İslam Felsefesinde Aklın Mahiyeti ve Sınıflandırmasına Genel Bir Bakış

Muhammet Sait Kavşut

İslam Felsefesinde Aklın Mahiyeti ve Sınıflandırmasına Genel Bir Bakış

Öz

İnsani yetilerin en üst mertebesini oluşturan akıl gücü, insanı diğer canlılardan ayıran ve ona ‘insan’ niteliği kazandıran düşünme ve anlama melekesini tanımlar. Aklın mahiyeti ve fonksiyonları, antik çağın sistematik döneminden itibaren felsefi düşünüşün temel problematiklerinden biri olmuştur. Gerek Hristiyan skolastikleri, gerekse de İslam meşşâilerinin akıl kuramlarının şekillenmesinde karakteristik bir etki bırakarak, bu alandaki çalışmalara öncülük eden isim ise Aristo’dur. Bu çalışma, Aristo ile başlayıp İbn Sina’yla zirve noktasına ulaşan peripatetik akıl kuramı ile Safevî İran’ının en önemli entellektüel siması olan Molla Sadrâ’nın aklın mahiyetine ilişkin düşüncelerini ele almaktadır.

Anahtar Kelimeler

İslam Felsefesi,Akıl Kuramı,Meşşai felsefe,Molla Sadra

Kaynakça

Afrodisî, İskender, (1971), Fi’l-Akl ala Ra’yi Aristotales, (Bedevî, Şurûh alâ Aristo Mefkûdetun fi’l-Yûnâniyyeti ve Resâilü’l-Uhrâ, içinde), Beyrut.
Aristotales, (2011), De Anima -Ruh Üzerine-, (çev. Zeki Özcan), Birleşik Yayınevi, Ankara.
--------, Nicomachean Ethics -Nikomakhos’a Etik-, (1998), (çev. Saffet Babür), Ayraç Yay., Ankara.
--------, (1996), Metafizik, (çev. Ahmet Arslan), Sosyal yay., İstanbul.
Bolay, Hayri, (1989), ‘Akıl’, TDV İsl. Ans., II/238-242, İstanbul.
Durusoy, Ali, (1993), İbn Sina Felsefesinde İnsan ve Kainattaki Yeri, İFAV yay., İstanbul. Fârâbî, Ebu Nasr Muhammed b. Muhammed, (1405), Fusûlü’l-Müntezea, (tah. Fevzî Neccâr), Mektebetü’z-Zehrâ, Tahran.
--------, (1325/1907), Risale fî Meâni’l-‘Akl, (el-Mecmû’ içinde), Mısır.
--------, (2017), Risale fî Meâni’l-‘Akl -Aklın Anlamları Üzerine-, (çev. Mahmut Kaya, Felsefe Metinleri içinde), Klasik Yay., İstanbul.Hyman, Arthur, (2002), İbn Rüşd’ün Akıl Teorisi ve Eski Şârihler, (çev. Atilla Arkan), Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sa. 6, s.51-52, Sakarya.

