Farklı Bakla (Vicia faba L.) Çeşitlerine Ait Tohumların Morfofiziksel Özelliklerinin Belirlenmesi

Öz

Bu çalışmada, bakla (Vicia faba L.) türüne ait on bir farklı genotipin (Eresen, Emiralem, Filiz 99, Histal, Kıtık 2003, Luzde otono, Sakız, Salkım, Sevil, Sorgun ve Reina mora) tohum morfofiziksel özellikleri ve bu özelliklerin tarımsal üretim açısından temel agronomik yansımaları incelenmiştir. Araştırmada tohum uzunluğu, genişliği, yüksekliği, aritmetik çapı ve 100 tohum ağırlığı parametreleri dörder tekrarlı ölçümlerle değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, çeşitler arasında dikkat çekici farklılaşmalar olduğunu ortaya koymuştur. Özellikle Histal çeşidi hem tohum genişliği (18,2 mm) hem de 100 tohum ağırlığı (198,18 g) bakımından en yüksek değerleri göstererek öne çıkmıştır. Eresen çeşidi 27,5 mm ile en uzun tohum değerine sahip olurken, Luzde otono en düşük 100 tohum ağırlığı (96,66 g) belirlenmiştir. Bulgular, bakla çeşitlerinin morfolojik özelliklerinin üretim sistemi seçimi ve mekanizasyona uyum açısından kritik olduğunu göstermektedir. Ayrıca, baklanın biyolojik azot bağlama kapasitesi ve ekim nöbeti sistemlerinde toprak verimliliğini artırıcı etkisi göz önünde bulundurulduğunda, Histal ve benzeri çeşitlerin sürdürülebilir tarım uygulamalarında yüksek verimlilik ve çevresel fayda potansiyeline sahip olduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Bakla (Vicia faba L.)
• tohum morfolojisi
• agronomik özellikler

Determination of Morphophysical Characteristics of Seeds Belonging to Different Fava Bean (Vicia faba L.) Varieties

Abstract

In this study, the morphophysical seed characteristics of eleven different faba bean (Vicia faba L.) genotypes (Eresen, Emiralem, Filiz 99, Histal, Kıtık 2003, Luzde otono, Sakız, Salkım, Sevil, Sorgun, and Reina mora) and their fundamental agronomic implications for agricultural production were investigated. Seed length, width, height, arithmetic mean diameter, and the weight of 100 seeds were measured with four replicates. The results revealed significant variations among the genotypes. Notably, the Histal genotype exhibited the highest values in both seed width (18.2 mm) and 100-seed weight (198.18 g). The Eresen genotype had the longest seeds (27.5 mm), while Luzde otono showed the lowest 100-seed weight (96.66 g). These findings indicate that the morphological traits of faba bean seeds are critical for selecting appropriate production systems and mechanization compatibility. Furthermore, considering the biological nitrogen fixation capacity of faba bean and its positive effects on soil fertility in crop rotation systems, it was concluded that Histal and similar genotypes possess high yield potential and environmental benefits in sustainable agricultural practices.

Keywords

• Faba bean (Vicia faba L.)
• seed morphology
• agronomic traits
• genotype variation.

Kaynakça

1. Alan, Ö., & Geren, H. (2006). Ödemiş-İzmir koşullarında yetiştirilen bazı bakla (Vicia faba var. major) çeşitlerinin tohum verimi ve diğer bazı özellikleri üzerinde bir araştırma. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 43(1), 13–20.
2. Alayunt, F. N. (2000). Biyolojik malzeme bilgisi. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Tarım Makineleri Bölümü ders kitabı. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları, No: 541. Bornova, İzmir.
3. Çirka, M., Tunçtürk, R., Kulaz, H., Tunçtürk, M., Eryiğit, T., & Baran, İ. (2022). Kuraklık stresi altında yetiştirilen bakla (Vicia faba L.) bitkisinde rizobakteri ve alg uygulamalarının bitki gelişimi üzerindeki etkilerinin incelenmesi. Journal of the Institute of Science and Technology, 12(2), 1124–1133.
4. Coşkun, A., & Topçu, G. D. (2022). Bornova koşullarında yetiştirilen bazı bakla (Vicia faba L.) çeşitlerinin hasıl verimi ve bazı yem kalite özelliklerinin belirlenmesi. MAS Journal of Applied Sciences, 7(2), 443–451.
5. Dhull, S.B., Kidwai, M.K., Noor, R., Chawla, P. ve Rose, P.K. (2021). A review of nutritional profile and processing of faba bean (Vicia faba L.). Legume Scinece.
6. Dumanoğlu, Z., & Geren, H. (2020). An investigation on determination of seed characteristics of some gluten-free crops (Amarantus mantegazzianus, Chenopodium quinoa Willd., Eragrostis tef [Zucc] Trotter, Salvia hispanica L.). Turkish Journal of Agriculture – Food Science and Technology, 8(8), 1650–1655.
7. Dumanoğlu, Z., Ozdemir, S., & Kökten, K. (2025). Farklı Sıra Aralıklarında Yetiştirilen ve Depolanan Tef Bitkisine (Eragrostis tef [Zucc.] Trotter) Ait Tohumların Bazı Agronomik Özelliklerin Belirlenmesi. ADYUTAYAM Dergisi, 13(1), 12-17.
8. Ertiro, T. A., Kebede, G. Y., Assen, K. Y., Haile, G. A., & Gutu, D. T. (2023). Variability and association of some morpho-agronomic traits in advanced faba bean (Vicia faba L.) genotypes at potential areas of South-eastern Ethiopia. Asian Journal of Research in Crop Science, 8(4), 198-210.

