.
27. Ekong, C. N., Umoh, O. J., ve Akpan, O. M. (2025). Public debt, government spending and ınflationary pressure in nigeria: ascertaining the threshold level. International Journal of Research and Innovation in Social Science, 9(4), 3021-3043.
28. Engle, R. F., ve Granger, C. W. (1987). Co-integration and error correction: representation, estimation, and testing. Econometrica: journal of the Econometric Society, 251-276.
29. Feldmann, H. (2006). Government Size and Unemployment: Evidence from Industrial Countries. Public Choice, 127(3), 443-459.
30. Fosu, A. K. (2010). The external debt-servicing constraint and public-expenditure composition in Sub-Saharan Africa. African Development Review, 22(3), 378-393.
31. Gökalp, M. F., ve Avcı, M. (2002). Türkiye ekonomisinde mali disiplinsizlik olgusu. Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7, 1-15.
32. Göksu, S. (2023). Yatırım harcamaları ve dış ticaretin sigortacılık sektörü üzerindeki rolü: Türkiye’den ampirik kanıtlar. Gazi İktisat ve İşletme Dergisi, 9(3), 380-393.
33. Göksu, S., ve Balkı, A. (2023). ARDL ve NARDL eşbütünleşme analizleri: Adım adım eviews uygulaması. Serüven Yayınevi.
34. Gövdeli, T. (2019). Kamu harcamaları ve ekonomik büyüme: Türkiye’de Wagner ve Keynesyen hipotezin ampirik analizi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 33(3), 995-1010.
35. Gupta, S., De Mello, L., ve Sharan, R. (2001). Corruption and military spending. European Journal of Political Economy, 17(4), 749-777.
36. Gül, E., ve Yavuz, H. (2011). Türkiye’de kamu harcamaları ile ekonomik büyüme arasındaki nedensellik ilişkisi: 1963-2008 Dönemi. Maliye Dergisi, 160, 72-85.
37. Güriş, S., ve Yaman, B. (2018). OECD ülkelerinde işsizliği etkileyen faktörlerin panel veri modelleri ile analizi. Social Sciences Research Journal, 7(1), 136-146.
38. Idenyi, S. I., Ogonna, I. C., ve Ifeyinwa, A. C. (2016). Public debt and public expenditure in Nigeria: A causality analysis. Research Journal of Finance and Accounting, 7(10), 27-38.
39. International Monetary Fund (2025). IMF Data. Erişim, 7 Nisan 2025, https://www.imf.org/en/Data.
40. Johansen, S., ve Juselius, K. (1990). Maximum likelihood estimation and inference on cointegration—with appucations to the demand for money. Oxford Bulletin of Economics and statistics, 52(2), 169-210.
41. Kanca, O. C., ve Bayrak, M. (2016). Kamu harcamalarının Türkiye'de bazı makro ekonomik değişkenler üzerine etkisi. Maliye Finans Yazıları, (106), 169-211.
42. Karagöz, K. (2007). Türkiye’de dış borçlanmanın nedenleri ekonometrik bir değerlendirme. Sayıştay Dergisi, (66), 99-110.
43. Karaş, G. (2022). Kamu harcamaları ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin Wagner ve Keynes kapsamında analizi: AB Ülkeleri Örneği. ODÜSOBİAD, 12(2), 777-796.
44. Kaya, D. G., Kaygısız, A. D., ve Altuntepe, N. (2015). Türkiye'de kamu harcamalarının toplam istihdama etkisi üzerine bir değerlendirme. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(1), 83-96.
45. Keynes, J. M. (1936). The General Theory of Employment, Interest and Money. London: Palgrave Macmillan.
46. Kızılkaya, F. (2021). Türkiye’de ekonomik büyüme ve kamu harcamaları ilişkisinin Wagner yasası çerçevesinde incelenmesi: Fourier Yaklaşımı. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (69), 52-63.
47. Knicker, M. S., Naumann-Woleske, K., Bouchaud, J. P., ve Zamponi, F. (2024). Post-COVID inflation and the monetary policy dilemma: An agent-based scenario analysis. Journal of Economic Interaction and Coordination, 141-196.
48. Koyuncu, F. T., ve Tekeli, S. (2010). 1990 Sonrası Dönemde Türkiye’de dış borç stoku üzerinde etkili olan ekonomik faktörlerin analizi. Ekonomi Bilimleri Dergisi, 2(1), 123-130.
49. Mah, G., Mukkudem-Petersen, J., Miruka, C., ve Petersen, M. A. (2013). The ımpact of government expenditure on The Greek Government Debt: An Econometric Analysis. Mediterranean Journal of Social Sciences, 4(3), 323-330.
50. Mahdavi, S. (2004). Shifts in The composition of government spending in response to external debt burden. World Development, 32(7), 1139-1157.
51. Maitra, B. (2016). Investment in human capital and economic growth in Singapore. Global Business Review, 17(2), 425-437.
