Devlet Destekli Büyükbaş Hayvan Hayat Sigortası Uygulamalarının Süt Sığırcılığı İşletmeleri Açısından Değerlendirilmesi: Burdur İli Örneği

Öz

Bu araştırmada, Burdur ilinde süt sığırcılığı yapan 193 işletmede devlet destekli büyükbaş hayvan hayat sigortası (DDBHHS) yaptırma durumunu etkileyen faktörler incelenmiştir. İncelenen işletmelerin 52’si DDBHHS yaptıran, 141’i yaptırmayan işletmelerden oluşmaktadır. Veriler yüz yüze anket yöntemiyle elde edilmiş; analizlerde tanımlayıcı istatistikler ve Ki-kare (χ²) bağımsızlık testi kullanılmıştır. Ki-kare analizi sonuçlarına göre; eğitim düzeyi, tarımsal kredi kullanımı, büyükbaş hayvan ve inek sayısı, toplam ve mülk arazi varlığı, ahır/besihane yapısı, kayıt tutma düzeyi, ani hayvan kaybı ve mecburi kesim yaşanması ile üreticilerin hayvanların risk altında olduğuna inanma durumu ve risk algı düzeyi ile DDBHHS yaptırma durumu arasında %1 düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Emekli olma durumu ve buzağı ölümü yaşanması ile DDBHHS yaptırma durumu arasında ise %5 anlamlılık düzeyinde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Buna karşılık, yaş, hayvancılık deneyimi ve yem bitkisi desteğinden yararlanma ile DDBHHS yaptırma durumu arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Bulgular, DDBHHS’nin daha çok ekonomik ölçeği büyük, finansal sistemle entegre ve risk farkındalığı yüksek işletmeler tarafından tercih edildiğini göstermektedir. Bu doğrultuda, küçük ve orta ölçekli işletmeler lehine prim desteklerinin artırılması, hasar tespit ve ödeme süreçlerinde şeffaflığın güçlendirilmesi ve eğitim–bilgilendirme faaliyetlerinin yaygınlaştırılması, sigorta sisteminin etkinliğini artırmaya yönelik temel politika önerileri olarak öne çıkmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Büyükbaş hayvan hayat sigortası
• devlet destekli sigorta politikaları
• süt sığırcılığı
• Burdur

Evaluation of Government-Supported Livestock Life Insurance Implementations in Terms of Dairy Farms: The Case of Burdur Province

Öz

This study investigates the factors influencing the adoption of Government-Supported Livestock Life Insurance (GSLLI) among 193 dairy farms in Burdur province, comprising 52 insured and 141 uninsured farms. Data were collected through face-to-face surveys and analysed using descriptive statistics and the Chi-square (χ²) independence test. The results reveal that education level, use of agricultural credit, number of cattle and cows, total and owned land size, barn structure, record-keeping practices, experience of sudden animal loss and compulsory slaughter, belief that animals are at risk, and overall risk perception are significantly associated with GSLLI adoption at the 1% significance level. Retirement status and experience of calf mortality are significantly associated at the 5% level. No significant relationship was found between GSLLI adoption and farmers’ age, livestock farming experience and benefiting from forage crop support. The findings indicate that GSLLI is predominantly adopted by farms with a larger economic scale, stronger financial integration, and higher risk awareness. Policy recommendations include increasing premium subsidies in favour of small- and medium-scale farms, enhancing transparency in loss assessment and indemnity payment processes, and expanding training and information activities to improve the effectiveness of the insurance system.