9. FAO (Food and Agriculture Organization). (2020). Crop Production and Trade Data. http://www.fao.org/faostat/en/#data.
10. Gülümser, A. (2016). Dünyada ve Türkiye’de yemeklik dane baklagillerin durumu. Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Dergisi, 25(Özel Sayı-1), 292–298.
11. Heinzmann, F. (1981). Assimilation von Luftstickstoff durch verschiedene Leguminosenarten und dessen Verwertung durch Getreidenachfrüchte (Doktora tezi). Universität Hohenheim. s. 132.
12. Hiywotu, A. M., Abate, A., Worede, F., & Marefia, A. (2022). Genetic variability in Ethiopian faba bean (Vicia faba L.) accessions. Cogent Food & Agriculture, 8(1), 2132847.
13. Kara, M. (2012). Biyolojik ürünlerin fiziksel özellikleri. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları, No: 242. Erzurum.
14. Kara, M. (2017). Physical properties of biological products. Güven Bilimsel. ISBN: 978-975-6240-56-4. İstanbul.
15. Kavurmacı, Z., Karadavut, U., Kökten, K., & Bakoğlu, A. (2010). Determining critical period of weed–crop competition in faba bean (Vicia faba). International Journal of Agriculture and Biology, 12, 318–320.
16. Khamassi, K., Babay, E., Rouissi, M., Dakhlaoui, A., Ben Ayed, R., & Hanana, M. (2021). Genetic variability of Tunisian faba beans (Vicia faba l.) based on seeds’ morphophysical properties as assessed by statistical analysis. Journal of Food Quality, 2021(1), 9493607.
17. Malek, N., Aci, M. M., Khamassi, K., Lupini, A., Rouissi, M., & Hanifi-Mekliche, L. (2021). Agro-morphological and molecular variability among Algerian faba bean (Vicia faba L.) accessions. Agronomy, 11(8), 1456.
18. Mekkei, M. E. (2014). Effect of intra-row spacing and seed size on yield and seed quality of faba bean (Vicia faba L.).
19. Mohsenin, N. N. (1970). Physical properties of plant and animal materials. Gordon and Breach Science Publishers. New York, NY.
20. Pekşen, E., & Gülümser, A. (2006). Sonbahar ve ilkbaharda ekilen bakla (Vicia faba L.) genotiplerinin bazı bitkisel özellikleri ve tane verimi bakımından karşılaştırılması. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 22(1), 79–85.
21. Soysal, S., Uçar, Ö., & Erman, M. (2020). Siirt ili ekolojik koşullarında farklı sıra arası ve sıra üzeri mesafelerin bakla (Vicia faba L.)’nın verim ve bazı verim özelliklerine etkileri. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, (20), 740–745.
22. Sultan, S. M., Raina, S. K., Ahmad, S., & Bhat, S. S. (2023). Characterization and evaluation of faba bean (Vicia faba L.) germplasm collected from Kashmir, India. Indian Journal of Plant Genetic Resources, 36(03), 346-355.
23. Takele, E., Kefelegn, N., Admasu, D., Anley, S., Zikarge, W., Mohammed, A., & Esmaiel, J. (2024). Performance of genotype by environmental interaction and stability of faba bean (Vicia faba L.) genotypes in vertisol areas of Amhara Region, Ethiopia. Advances in Agriculture, 2024(1), 7574274.
24. Tașchina, M., Moisa, C., Lupitu, A., Copolovici, D. M., & Copolovici, L. (2022). Influence of nonsteroidal anti-inflammatory drugs (NSAIDs) on photosynthetic parameters and secondary metabolites of plants from Fabaceae family. Applied Sciences, 12(13), 6326.
25. TÜRKOMP (Ulusal Gıda Kompozisyon Veri Tabanı). (2025, Mart 10). Baklanın besinsel içeriği. https://turkomp.tarimorman.gov.tr/food-217
26. Wang, X., Sun, J., Yi, Z., & Dong, S. (2025). Effects of seed size on soybean performance: germination, growth, stress resistance, photosynthesis, and yield. BMC plant biology, 25(1), 219.
27. Wondaferew, D., Mullualem, D., Bitewlgn, W., Kassa, Z., Abebaw, Y., Ali, H., ... & Astatkie, T. (2024). Cultivating sustainable futures: multi-environment evaluation and seed yield stability of faba bean (Vicia faba L.) genotypes by using different stability parameters in Ethiopia. BMC Plant Biology, 24(1), 1108.