52. Mohammadi, H., Cak, M., ve Cak, D. (2008). Wagner’s hypothesis new evidence from Turkey using the bounds testing approach. Journal of Economic Studies, 35(1), 94-106.
53. Muharrem, Ş., ve Uysal, D. (2023). Makroekonomik değişkenlerin kamu harcamaları üzerindeki etkisi: Wagner yasası geçerliği. İzmir İktisat Dergisi, 38(2), 430-447.
54. Narayan, P., ve Smyth, R. (2005). Trade liberalization and economic growth in Fiji. An empirical assessment using the ARDL approach.
55. Nersisyan, Y., ve Wray, L. R. (2022). What’s Causing Accelerating Inflation: Pandemic or Policy Response? (Working Paper No. 1003). Levy Economics Institute of Bard College.
56. Patinkin, D. (1993). Israel's stabilization program of 1985, or some simple truths of monetary theory. Journal of Economic Perspectives, 7(2), 103-128.
57. Pesaran, M. H., Shin, Y., ve Smith, R. J. (2001). Bounds testing approaches to the analysis of level relationships. Journal of Applied Econometrics, 16(3), 289-326.
58. Petrović, P., Arsić, M., ve Nojković, A. (2021). Increasing public ınvestment can be an effective policy in bad times: Evidence from emerging EU Economies. Economic Modelling, 94, 580-597.
59. Qwader, A. S., ve Aloshaibat, S. D. (2020). Components of the public budget and their effects on public debt in Jordan. International Journal of Economics and Financial Issues, 10(3), 88.
60. Rasool, Z. (2025). Monetary and fiscal policy coordination in an age of persistent ınflation, rising public debt, and global economic uncertainty. Journal of Banking and Social Equity, 4(1), 64-80.
61. Szymborska, H. (2024). Fiscal policy after the Covıd-19 pandemic: Step change or status quo? International Journal of Political Economy, 53(3), 272-284.
62. Şahin, M., ve Özenç, Ç. (2007). Kamu harcamaları ile makro ekonomik değişkenler arasındaki nedensellik ilişkileri. Yönetim Bilimleri Dergisi, 5(2), 177-200.
63. Şanlı, O. (2019). Seçilmiş Ekonomik Göstergelerin Dış Borç Stoku Üzerine Etkileri: Türkiye Üzerine Bir Nedensellik Analizi. III. Uluslararası Eurefe Kongresi, Aydın, 122-141.
64. Şengür, M., ve Ercan, O. (2023). Türkiye’de kamu harcamalarının ekonomik büyüme üzerindeki etkisi. Dumlupınar Üniversitesi İİBF Dergisi, (12), 122-130.
65. Tanzi, V. (1977). Inflation, lags in collection, and the real value of tax revenue. IMF Staff Papers, 24(1), 154-167.
66. Tanzi, V. (1978). Inflation, Real Tax Revenue, and The Case for Inflationary Finance: Theory with an Application to Argentina. IMF Staff Papers, 25(3), 417-451.
67. Tanzi, V., ve Davoodi, H. (2002). Corruption, Public Investment, and Growth. Governance. Corruption, and Economic Performance, (Ed.) George T. Abed and Sanjeev Gupta, 280-299. International Monetary Fund: Publication Services, Washington, DC.
68. Tuna, K. (2013). Türkiye’de Wagner Kanunu’nun geçerliliğinin test edilmesi. İşletme ve İktisat Çalışmaları Dergisi, 1(3), 54-57.
69. Uguru, L. C. (2016). The link between public debt and government expenditure pattern: The Nigerian Experience. IOSR Journal of Business and Management, 18(1), 37-41.
70. Ünlü, A. (2024). Ekonomik büyüme ve kamu harcamaları ilişkisine yönelik ampirik kanıtlar: Türkiye Örneği. Uluslararası Muhasebe ve Finans Araştırmaları Dergisi, 6(1), 35-46.
71. Wagner, A. (1883). Finanzwissenschaft. Leipzig: C. F. Winter.
72. Wleklińska, D. (2023). An empirical analysis of the Granger causality between the public debt and the level of inflation in selected European countries in the period 1990-2022. Central European Review of Economics & Finance, 45(4), 146-162.
73. World Bank. (2025). World Bank Open Data. Erişim, 7 Nisan 2025, https://data.worldbank.org/.
74. Yılgör, M., Ertuğrul, C., ve Eker Celepcioğlu, M. (2012). The Effect of Public Expenditure on Economic Growth: Turkey Example. Investment Management and Financial Innovations, 9(2), 193-202.
75. Yurtkuran, S. (2022). Kamu harcamaları ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin analizi: Türkiye örneği. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(3), 1029-1044.
76. Zivot, E., ve Andrews, D. W. K. (1992). Further evidence on the great crash, the oil-price shock, and the unit-root hypothesis. Journal of Business & Economic Statistics, 20(1), 25-44.