Eğitim Harcamaları ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Seçilmiş Avrupa Ülkeleri Üzerine Panel Veri Analizi

Öz

İktisat literatüründe uzun bir süredir tartışılan temel konulardan biri de eğitim ve ekonomik büyüme ilişkisidir. Son zamanlarda bu ilişki, daha fazla uygulamalı çalışmaların konusu olmakta ve çeşitli yöntem ve testlerle incelenmektedir. Bu çalışmada, 1996-2022 dönemine ait verilerle Avrupa'nın en gelişmiş ekonomileri olan Almanya, Fransa, İngiltere ve İtalya için eğitim harcamaları ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki ampirik olarak araştırılmıştır. Durbin-Hausman eşbütünleşme testi sonuçları, eğitim harcamaları ile ekonomik büyüme arasında uzun dönemli bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Fakat Eğitim harcamalarının ekonomik büyüme üzerindeki etkisinin, AMG yaklaşımı ile gerçekleştirilen uzun dönemli katsayı tahminlerinde istatistiksel olarak anlamlı olmadığı görülmüştür. Uygulama kapsamında gerçekleştirilen Emirmahmutoğlu ve Köse (2011) nedensellik analizi, genel panelde eğitim harcamalarından büyümeye doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisinin varlığını göstermiştir. Ancak, ülke bazında incelendiğinde, yalnızca İngiltere'de eğitim harcamalarından ekonomik büyümeye doğru tek yönlü bir nedensellik olduğu sonucuna varılmıştır. Çalışmada ayrıca İtalya için büyümeden eğitim harcamalarına doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Ekonomik Büyüme
• Eğitim Harcamaları
• Emirmahmutoğlu ve Köse (2011) Nedensellik Testi

The Relationship between Education Expenditure and Economic Growth: A Panel Data Analysis on Selected European Countries

Öz

The relationship between education and economic growth has been a key topic in economic literature for a long time. Recently, this relationship has become the subject of more applied studies and is being examined using various methods and tests. This study empirically investigates the relationship between education expenditures and economic growth for Germany, France, England, and Italy, which are among the most developed economies in Europe, using data from the period 1996-2022. The results of the Durbin-Hausman cointegration test indicate a long-term relationship between education expenditures and economic growth. However, it has been observed that the effect of educational expenditures on economic growth is not statistically significant in the long-term coefficient estimates conducted using the AMG approach. The causality analysis conducted by Emirmahmutoğlu and Köse (2011) has shown the existence of a unidirectional causality relationship from educational expenditures to growth in the general panel. However, when examined on a country basis, it was concluded that there is only a unidirectional causality from educational expenditures to economic growth in the UK. The study also found a unidirectional causality relationship from economic growth to educational expenditures for Italy.

Anahtar Kelimeler

• Economic Growth
• Education Expenditures
• Emirmahmutoğlu and Köse (2011) Causality Test

Kaynakça

1. Adu, D. T., ve Denkyirah, E. K. (2017). Education and economic growth: A co-integration approach, International Journal of Education Economics and Development, 8(4), 228-249.
2. Afzal, M., Rehman, H. U., Farooq, M. S., ve Sarwar, K. (2011). Education and economic growth in Pakistan: A cointegration and causality analysis, International Journal of Educational Research, 50(5-6), 321-335.
3. Ağır, H., ve Tıraş, H. H., (2018). Sağlık harcamaları ve ekonomik büyüme ilişkisi: Panel nedensellik analizi, Gaziantep University Journal of Social Sciences, 17(4), 1558-1573
4. Akıncı, A. (2017). Türkiye'de eğitim harcamalarının ekonomik büyüme üzerindeki etkisi, Maliye Dergisi, 173, 387-397.
5. Apostu, S. A., Mukli, L., Panait, M., Gigauri, I., ve Hysa, E. (2022). Economic growth through the lenses of education, entrepreneurship and innovation. Administrative Sciences, 12(74).
6. Babatunde, M. A., ve Adefabi, R. A. (2005), Long run relationship between education and economic growth in Nigeria: Evidence from the johansen’s cointegration approach, Department of Economics University of Ibadan. Ibadan.
7. Barro, R. J. (1996), Determinants of economic growth: A cross-country empirical study, Nber Workıng Paper Serıes, Cambridge.
8. Beşballı, S. G. (2013). Nicel ve nitel ölçütleriyle eğitim-iktisadi büyüme ilişkisinin panel veri analizi, [Yayımlanmamış doktora tezi], Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli.