Anahtar Kelimeler

• Livestock life insurance
• state-supported insurance policies
• dairy farming
• Burdur

Kaynakça

1. Adhikari, K. R., & Bidari, S. (2018). Effectiveness of livestock insurance program in Dhading District of Nepal. Acta Scientific Agriculture, 2(11), 116-120.
2. Ağır, H. B., & Akbay, C. (2018). Üreticilerin besi sığırcılığı desteklerinden yararlanması üzerine etkili faktörler. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 21(5), 738-744.
3. Akbağ, H. I., Özsayın, D., & Taş, S. (2024). Süt sığırcılığı işletmelerinin sosyo-ekonomik yapısı ve sorunları: Çanakkale ili Yenice ilçesi örneği. 9th International Biltek Congress on Current Developments in Science, Technology and Social Sciences, May 31-June 2, Hakkâri, Türkiye, (882-897 pp).
4. Akçaöz, H., Güzel, A., Metin, B., & Redzepi, V. (2023). Tarımsal amaçlı kooperatiflere ortak olan ve ortak olmayan üreticilerin tarım sigortası hakkındaki görüşlerinin belirlenmesi. Anadolu Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Dergisi, 33(1), 1-18. https://doi.org/10.18615/anadolu.1185797
5. Akyüz, E., Kuru, M., Kükürt, A., Erkılıç, E. E., Uzlu, E., Kırmızıgül, A. H., Gökçe, G., & Karapehlivan, M. (2017). The determination of oxidative stress index of enteritis caused by Escherichia coli K99 strain in Simmental new-born calves. I. International Turkish Veterinary Internal Medicine Congress, October 10-13, Antalya, Türkiye, (176-177 pp).
6. Anonim (2024). Burdur İl Tarım ve Orman Müdürlüğü 2024 yılı brifing raporu. Alıntılanma adresi: https://burdur.tarimorman.gov.tr/Menu/54/Brifing-Raporu (23.02.2026).
7. Arıkan, M. S., & Gökhan, E. E. (2019). Süt sığırcılığı işletmelerinde finansman kaynakları ve kredi kullanım durumlarının değerlendirilmesi: Elazığ ili örneği. Veteriner Hekimler Derneği Dergisi, 90(1), 43-49. https://doi.org/10.33188/vetheder.491730.
8. Ata, N., & Yılmaz, H. (2015). Türkiye’de uygulanan hayvansal üretimi destekleme politikalarının süt sığırcılığı işletmelerine yansımaları: Burdur ili örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 10(1), 44-54.

