Doğu Akdeniz ve Orta Doğu Ülkelerinde Savunma Harcamalarının ABD’ye Yakınsaması: Wavelet Tabanlı ADF ve Fourier ADF Analizlerinden Kanıtlar

Öz

Bu çalışma, Doğu Akdeniz ve Orta Doğu’da yer alan Türkiye, İsrail, Yunanistan, İran, Mısır ve Suudi Arabistan’ın savunma harcaması yüklerinin (askeri harcamalar/GSYH) küresel lider ülke olarak kabul edilen ABD’ye göre yakınsama dinamiklerini incelemektedir. 1965–2024 dönemine ait SIPRI verileri kullanılarak, Bernard ve Durlauf’un stokastik yakınsama tanımı çerçevesinde ilgili ülkelere ait savunma yüklerinin ABD’ye göre fark serileri oluşturulmuş ve bu seriler üzerinde öncelikle klasik ADF birim kök testleri uygulanmıştır. Daha sonra, çoklu yapısal kırılmaları ve doğrusal olmayan eğilimleri içselleştiren Fourier ADF (FADF) testi ile sonuçların yapısal kırılma duyarlılığı kontrol edilmiştir. Çalışmanın özgün katkısı, MODWT tabanlı Wavelet (Dalgacık) ayrıştırması kullanılarak savunma yükü farklarının kısa, orta ve uzun dönem bileşenlerine ayrılması ve her frekans bandı için ADF ve FADF testlerinin yeniden yürütülmesidir. Böylece, yakınsama hipotezi yalnızca “var/yok” ikiliği üzerinden değil, zaman ufkuna duyarlı bir biçimde analiz edilmiştir. Ampirik bulgular, kısa dönemde örnekleme dâhil tüm ülkelerin ABD’ye doğru stokastik yakınsama sergilediğini, orta dönemde yakınsamanın kısmen güçlendiğini, uzun dönemde ise sadece İsrail, Yunanistan, İran ve Mısır için ABD’ye yakınsamanın sürdüğünü göstermektedir. Türkiye ile Suudi Arabistan ise uzun dönemde diğer ülkelerden ayrışmaktadır. Türkiye ve Suudi Arabistan için elde edilen bu sonuç bölgedeki savunma politikalarının kısa ve orta vadede görece eşgüdümlü, uzun vadede ise daha ayrışan ve ülke bazlı stratejik tercihleri yansıtan bir yapı taşıdığını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Yakınsama Hipotezi
• Askeri Harcama Yükü
• Wavelet Analizi

Destekleyen Kurum

Çalışma, kamusal, özel, ticari nitelikte ya da kar amacı gütmeyen herhangi bir kurumdan destek alınmadan hazırlanmıştır.

Etik Beyan

Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur.

Convergence of Defence Expenditure in Eastern Mediterranean and Middle East Countries Towards The United States: Evidence From Wavelet-Based ADF and Fourier ADF Analyses

Öz

This study examines the convergence dynamics of the defence expenditure burdens (military expenditure/GDP) of Turkey, Israel, Greece, Iran, Egypt and Saudi Arabia, located in the Eastern Mediterranean and Middle East, relative to the United States, which is considered the global leader. Using SIPRI data for the period 1965–2024, difference series for the defence burdens of the relevant countries relative to the US were created within the framework of Bernard and Durlauf's stochastic convergence definition, and classical ADF unit root tests were first applied to these series. Subsequently, the structural break sensitivity of the results was controlled using the Fourier ADF (FADF) test, which internalises multiple structural breaks and non-linear trends. The original contribution of the study is the separation of defence expenditure differences into short, medium and long-term components using MODWT-based wavelet decomposition and the re-execution of ADF and FADF tests for each frequency band. Thus, the convergence hypothesis was analysed not only in terms of a ‘yes/no’ dichotomy but also in a time-horizon-sensitive manner. Empirical findings show that in the short term, all countries in the sample exhibited stochastic convergence towards the US; in the medium term, convergence partially strengthened; and in the long term, convergence towards the US persisted only for Israel, Greece, Iran, and Egypt. Turkey and Saudi Arabia, however, diverge from other countries in the long term. This finding for Turkey and Saudi Arabia reveals that defence policies in the region are relatively coordinated in the short and medium term but become more divergent in the long term, reflecting country-specific strategic preferences.

Anahtar Kelimeler

• Convergence Hypothesis
• Military Expenditure Burden
• Wavelet Analysis

Destekleyen Kurum

This research received no specific grant from any funding agency in the public, commercial, or not-for-profit sectors.

Etik Beyan

It is declared that scientific and ethical principles have been followed while carrying out and writing this study and that all the sources used have been properly cited.

