Coğrafi bilgi sistemleri (CBS) kullanılarak İç Anadolu Bölgesi’nin seçilmiş illerindeki başlıca toprak gruplarının sınıflandırılması

Öz

Bu çalışmada, İç Anadolu Bölgesinde yer alan Kayseri, Kırşehir, Nevşehir ve Niğde illerinin büyük toprak gruplarının (BTG) Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ortamında sınıflandırılması ve mekânsal dağılımlarının ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu bağlamda 1/25.000 ölçekli sayısal toprak haritaları Arc GIS yazılımı yardımıyla katmansal olarak sınıflandırılmış ve her bir il için büyük toprak grubu haritaları oluşturulmuştur. Araştırma sonuçlarına göre bölgede en yaygın büyük toprak gruplarının kireçsiz kahverengi topraklar (U), kahverengi orman toprakları (M) ve kestane rengi topraklar (CE) olduğu belirlenmiştir. Toprak çeşitliliği bakımından Niğde ili 15 farklı büyük toprak grubu ile en zengin yapıyı sergilerken, Kayseri ili 11, Kırşehir ve Nevşehir illeri ise nispeten daha az çeşitlilik göstermektedir. Elde edilen bulgular, bölgenin tarımsal potansiyelinin değerlendirilmesinde ve arazi kullanım planlamasında önemli altlık veriler sunmaktadır.

Classification of major soil groups in selected provinces of the Central Anatolia Region using geographic information systems (GIS)

Öz

The aim of this study is to classify the major soil groups (MSG) of the provinces of Kayseri, Kırşehir, Nevşehir, and Niğde, located in the Central Anatolia Region, within a Geographic Information System (GIS) environment and to determine their spatial distribution. In this context, 1/25.000-scale digital soil maps were classified in layers using ArcGIS software, and major soil group maps were created for each province. According to the research results, the most common major soil groups in the region were identified as non-calcareous brown soils (U), brown forest soils (M), and chestnut brown soils (CE). In terms of soil diversity, Niğde Province exhibits the richest structure with 15 different major soil groups, while Kayseri Province has 11, and Kırşehir and Nevşehir Provinces show relatively less diversity. The findings provide important baseline data for assessing the region’s agricultural potential and for land-use planning.

Anahtar Kelimeler

• Major Soil Groups
• GIS Mapping
• Central Anatolia Region

Kaynakça

1. [1] Lal R. Climate Change and Soil Degradation Mitigation by Sustainable Management of Soils and Other Natural Resources. Agricultural Research, 2012;1:199–212. https://doi.org/10.1007/s40003-012-0031-9
2. [2] Francisco PRM, Santos D, Lima ERVD, Moraes Neto JMD, Trindade HCMD. Mapping of pedological potential of soils for cultivation of the sugar cane (saccharum spp) in Paraíba state using geotechnologies. Journal of Hyperspectral Remote Sensing, 2018;7:306–314. https://doi.org/10.29150/jhrs.v7.5.p306-314
3. [3] Richiedei A, Giuliani M, Pezzagno M. Unveiling the Soil beyond Definitions: A Holistic Framework for Sub-Regional Soil Quality Assessment and Spatial Planning. Sustainability 2024;16:6075. https://doi.org/10.3390/su16146075
4. [4] Bağdatli MC, İstanbulluoğlu A, Bayar AN. Determined Soil and Water Resources Potential Using Geographic Information Systems (GIS): Application of Tekirdag - Cerkezkoy Province. Afyon Kocatepe University Journal of Science and Engineering, 2014;14:17–25. https://doi.org/10.5578/fmbd.6760
5. [5] Mondal BP, Sahoo RN, Das B, Chakraborty D, Kumar N, Raj GB. Digital Soil Mapping: concepts, methods, and applications - Remote sensing and GIS perspectives. Remote Sensing of Soils, Elsevier, 2024, 195–212. https://doi.org/10.1016/B978-0-443-18773-5.00018-1 [6] Susam T, Oğuz İ. CBS ile Tokat ili arazi varlığının eğim ve bakı özelliklerinin tespiti ve tarımsal açıdan irdelenmesi. Journal of Agricultural Faculty of Gaziosmanpaşa University 2006;23(1):67-74 [7] Deli̇baş L, Bağdatli C, Danişman A. Topoğrafya ve Bazı Toprak Özelliklerinin Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) Ortamında Analiz Edilerek Ceviz Yetiştiriciliğine Uygun Alanların Belirlenmesi: Tekirdağ İli Merkez Köyleri Örneği. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 2015; 5(1): 50-59. https://doi.org/10.17714/gufbed.2015.05.004
6. [8] Bagdatlı MC, Arslan O. Classification and mapping of land use and some soil properties in Kırşehır province, Turkey. International Journal of Engineering Technologies and Management Research, 2021;8:81–93. https://doi.org/10.29121/ijetmr.v8.i8.2021.1022
7. [9] Bozok F, Aksoy A. Flora of Hodul mountain (Nevsehir-Kayseri) and its surroundings. Erciyes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fen Bilimleri Dergisi 2013;29:10-28
8. [10] Bilgilioğlu SS, Gezgin C. Suitable Site Selection for Landfill with the Integration of Geographic Information Systems (GIS) and Fuzzy Analytical Hierarchy Process (FAHP) Methods in Nevşehir. Afyon Kocatepe University Journal of Sciences and Engineering 2022;22:836-49. https://doi.org/10.35414/akufemubid.1105426

