Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği Politikaları Bağlamında Kıbrıs Türklerinin Mülkiyet Hakları: Kurumsallaşmış Belirsizlik ve Yapısal Eşitsizlik

Öz

Bu çalışma, Kıbrıs meselesinde uluslararası aktörler arasındaki ilişkisel güç asimetrisini egemenlik ve tanınma dinamikleri çerçevesinde analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışma, özellikle Avrupa Birliği, Birleşmiş Milletler ve bölgesel güçlerin Kıbrıs Türk tarafı üzerindeki etkilerini inceleyerek mevcut uluslararası statükonun hangi mekanizmalar üzerinden sürdürüldüğünü ortaya koymayı hedeflemektedir. Nitel araştırma yönteminin benimsendiği bu çalışmada, tarihsel süreç analizi, söylem analizi ve doküman analizi uluslararası hukuk metinleri temelinde çok boyutlu bir değerlendirme yapılmıştır. Bu kapsamda Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları, Avrupa Birliği’nin genişleme ve üyelik politikaları ile mülkiyet rejimine ilişkin hukuki ve siyasi uygulamalar karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Çalışmada ayrıca Karpaz bölgesi vaka analizi olarak ele alınarak, uluslararası normların yerel düzeydeki somut etkileri değerlendirilmektedir. Elde edilen bulgular, uluslararası sistemde normatif eşitlik ve tarafsızlık söylemlerine rağmen, fiili düzeyde asimetrik bir güç dağılımının kurumsallaştığını ve bu yapının Kıbrıs Türk tarafının egemenlik ve uluslararası tanınma taleplerini sistematik biçimde sınırlandırdığını göstermektedir. Ayrıca, uluslararası aktörlerin karar alma süreçlerinde tarafsızlık iddiasına karşın belirli aktörler lehine işleyen yapısal bir eğilim bulunduğu tespit edilmiştir. Çalışma, mevcut çözüm paradigmasının sürdürülebilir olmadığını ortaya koymakta ve daha dengeli, çok aktörlü ve gerçekçi bir müzakere zemininin gerekliliğine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Kıbrıs Meselesi
• Mülkiyet Hakları
• Avrupa Birliği
• Birleşmiş Milletler
• Uluslararası Hukuk

Destekleyen Kurum

Çalışma, kamusal, özel, ticari nitelikte ya da kar amacı gütmeyen herhangi bir kurumdan destek alınmadan hazırlanmıştır.

Etik Beyan

Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur.

Property Rights of Turkish Cypriots in the Context of United Nations and European Union Policies: Institutionalized Uncertainty and Structural Inequality

Öz

This study aims to analyze the relational power asymmetry among international actors in the Cyprus issue within the framework of sovereignty and recognition dynamics. The study seeks to reveal through which mechanisms the current international status quo is sustained by examining the impacts of the European Union, the United Nations, and regional powers on the Turkish Cypriot side. Adopting a qualitative research method, this study employs a multidimensional evaluation based on historical process analysis, discourse analysis, and document analysis on the basis of international legal texts. In this context, United Nations Security Council resolutions, the European Union's enlargement and membership policies, and legal and political practices related to the property regime are analyzed comparatively. In addition, the study evaluates the concrete impacts of international norms at the local level by taking the Karpas region as a case study. The findings indicate that, despite the discourse of normative equality and neutrality in the international system, an asymmetrical distribution of power has been institutionalized at the de facto level, and that this structure systematically constrains the Turkish Cypriot side's demands for sovereignty and international recognition. Furthermore, it is determined that, despite claims of neutrality, there is a structural tendency in decision-making processes of international actors that operates in favor of certain actors. The study demonstrates that the current solution paradigm is not sustainable and points to the necessity of a more balanced, multi-actor, and realistic negotiation framework.

Anahtar Kelimeler

• Cyprus Issue
• Property Rights
• European Union
• United Nations
• International Law

Destekleyen Kurum

This research received no specific grant from any funding agency in the public, commercial, or not-for-profit sectors.

Etik Beyan

It is declared that scientific and ethical principles have been followed while carrying out and writing this study and that all the sources used have been properly cited.