9. Bose, N., Haque, M. E., ve Osborn, D. R. (2007). Public expenditure and economic growth: A disaggregated analysis for developing countries, The Manchester School, 75(5), 533-556.
10. Bozkurt, C. (2015). Türkiye’de bilgi-iletişim, eğitim, sağlık ve ekonomik büyüme ilişkisi: Ampirik bir yaklaşım, İşletme ve İktisat Çalışmaları Dergisi, 3(2), 45-56.
11. Chen, B., ve Feng, Y. (2000). Determinants of economic growth in china: Private enterprise, Education, And Openness. China Economic Review, 11(1), 1-15.
12. Cooray, A. V. (2009). The role of education in economic growth, Available at SSRN 1520160.
13. Cutcu, I., Beyaz, A., Gerlikhan, S. G., ve Kilic, Y. (2023). Is ecological footprint related to foreign trade? Evidence from the top ten fastest developing countries in the global economy, Journal of Cleaner Production, 413, 137517.
14. Çakmak, Ö. (2008). Eğitimin ekonomiye ve kalkınmaya etkisi, Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, (11), 33-41.
15. Çalışkan, Ş., Karabacak, M., ve Meçik, O. (2013). Türkiye’de eğitim-ekonomik büyüme ilişkisi: 1923-2011 (Kantitatif bir yaklaşım), Yönetim Bilimleri Dergisi, 11(21), 29-48.
16. Çiftçi, Veysel. (2024). Eğitim ve ekonomik büyüme ilişkisi: seçilmiş ülkeler analizi, [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi], Batman Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Batman.
17. Delalibera, B. R., ve Ferreira, P. C. (2019). Early childhood education and economic growth, Journal of Economic Dynamics and Control, 98, 82-104.
18. Demirgil, B., ve Sonkur, G. (2022). Türkiye’de kamu eğitim harcamaları ile ekonomik büyüme ilişkisi üzerine uygulamalı bir çalışma, Journal of Economics and Administrative Sciences, 23(4), 845-851.
19. Dineri, E., ve Gölpek, F. (2021). Türkiye’de eğitim sisteminde okullaşmanın ekonomik büyüme üzerine etkisi, Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi (AKAD), 13(24), 37-48.
20. Duran, M. S. (2023). Savunma harcaması, işsizlik ve ekonomik büyüme ilişkisinin hatemi-j asimetrik panel nedensellik testi ile incelenmesi, Finans Politik & Ekonomik Yorumlar, 60(663), 78-104.
21. Eberhardt, M., ve Bond, S. (2009). Cross-section dependence in nonstationary panel models: A novel estimator. MPRA,17692, 1-26.
22. Emirmahmutoğlu, F., ve Köse, N. (2011). Testing for granger causality in heterogeneous mixed panels. Economic Modelling, 28, 870-876.
23. Erdoğan, S., ve Yıldırım, D. Ç. (2009). Türkiye’de Eğitim–İktisadi Büyüme İlişkisi Üzerine Ekonometrik Bir İnceleme, Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi, 4(2), 11-22.
24. Gálvez-Soriano, O. D. J. (2020). Could education increase the economic growth of Mexico?, Análisis Económico, 35(89), 37-64.
25. Islam, R., Ghani, A. B. A., Kusuma, B., ve Theseira, B. B. (2016). Education and human capital effect on malaysian economic growth, International Journal of Economics and Financial Issues, 6(4), 1722-1728.
26. İğdeli, A. (2019). Ar-ge ve eğitim harcamalarının ekonomik büyüme üzerindeki etkisi: Türkiye örneği, Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(3), 2517-2538.
27. Kar, M., ve Taban, S. (2003). Kamu harcama çeşitlerinin ekonomik büyüme üzerine etkisi, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 58(03), 146-169.
28. Karış, Ç. (2019). Eğitim harcamaları ve ekonomik büyüme üzerine bir nedensellik analizi: Türkiye örneği, Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(18), 1067-1088.
29. Köksel, B., ve Tecirli, S. (2023). Türkiye’de eğitim harcamaları ve ekonomik büyüme ilişkisi üzerine ampirik bir analiz, Anasay, (23), 71-104.
30. Köprücü, Y., ve Sarıtaş, T. (2017). Türkiye’de eğitim ve ekonomik büyüme: Eşbütünleşme yaklaşımı, Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 4(2), 77-89.
31. Köse, Z., Gölpek, F., ve Erkılıç, T. A. (2022). Eğitim harcamalarının ekonomik büyüme üzerinde etkisi var mı?, İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(2), 492-503.