İbn Manzur, Cemalüddin Ebu’l-Fazl, (1993), Lisanü’l-Arab, Dâr-u Sâdır, III. Baskı, Beyrut.
İbn Rüşd, Ebu’l-Velîd Muhammed b. Ahmed, (2017), Fa’al Akıl Cisimle İçiçe bulunan Heyûlânî Akıl ile İttisâl Eder mi? (çev. Mahmut Kaya, Felsefe Metinleri içinde), Klasik Yay., İstanbul.
--------, (1950), Telhîsu Kitâbi’n-Nefs, (nşr. Ahmed Fuâd el-Ehvânî), Kahire.
İbn Sina, Ebû Ali Hüseyn b. Abdullah, (1404), eş-Şifâ:en-Nefs, (thk. Said Zâyid-İbrahim Medkûr), Mektebetu Ayetullah Mer’aşî, Kum.
İsfahânî, Ragıb, (1991), Müfredât-u Elfazi’l-Kur’ân, Daru’l-Ma’rife, Beyrut.
Karlığa, H. Bekir, (1999), ‘İbn Rüşd’, TDV İsl. Ans., XX/257-288, İstanbul.
Kindî, Ebu Yusuf Yakub b. İshak, (2017), Risâle fi’l-Akl -Akıl Üzerine-, (çev. Mahmut Kaya, Felsefe Metinleri içinde), Klasik Yay., İstanbul.
Mollâ Sadrâ, Sadrüddîn Muhammed b. İbrahim b. Yahya el-Kavâmî eş-Şirâzî, (1981), el-Esfârü’l-Erba’a, (el-Hikmetü'l-Müte'âliye fî Esfâri'l ‘Akliyyeti'l-Erba'a), (nşr. Rızâ Lutfî), Dâr-u İhyai’t-Turâsi’l-‘Arabî, III. Baskı, Beyrut.
--------, (1395), el-Mebde ve’l-Meâd, (tsh. S. Celaleddin Aştiyanî), Encümen-i Hikmet ve Felsefe-i İran, Tahran.
--------, (1417), İttihadu’l-Âkıl ve’l-Ma’kûl, (Mecmûa-i Resâ'il-i Felsefî Sadri'l-Müte'ellihîn içinde, thk. ve tsh. Hâmid Nâcî İsfahânî), I. Baskı, İntişârât-i Hikmet, Tahran.
Ross, David W., (1993), Aristoteles, (çev. A. Arslan), Ege Üniversitesi Yay., İzmir.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Muhammet Sait Kavşut
0000-0001-8579-2200
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

15 Ekim 2018

Gönderilme Tarihi

16 Eylül 2018

Kabul Tarihi

13 Ekim 2018

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2018 Cilt: 1 Sayı: 3

IZ

https://izlik.org/JA44AK22WK

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Kavşut, M. S. (2018). İslam Felsefesinde Aklın Mahiyeti ve Sınıflandırmasına Genel Bir Bakış. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 1(3), 163-170. https://izlik.org/JA44AK22WK

AMA

1.Kavşut MS. İslam Felsefesinde Aklın Mahiyeti ve Sınıflandırmasına Genel Bir Bakış. IJEPHSS. 2018;1(3):163-170. https://izlik.org/JA44AK22WK

Chicago

Kavşut, Muhammet Sait. 2018. “İslam Felsefesinde Aklın Mahiyeti ve Sınıflandırmasına Genel Bir Bakış”. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi 1 (3): 163-70. https://izlik.org/JA44AK22WK.

EndNote

Kavşut MS (01 Ekim 2018) İslam Felsefesinde Aklın Mahiyeti ve Sınıflandırmasına Genel Bir Bakış. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi 1 3 163–170.

IEEE

[1]M. S. Kavşut, “İslam Felsefesinde Aklın Mahiyeti ve Sınıflandırmasına Genel Bir Bakış”, IJEPHSS, c. 1, sy 3, ss. 163–170, Eki. 2018, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA44AK22WK

ISNAD

Kavşut, Muhammet Sait. “İslam Felsefesinde Aklın Mahiyeti ve Sınıflandırmasına Genel Bir Bakış”. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi 1/3 (01 Ekim 2018): 163-170. https://izlik.org/JA44AK22WK.

JAMA

1.Kavşut MS. İslam Felsefesinde Aklın Mahiyeti ve Sınıflandırmasına Genel Bir Bakış. IJEPHSS. 2018;1:163–170.

MLA

Kavşut, Muhammet Sait. “İslam Felsefesinde Aklın Mahiyeti ve Sınıflandırmasına Genel Bir Bakış”. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, c. 1, sy 3, Ekim 2018, ss. 163-70, https://izlik.org/JA44AK22WK.

Vancouver

1.Muhammet Sait Kavşut. İslam Felsefesinde Aklın Mahiyeti ve Sınıflandırmasına Genel Bir Bakış. IJEPHSS [Internet]. 01 Ekim 2018;1(3):163-70. Erişim adresi: https://izlik.org/JA44AK22WK