9. Bakır, G., & Kibar, M. (2019). Muş ilinde bulunan süt sığırcılığı işletmelerinin bazı yapısal özelliklerinin Crostabb analiziyle belirlenmesi.
10. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 22(4), 609-619. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.512650
11. Bakır, G., & Kibar, M. (2020). Muş ili süt sığırcılığı işletmelerinin barınak özelliklerinin belirlenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 23(4), 1085-1095. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.687242
12. Başer, U., Bozoğlu, M., & Mennan, H. (2023). Çiftçilerin tarım sigortası yaptırmalarını etkileyen faktörler. Akademik Ziraat Dergisi, 12(1), 77-82. https://doi.org/10.29278/azd.1168328
13. Birinci, A., & Ikikat Tumer, E. (2006). The attitudes of farmers towards agricultural insurance: The case of Erzurum, Turkey. Die Bodenkultur, 57(2), 49-55.
14. Boyar, İ., & Ertekin, C. (2023). Büyükbaş hayvan yetiştiriciliği işletmelerinin enerji kullanımlarının ve bazı mekanizasyon özelliklerinin belirlenmesi üzerine bir çalışma. Harran Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, 27(2), 228-238. https://doi.org/10.29050/harranziraat.1256968
15. Budağ, C., & Keçeci, Ş. (2013). Van'da büyükbaş hayvan besilerinde kullanılan yemler ve besi şekillerine ilişkin bir anket çalışması. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 18(1-2), 48-61.
16. Çevrimli, M. B., & Sakarya, E. (2017). Tarsim arılı kovan sigortası uygulamaları; TR32 bölgesi örneği. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 5(1), 1-10.
17. Çukur, F., Saner, G., Çukur, T., & Uçar, K. (2008). Malatya ilinde kayısı üreticilerinin riskin transferinde tarım sigortasına bakış açılarının değerlendirilmesi: Doğanşehir ilçesi Polatdere köyü örneği. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 45(2), 103-111.
18. Demir, P., Işık Adıgüze, S., Sarı, M., & Ayvazoğlu, C. (2014). Kars merkez ilçedeki süt sığırcılık işletmelerinin genel yapısı ve ekonomik boyutu. Fırat Üniversitesi Sağlık Bilimleri Veteriner Dergisi, 28(1), 9-13.
19. Güngör, M., & Bulut, Y. (2008). Ki-kare testi üzerine. Fırat Üniversitesi Doğu Araştırmaları Dergisi, 7(1), 84-89.
20. Hazneci, E., & Ceyhan, V. (2011). Amasya ili Merzifon ilçesinde süt sığırcılığı yapan tarım işletmelerinde risk analizi. Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 24(2), 109-114.
21. Işık, U. E. (2006). Antalya’da Siyah Alaca ırkı ineklerin damızlıkta kalma süresi ve sürüden çıkma nedenleri üzerine bir araştırma. Akdeniz Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü. Yüksek Lisans Tezi, Antalya.
22. Kaygısız, A., Şahin, O., & Yılmaz, İ. (2022a). Tarsim büyükbaş hayvan hayat sigortasına yetiştiricilerin yaklaşımı ve risk faktörlerinin belirlenmesi.
23. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 25, 290-299. https://doi.org/10.18016/ksutarindoga.vi.1053128
24. Kaygısız, A., Tapkı, İ., & Daş, Ö. (2022b). Kahramanmaraş ili Andırın ilçesinde faaliyet gösteren sığırcılık işletmelerinde buzağı yetiştirme teknikleri. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 12(3), 1857-1870. https://doi.org/10.21597/jist.1098938
25. Kaygısız, A., Yılmaz, İ., & Koşum, S. (2017). Şanlıurfa ilinde Siyah Alaca ırkı sığırların yetiştirici şartlarında bazı adaptasyon özellikleri.
26. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Doğa Bilimleri Dergisi, 20(2), 133-136. https://doi.org/10.18016/ksujns.52295
27. Klein, D., Kern, A., Lapan, G., Benetka, V., Möstl, K., Hassl, A., & Baumgartner, W. (2009). Evaluation of rapid assays for the detection of Bovine coronavirus, Rotavirus A and Cryptosporidium parvum in faecal samples of calves. The Veterinary Journal, 182(3), 484-486.
28. Köseoğlu, M., & Yamak, R. (2015). Uygulamalı istatistik ve ekonometri. Trabzon: Celepler Matbaacılık.
29. Mat, B., Çevrimli, M. B., Tekindal, M. A., & Günlü, A. (2020). Büyükbaş ve küçükbaş hayvancılık işletmelerinin hayvan hayat sigortası yaptırmalarına etki eden faktörlerin belirlenmesi. Eurasian Journal of Veterinary Sciences, 36(4), 287-297. https://doi.org/10.15312/EurasianJVetSci.2020.310
30. Merritt, M. G., Griffith, A. P., Boyer, C. N., & Lewis, K. E. (2017). Probability of receiving an indemnity payment from feeder cattle livestock risk protection insurance. Journal of Agricultural and Applied Economics, 49(3), 363-381.