Kaynakça

1. Ashley, R. K. (1984). "The Poverty of Neorealism," International Organization, 38(2), 225-286.
2. Attalides, M. (1979). Cyprus: Nationalism and International Politics. Edinburgh: Q Press.
3. Avrupa Birliği. (2003). "Protocol No. 10 on Cyprus," Official Journal of the European Union, L 236, 23/09/2003, 955.
4. Avrupa Konseyi. (2010). Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararlarının İnfazı: Kıbrıs’a İlişkin Davalar Grubu Raporu. Strasbourg: Council of Europe Publishing. Erişim adresi: https://www.coe.int (Erişim tarihi: 14.03.2026)
5. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM). (1996). Loizidou v. Turkey (Merits), Application no. 15318/89.
6. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM). (2005). Xenides-Arestis v. Turkey (Admissibility), Application no. 46347/99.
7. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM). (2010). Demopoulos and Others v. Turkey (Admissibility), Application no. 46113/99 et al.
8. Barnett, M., & Finnemore, M. (2004). Rules for the World: International Organizations in Global Politics. Ithaca, NY: Cornell University Press.

9. Bowen, G. A. (2009). "Document Analysis as a Qualitative Research Method," Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40.
10. Bryant, R. (2014). "The Fractures of a Federated State: Nationalism, Property, and the Politics of Sovereignty in North Cyprus," American Ethnologist, 41(4), 723-736.
11. Campbell, D. (1992). Writing Security: United States Foreign Policy and the Politics of Identity. Minneapolis: University of Minnesota Press.
12. Council of Europe. (2010). “Supervision of the Execution of Judgments and Decisions of the European Court of Human Rights: Annual Report 2009”. Strasbourg: Council of Europe Publishing.
13. Creswell, J. W. (2014). Research Design: Qualitative, Quantitative and Mixed Methods Approaches (4th ed.). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
14. Denzin, N. K. (1978). The Research Act: A Theoretical Introduction to Sociological Methods (2nd ed.). New York: McGraw-Hill.
15. Demopoulos and Others v.Turkey. (2010). App. Nos. 46113/99, 3843/02, 13751/02, 13466/03, 10200/04, 14163/04, 19993/04, 21819/04, European Court of Human Rights Decision of 1 March 2010. Erişim adresi: https://hudoc.echr.coe.int (Erişim Tarihi: 14.03.2026).
16. Diez, T. (2002). “Last Exit to Brussels? The European Union, the Cyprus Conflict, and the Problem of Political Inclusion”, Conflict and Cooperation, 37(2), 139-162.
17. Erhürman, T. (2005). "Kıbrıs Sorunu ve Mülkiyet Meselesi," Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 54(1), 211-236.
18. Ertekün, N. M. (1984). The Cyprus Dispute and the Birth of the Turkish Republic of Northern Cyprus (2nd ed.). Nicosia: K. Rustem & Brother.
19. European Commission. (2004). Comprehensive Monitoring Report on Cyprus’s Preparations for Membership. Brussels. Erişim Adresi: https://ec.europa.eu (Erişim Tarihi: 12.03.2026).
20. European Commission. (2004). 2004 Regular Report on Cyprus's Progress Towards Accession, Brussels: European Commission.
21. European Commission. (2011). “The Natura 2000 Newsletter”, Issue 29. Brussels: European Commission.
22. European Commission. (2020). “Environment Policy Review 2019: Cyprus”. Brussels: European Commission.
23. Fairhead, J., Leach, M., & Scoones, I. (2012). “Green Grabbing: A New Appropriation of Nature?”, Journal of Peasant Studies, 39(2), 237-261.
24. Foucault, M. (1980). Power/Knowledge: Selected Interviews and Other Writings, 1972-1977. New York: Pantheon Books.
25. Gürel, A. (2009). “The Property Issue in the Cyprus Negotiations: Observations and Considerations”, Nicosia: PRIO Cyprus Centre.
26. Hannay, D. (2005). Cyprus: The Search for a Solution. London: I.B. Tauris.
27. Hasgüler, M. (2007). Kıbrıs'ta Milliyetçilik ve Siyasi Partiler (2. bsk.). İstanbul: Alfa Yayınları.
28. Hill, S. (2010). A History of Cyprus. London: Cambridge University Press.