9. [11] Kamaci Karahan E. Stratejik planlama ekseninde erişilebilirlik: tampon ve ağ analizlerinin karşılaştırmalı değerlendirilmesi. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 2020;9(1): 335-349 https://doi.org/10.28948/ngumuh.620361
10. [12] Kirnak H, Karaca L, Irik HA. Sarımsaklı Pompaj Sulama Birliği Performans Analizi. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 2021;8(4),1167–1173. https://doi.org/10.30910/turkjans.983488
11. [13] Ateşoğlu A, Kavzoğlu T, Çölkesen İ, Özlüsoylu Ş, Tonbul H, Yilmaz EÖ, Öztürk MY. Türkiye’de Hızlı Büyüyen Türlere Ait Spektral Kütüphane Kurulması: Kavak Türleri Çalışması. Bartın Orman Fakültesi Dergisi 2022;24(2):324-338. https://doi.org/10.24011/barofd.1099984.
12. [14] Bilhan Ö, İlalan F. Bozulmamış Sediment Örnekleyici Kullanılarak Kızılırmak (Nevşehir-Türkiye) Nehri Sedimentlerinde Arsenik Ağır Metalinin Değerlendirilmesi. European Journal of Science and Technology 2021; 20:302-308. https://doi.org/10.31590/ejosat.900690.
13. [15] Çakirbaş A. Cumhuriyet dönemi’nde Nevşehir’de meydana gelen doğal afetler ve yapılan yardımlar. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Dergisi, 2022;12(3):1834–1843. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1122370. [16] Saygılı YS, Çakmak B. Niğde İli ve İlçelerindeki Tarımsal Yapı, Üretim Özellikleri ve Mekanizasyon Durumunun İncelenmesi. Tarım Makinaları Bilimi Dergisi (JAMS) 2021;17(3):101-117. [17] Hollister J. elevatr: Access Elevation Data from Various APIs 2017:0.99.1. https://doi.org/10.32614/CRAN.package.elevatr [18] R Core Team. R: A Language and Environment for Statistical Computing 2026. [19] Posit team. RStudio: Integrated Development Environment for R 2025. [20] ArcGIS Pro. Redlands, Canada: ESRI; 2025.
14. [21] Anonymous. Digital Soil Maps. Ankara: Former General Directorate of Village Services; 1980. [22] Bagdatlı MC, Can E. Spatial evaluation of land and soil properties in the example of Nevşehir Province, Turkey. International Journal of Engineering Technologies and Management Research, 2021;8:90–102. https://doi.org/10.29121/ijetmr.v8.i7.2021.1007.
15. [23] Berkmen H. Avanos Kültür Varlıkları Çalışması, Kapadokya Bölgesinde Suyun İzi, Megaron, 2015;10(4):595-609 https://doi.org/10.5505/MEGARON.2015.00533
16. [24] Torunlar H, Lermi A, Çiftçi E. The relationship of soils developed on different parent materials in Niğde province with lithological units and determination of their suitability for usage agricultural purposes. Bulletin of the Mineral Research and Exploration, 2020;163:141–165. https://doi.org/10.19111/bulletinofmre.742137.
17. [25] Soydan O. Swot Analysis for Recreational Uses: Niğde Akkaya Dam. Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology (TURJAF) 2020;8:26–32. https://doi.org/10.24925/turjaf.v8isp1.26-32.3907.
18. [26] Kocalar AC. Niğde Su Varlığındaki Değişimin Sürdürülebilirliği-Akkaya Baraj Göleti. Electronic Journal of Vocational Colleges (EJOVOC) 2022; 12:76–90. https://doi.org/10.17339/Ejovoc.1224248.
19. [27] Saygılı YS, Çakmak B. Niğde ilinin tarımsal mekanizasyon düzeyinin incelenmesi. Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 2021;35:389-413.
20. [28] Bağdatlı MC, Öztekin ME. Determination of Land Use Capabilities by GIS Analysis in Nigde Province, Turkey. Eurasian Journal of Agricultural Research (EJAR), 2021; 5(2):121–129
21. [29] Bozkurt SG, Akkemi̇k Ü. Flora of Gürün district (Sivas) and its immediate surroundings. Eurasian Journal of Forest Science 2018;6:35–68. https://doi.org/10.31195/ejejfs.434860.