31. Miran, B. (2010). Temel istatistik. İzmir: Ege Üniversitesi Basımevi. Mumcu, İ. (2009). Tarımı gelişmiş ülkelerde ve Türkiye'de tarımsal destekleme uygulamalarında tarım sigortalarının yeri. Namık Kemal Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü. Doktora Tezi, Tekirdağ.
32. Nahas, U., Sam, I., & Nehova, N. (2017). A study of factors that influence livestock insurance adoption by livestock farmers in Namibia. International Journal of Agricultural Sciences, 8(6), 1457-1464.
33. Özsayın, D. (2017). An evaluation of livestock (cattle) insurance in Turkey. Journal of International Scientific Publications - Agriculture & Food, 5, 517-523.
34. Özsayın, D., & Çetin, B. (2004). Hayvan sigortası yaptırmış işletmelerde risk ve risk yönetimi algılamaları. Türkiye VI. Tarım Ekonomisi Kongresi, Eylül 16-18, Tokat, Türkiye, (197-200 s).
35. Saraçbaşı, T., & Kutsal, A. (1986). Betimsel istatistik. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Fen Fakültesi Yayınları.
36. Subedi, S., & Kattel, R. R. (2021). Farmers’ perception and determinants of dairy cattle insurance in Nepal. Cogent Food & Agriculture, 7, 1-15. https://doi.org/10.1080/23311932.2021.1911422
37. Subedi, S., & Kattel, R. R. (2022). Determining factors and impact of household income on dairy cattle insurance in Nepal. Journal of Agriculture and Forestry University, 5, 229-238. https://doi.org/10.3126/jafu.v5i1.48469
38. Sümer, G., & Polat, Y. (2016). Dünyada tarım sigortaları uygulamaları ve Tarsim. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18(1), 236-263.
39. Şengün, E., & Özden, A. (2022). Pamuk üreticilerinin iklim değişikliği ve tarım sigortasına yönelik algılarının incelenmesi: Aydın ili örneği. Tarım Ekonomisi Dergisi, 28(2), 183-193. https://doi.org/10.24181/tarekoder.1168890
40. Takahashi, K., Ikegami, M., Sheahan, M., & Barrett, C. B. (2016). Experimental evidence on the drivers of index-based livestock insurance demand in Southern Ethiopia. World Development, 78, 324-340. https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2015.10.039
41. TARSİM (2025). 2024 yılı Tarsim faaliyet raporu. Alıntılanma adresi: https://www.tarsim.gov.tr/dergi/faaliyet-raporlari/2024 (23.02.2026)
42. Terin, M., & Ceylan, M. (2019). TRB2 bölgesinde hayvan hayat sigortası uygulama sonuçları üzerine bir araştırma. 3. Uluslararası Tarım, Hayvancılık ve Kırsal Kalkınma Kongresi, Van, Türkiye, (31-42 s).
43. Terin, M., Ceylan, M., Çiftçi, K., & Yıldırım, İ. (2024). Süt sığırcılığı işletmelerinin hayvan hayat sigortası yaptırmalarına etki eden faktörlerin analizi: Van ili örneği. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 27(2), 460-468. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1294040
44. Terin, M., Yıldırım, İ., & Aksoy, A. (2016). Devlet destekli tarım sigortası uygulama sonuçları üzerine bir çalışma: Van ili örneği. XII. Ulusal Tarım Ekonomisi Kongresi. Mayıs 25-27, Isparta, Türkiye, (1685-1694 s).
45. TÜİK (2024). Hayvancılık istatistikleri. Alıntılanma adresi: https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=101&locale=tr (23.02.2026)
46. TÜİK (2025). 2024 yılı ulusal eğitim istatistikleri. Alıntılanma adresi: https:// https://veriportali.tuik.gov.tr/tr/press/53937 (23.02.2026)
47. Tümer, E. İ. (2004). Erzurum merkez ilçe köylerindeki çiftçilerin tarım sigortası ile ilgili eğilimleri üzerine bir araştırma. Atatürk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü. Yüksek Lisans Tezi, Erzurum
48. Tümer, E. İ., Ağır, H. B., & Uslu, Z. (2019). Çiftçilerin tarım sigortası yaptırma istekliliği: Konya ili Ilgın ilçesi örneği. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 22(4), 571-576. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.513366
49. Xiu, F., Xiu, F., & Bauer, S. (2012). Farmers’ willingness to pay for cow insurance in Shaanxi Province, China. Procedia Economics and Finance, 1, 431-440. https://doi.org/10.1016/S2212-5671(12)00049-4
50. Yılmaz, H., & Ata, N. (2016). Assessing the impact of dairy policies on the socioeconomic and technological characterization of Turkish dairy industry. Agrolife Scientific Journal, 5 (1): 214-222.
51. Yılmaz, H., Merkez, M., & Unlu, N. (2017). An empirical analysis on the determinants of government-subsidised crop insurance purchase in grape production in Turkey. Erwerbs-Obstbau, 59: 51–60.