Kaynakça

1. Abramovitz, M. (1986). Catching up, forging ahead, and falling behind. Journal of Economic History, 46(2), 385–406. https://doi.org/10.1017/S0022050700046209
2. Adebayo, T. S., & Beton Kalmaz, D. (2020). Ongoing debate between foreign aid and economic growth in Nigeria: A wavelet analysis. Social Science Quarterly, 101(5), 2032-2051. https://doi.org/10.1111/ssqu.12841
3. Arvanitidis, P., & Kollias, C. (2016). Converging defence burdens? Some further findings. Peace Economics, Peace Science and Public Policy, 22(4), 365-375 https://doi.org/10.1515/peps-2016-0027
4. Arvanitidis, P., Kollias, C. & Anastasopoulos, K. (2014). Is there an international convergence in defence burdens? Some initial findings. Peace Economics, Peace Science and Public Policy, 20(4), 611-620. https://doi.org/10.1515/peps-2014-0030
5. Barro, R. J., & Sala-i-Martin, X. (1992). Convergence. Journal of Political Economy, 100 (2), 223–251. https://doi.org/10.1086/261816
6. Baumol, W. J. (1986). Productivity growth, convergence, and welfare: What the long-run data show? The American Economic Review, 76(5), 1072–1085.
7. Becker, R., Enders, W. & Lee, J. (2006). A stationarity test in the presence of an unknown number of smooth breaks. Journal of Time Series Analysis, 27(3), 381-409. https://doi.org/10.1111/j.1467-9892.2006.00478.x
8. Belliler, İ. S. (2023). ODKA ülkelerinin savunma harcama yakınsaması: Çok kırılmalı fourier panel birim kök testinden kanıtlar. EKOIST Journal of Econometrics and Statistics, (39), 183-199. https://doi.org/10.26650/ekoist.2023.39.1190962