29. Hoffmeister, F. (2006). Legal Aspects of the Cyprus Problem: Annan Plan and EU Accession. Leiden: Martinus Nijhoff Publishers.
30. İçişleri ve Yerel Yönetimler Bakanlığı, Şehir Planlama Dairesi (KKTC). (2011). "55/89 İmar Yasası Altında Karpaz Bölgesi Planlama Sınırı İçinde Denetim ve Geliştirme Emirnamesi (Konsolide Metin)". Lefkoşa: Şehir Planlama Dairesi.
31. Keleş, R. (2012). “Kıbrıs Sorununda Mülkiyet Hakları ve Çevre Politikaları”, Çevre ve Şehir Dergisi, Sayı 5, 22-35.
32. Keleş, R., & Hamamcı, C. (2005). Çevre Politikası. Ankara: İmge Kitabevi.
33. Keleş, R. ve An, A. (2005). Avrupa Birliği Politikaları ve Kıbrıs’ta Mülkiyet Rejimi: Hukuki, Siyasal ve Çevresel Boyutlar. Lefkoşa: Işık Kitabevi Yayınları.
34. Keohane, R. O. (1984). After Hegemony: Cooperation and Discord in the World Political Economy. Princeton, NJ: Princeton University Press.
35. Ker-Lindsay, J. (2011). The Cyprus Problem: What Everyone Needs to Know. Oxford: Oxford University Press.
36. Koskenniemi, M. (2005). From Apology to Utopia: The Structure of International Legal Argument. Cambridge: Cambridge University Press.
37. Kyriacou, A. (2010). “Property Rights and Human Rights in Cyprus”, Cyprus Review, 22(1), 15-32.
38. Loizidou v. Turkey. (1996). App. No. 15318/89, European Court of Human Rights, Judgment of 18 December 1996. Erişim adresi: https://hudoc.echr.coe.int (Erişim tarihi: 14.03.2026).
39. Loizides, N. (2015). Designing Peace: Cyprus and International Experience. Philadelphia: University of Pennsylvania Press.
40. Manners, I. (2002). “Normative Power Europe: A Contradiction in Terms?”, Journal of Common Market Studies, 40(2), 235-258.
41. Morgenthau, H. J. (1948). Politics Among Nations: The Struggle for Power and Peace. New York: Alfred A. Knopf.
42. Necatigil, Z. M. (1989). The Cyprus Question and the Turkish Position in International Law. Oxford: Oxford University Press.
43. Necatigil, Z. M. (2005). Kıbrıs Uyuşmazlığı ve AİHM Kararları (2. bsk.). Ankara: Turhan Kitabevi.
44. Necatigil, Z. M. (2010). “The Immovable Property Commission: A Valid Domestic Remedy?”, Cyprus Policy Center Reports, Issue 1.
45. Oran, B. (Ed.). (2001). Türk Dış Politikası: Kurtuluş Savaşından Bugüne Olgular, Belgeler, Yorumlar (Cilt 2). İstanbul: İletişim Yayınları.
46. Özersay, K. (2002). Kıbrıs Sorunu Hukuksal Bir İnceleme. Ankara: ASAM Yayınları.
47. Özersay, K., & Gürel, A. (2008). “The Property Issue at the Heart of the Cyprus Conflict”, Mediterranean Politics, 13(1), 89-107.
48. Patrick, R. A. (1976). Political Geography and the Cyprus Conflict: 1963-1971. Waterloo, ON: Department of Geography, University of Waterloo.
49. Pazarcı, H. (1986). Kıbrıs Sorunu ve Türkiye'nin Tutumu. Ankara: Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları.
50. Pazarcı, H. (2019). Uluslararası Hukuk, Ankara: Turhan Kitabevi.
51. Soysal, M. (1986). “Anayasalar ve Kıbrıs”, Uluslararası Politika Dergisi, 1(1), 45-58.
52. Soysal, M. (2002). “Kıbrıs Meselesi ve Uluslararası Hukuk”, Avrasya Dosyası, 8(1), 11-23.
53. Taşınmaz Mal Komisyonu (TMK). (2020). “Taşınmaz Mal Komisyonu Faaliyet Raporu 2020”. Lefkoşa: TMK.
54. The National Archives (UK). CO 67/310/2. "Cyprus: Land Use Reports (1940-1945)".
55. Toluner, S. (1977). Kıbrıs Uyuşmazlığı ve Uluslararası Hukuk. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları.
56. Ünal, Ş. (1998). “Birleşmiş Milletler ve Kıbrıs Meselesi”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 10(1), 189-210.
57. United Nations Security Council. (1983). "Resolution 541 (1983) / Adopted by the Security Council on 18 November 1983, S/RES/541. Erişim adresi: http:// www.un.org/securitycouncil (Erişim Tarihi: 12.03.2026).
58. United Nations Security Council. (1984). "Resolution 550 (1984)". New York: United Nations. Waltz, K. N. (1979). Theory of International Politics. Reading, MA: Addison-Wesley.