32. Kutluay-Şahin, D. K. (2020). Eğitimin ekonomik büyüme üzerindeki etkileri: AB ülkeleri için panel veri analizi, Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(2), 657-672.
33. Lau, L. J., Jamison, D. T., Liu, S. C., ve Rivkin, S. (1993)..Education and economic growth some cross-sectional evidence from Brazil, Journal of Development Economics, 41(1), 45-70.
34. Maneejuk, P., ve Yamaka, W. (2021). The impact of higher education on economic growth in ASEAN-5 Countries, Sustainability, 13(2), 520.
35. Marquez-Ramos, L., ve Mourelle, E. (2019). Education and economic growth: An empirical analysis of nonlinearities, Applied Economic Analysis, 27(79), 21-45.
36. Nowak, A. Z., ve Dahal, G. (2016). The contribution of education to economic growth: Evidence from Nepal, International Journal of Economic Sciences, 5(2), 22-41.
37. Nuţă, A.L.C., Lupu, D., ve Nuţă, F. M. (2023). The impact of public education spending on economic growth in central and eastern europe an ardl approach with structural break, Economic Research-Ekonomska İstraživanja, 36(1), 1261-1278.
38. Omojimite, B. U. (2010). Education and economic growth in Nigeria: A granger causality analysis, African Research Review, 4(3), 90-108.
39. Öztürk, S., ve Suluk, S. (2020). ekonomik büyümenin anahtarı olarak eğitim: İsveç, Norveç ve Danimarka’da eğitim ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin incelenmesi, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 10(1), 381-402.
40. Pegkas, P., ve Tsamadias, C. (2014). Does higher education affect economic growth? The case of Greece, International Economic Journal, 28(3), 425-444.
41. Pesaran, M. H. (2007). A simple panel unit root test in the presence of cross‐section dependence, Journal of Applied Econometrics, 22(2), 265-31,
42. Pesaran, M. H., ve Yamagata, T. (2008). Testing slope homogeneity in large panels. Journal of econometrics, 142(1), 50-93.
43. Reza, F., ve Widodo, T. (2013). The impact of education on economic growth in Indonesıa. Journal of Indonesian Economy & Business, 28(1), 23-44.
44. Sala-İ-Martin, X., Doppelhofer, G., ve Miller, R. I. (2004). Determinants of long-term growth: A bayesian averaging of classical estimates (BACE) approach, American Economic Review, 94(4), 813-835.
45. Taban, S., ve Kar, M. (2006). Beşeri sermaye ve ekonomik büyüme nedensellik analizi 1969-2001, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(1), 159-182.
46. Tıraş, H. H., ve Özbek, S. (2021). Doğuşta yaşam beklentisini etkileyen faktörlerin tahmini: E-7 ülkeleri örneği, Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 22(2), 145-167.
47. Topyıldız, N. (2022). Türkiye’de eğitim ile iktisadi büyüme ilişkisinin ekonometrik analizi, Milli Eğitim Dergisi, 51(236), 3489-3514.
48. Umutlu, G., Yılmaz, F. A., ve Günel, S. (2010). ekonomik büyüme farklılıklarının incelenmesi: OECD ülkeleri için bir uygulama, Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 11(22), 351-372.
49. Ünlü, F. (2022). Yükselen piyasa ekonomilerinde finansal gelişme ve gelir eşitsizliği ilişkisi: Yatay kesit bağımlılığı altında kurumların moderatör etkisi üzerine heterojen panel veri analizi, BDDK Bankacılık ve Finansal Piyasalar Dergisi, 16(1), 107-137.
50. Westerlund, J. (2008), Panel cointegration tests of the fisher effect, Journal of Applied Econometrics, 23(2), 193-223, https://doi.org/10.1002/jae.967.
51. Yanıkkaya, H. (2002). Beşeri sermaye birikiminin ekonomik büyüme sürecindeki rolü üzerine ampirik bir çalışma, İstatistik Araştırma Dergisi, 1(2), 287-306.
52. Yenisu, E. (2018). Türkiye’de eğitim düzeylerinin ekonomik büyümeye etkisi, Doğu Anadolu Sosyal Bilimlerde Eğilimler Dergisi, 2(1), 27-44.
53. Yıldız, F. (2023). Türkiye’de merkezi yönetim bütçesinden yapılan eğitim harcamalarının ekonomik büyüme üzerindeki etkisi, Dumlupınar Üniversitesi İİBF Dergisi, (11), 33-40.
54. Yürük, B., ve Acaroğlu, H. (2021). Türkiye’de eğitim harcamaları ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin doğrusal olmayan analizi, Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 16(63), 1301-1317.