9. Bernard, A. B. & Durlauf, S. N. (1996). Interpreting tests of the convergence hypothesis. Journal of Econometrics, 71(1-2), 161–173. https://doi.org/10.1016/0304-4076(94)01699-2
10. Bingöl, N. D. & Emsen, Ö. S. (2023). Jeopolitik risk endeksi ve askeri harcamalar arasındaki ilişkiler: Kulüp yakınsama analizinden kanıtlar. İzmir İktisat Dergisi, 38(4), 1029-1051. https://doi.org/10.24988/ije.1295517
11. Buzan, B., & Waever, O. (2003). Regions and powers: The structure of international security. Cambridge University Press.
12. Ceylan, R. (2010). Yakınsama hipotezi: Teorik tartışmalar. Sosyoekonomi, 2010-1, 47–60.
13. Clements, B. J., Gupta, S. & Khamidova, S. (2021). Is military spending converging to a low level across countries?. Economic Modelling, 94, 433-441. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2020.10.010
14. Destek, M. A. (2016). NATO ülkelerinde askeri harcamalar ve ekonomik büyüme ilişkisi: Yatay kesit bağımlılığı altında panel veri analizi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 12(28), 209-223. https://doi.org/10.17130/ijmeb.20162819853
15. Dickey, D. A. & Fuller, W. A. (1979). Distribution of the estimators for autoregressive time series with a unit root. Journal of The American Statistical Association, 74(366a), 427-431. https://doi.org/10.1080/01621459.1979.10482531
16. Dickey, D. A. & Fuller, W. A. (1981). Likelihood ratio statistics for autoregressive time series with a unit root. Econometrica: Journal of the Econometric Society, 49(4),1057-1072.
17. Dunne, J. P., Smith, R. P., & Willenbockel, D. (2005). Models of military expenditure and growth: A critical review. Defence and Peace Economics, 16(6), 449-461. https://doi.org/10.1080/10242690500167791
18. Durlauf, S. N. & Johnson, P. A. (1995). Multiple regimes and cross-country growth behavior. Journal of Applied Econometrics, 10(4), 365–384. https://doi.org/10.1002/jae.3950100404
19. Enders, W., & Lee, J. (2012). The flexible fourier form and Dickey–Fuller type unit root tests. Economics Letters, 117(1), 196-199. https://doi.org/10.1016/j.econlet.2012.04.081
20. Eyre, D. P. & Suchman, M. C. (1996). Status, norms, and the proliferation of conventional weapons: An institutional theory approach. In P. J. Katzenstein (Ed.), The culture of national security: Norms and identity in world politics (pp.79-113). Columbia University Press.
21. Gençay, R., Gradojevic, N., Selçuk, F. & Whitcher, B. (2010). Asymmetry of information flow between volatilities across time scales. Quantitative Finance, 10(8), 895-915. https://doi.org/10.1080/14697680903460143
22. Glynn, J., Perera, N. & Verma, R. (2007). Unit root tests and structural breaks: A survey with applications. Revista de Métodos Cuantitativos para la Economía y la Empresa, 3, 63-79.
23. Karabıyık, E. D. (2021). Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülkelerinde savunma harcamalarının yakınsaması için ampirik bir analiz. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12(23), 147-159. https://doi.org/10.36543/kauiibfd.2021.008
24. Lau, C. K. M., Demir, E. & Bilgin, M. H. (2016). A nonlinear model of military expenditure convergence: Evidence from ESTAR nonlinear unit root test. Defence and Peace Economics, 27(3), 392-403. https://doi.org/10.1080/10242694.2015.1016296
25. Nahar, S. & Inder, B. (2002). Testing convergence in economic growth for OECD countries. Applied Economics, 34(16), 2011–2022. https://doi.org/10.1080/00036840110117837
26. Nelson, C. R. & Plosser, C. R. (1982). Trends and random walks in macroeconomic time series: Some evidence and implications. Journal of Monetary Economics, 10(2), 139-162. https://doi.org/10.1016/0304-3932(82)90012-5
27. Olson, M., & Zeckhauser, R. (1966). An economic theory of alliances. The Review of Economics and Statistics, 48(3), 266–279. https://doi.org/10.2307/1927082
28. Önder, H. (2022). NATO üyelerinin % 2’lik savunma harcama hedefine yakınsamasının sınanması. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 25(2), 694-702. https://doi.org/10.29249/selcuksbmyd.1177073
29. Pata, U. K., Yılancı, V., Zhang, Q. & Shah, S. A. R. (2022). Does financial development promote renewable energy consumption in the USA? Evidence from the fourier-wavelet quantile causality test. Renewable Energy, 196, 432-443. https://doi.org/10.1016/j.renene.2022.07.008
30. Rassekh, F. (1998). The convergence hypothesis: History, theory and evidence. Open Economies Review, 9, 85–105. https://doi.org/10.1023/A:1008279323832
31. Richardson, L. F. (1960). Arms and insecurity: A mathematical study of the causes and origins of war. Boxwood Press.
32. Sala-i-Martin, X. (1996). The classical approach to convergence analysis. Economic Journal, 106, 1019–1036.
33. Sandler, T., & Hartley, K. (1995). The economics of defense. Cambridge University Press. RePEc:cup:cbooks:9780521447287
34. She, F., Zakaria, M., Khan, M. & Wen, J. (2021). Purchasing power parity in Pakistan: Evidence from Fourier unit root tests. Emerging Markets Finance and Trade, 57(13), 3835-3854. https://doi.org/10.1080/1540496X.2019.1709820
35. SIPRI (2024). SIPRI Military Expenditure Database. https://www.sipri.org/databases/milex (Erişim Tarihi: 06.07.2025).
36. Solow, R. M. (1956). A contribution to the theory of economic growth. The Quarterly Journal of Economics, 70(1), 65-94.
37. Tiwari, A. K., Khalfaoui, R., Saidi, S. & Shahbaz, M. (2020). Transportation and environmental degradation interplays in US: New insights based on wavelet analysis. Environmental and Sustainability Indicators, 7, 100051. https://doi.org/10.1016/j.indic.2020.100051
38. Walden, A.T. (2001). Wavelet analysis of discrete time series. In: Casacuberta, C., Miró-Roig, R.M., Verdera, J., Xambó-Descamps, S. (eds) European Congress of Mathematics. Progress in Mathematics, vol 202. Birkhäuser, Basel. https://doi.org/10.1007/978-3-0348-8266-8_56
39. Yazgan, Ş. & Karademir, C. (2022). NATO ülkelerinde kişi başı askeri harcama yakınsaması: Nahar-Inder yakınsama testinden kanıtlar. Fiscaoeconomia, 6(3), 1194-1211. https://doi.org/10.25295/fsecon.1104878
40. Yazgan, Ş., Ceylan, R., & Mollavelioğlu, M. Ş. (2018). Seçilmiş NATO ülkelerinde askeri harcamaların yakınsaması: Doğrusal olmayan birim kök testinden kanıtlar. Akdeniz İİBF Dergisi, 18(37), 118-132. https://doi.org/10.25294/auiibfd.420807
41. Yılancı, V., Özkan, Y. & Altınsoy, A. (2020). Testing the unemployment hysteresis in G7 countries: A fresh evidence from fourier threshold unit root test. Romanian Journal of Economic Forecasting, 23(3), 49-59.