ANTEP FISTIĞI (Pistachia vera L.) KABUĞUNUN SÜT SIĞIRI TOPLAM RASYON KARIŞIMLARINDA (TRK) KABA YEM KAYNAĞI OLARAK KULLANILABİLİRLİĞİNİN IN VITRO GAZ ÜRETİM TEKNİĞİ İLE BELİRLENMESİ

Öz

Sağmal inek toplam rasyon karışımlarına (TRK) kuru çayır otu (KÇO) ve yonca kuru otu (YKO) ile birlikte farklı oranlarda antep fıstığı dış kabuğu (AFK) ilavesinin in vitro gaz üretimi, metan üretimi ve performans değerleri ile in vitro sindirim parametreleri üzerine etkisinin belirlenmesi amacıyla yürütülen çalışmada, Gaziantep ilindeki antep fıstığı üreten farklı fabrikalardan temin edilen antep fıstığı kabuğunu farklı oranlarda içeren deneme grupları (AFK0, AFK1, AFK2 ve AFK3) oluşturulmuştur. AFK’nın sağmal inek rasyonlarında KÇO ve YKO ile birlikte kullanılabilirliği Hohenheim in vitro gaz üretim tekniği ile belirlenmiştir. Deneme gruplarında kuru madde (KM), ham protein (HP), ham yağ (HY), ham kül (HK), ADF, NDF ve ADL oranları ile in vitro gaz ve metan üretim miktarları ve sindirilebilirlik özellikleri tespit edilmiştir. Deneme sonuçlarının değerlendirilmesinde SPSS paket programı kullanılarak varyans analizi yapılmıştır. Gruplar arasındaki farklılıkların belirlenmesinde Duncan Çoklu Karşılaştırma Testi uygulanmıştır. AFK ilave edilerek oluşturulan sağmal inek TRK grupları (AFK0, AFK1, AFK2 ve AFK3) arasında 24 saatlik in vitro gaz üretimi ile metabolik enerji (ME), net enerji laktasyon (NEL) ve organik madde sindirilebilirliği (OMS) gibi tahminlenen performans parametreleri bakımından meydana gelen farklılıklar önemsiz olmuştur. Metan gazı üretimi (ml, %) ve In vitro sindirim parametrelerinden gerçek sindirilebilir kuru madde (IVGSKM) ve gerçek sindirim derecesi (IVGSD) ile mikrobiyal protein üretimi (MPÜ), taksimat faktörü (TF) ve mikrobiyal protein sentezlenme etkinliği (MPSE) bakımından gruplar arasındaki farklılıklar önemli bulunmuştur (P<0.05). Karışımlarda AFK oranındaki artışa bağlı olarak söz konusu özelliklere ait değerler de yükselmiştir. Özelliklerin tamamı bakımından en yüksek değerlere AFK3 grubu sahip olmuştur. Sonuç olarak, antep fıstığı dış kabuğunun kuru çayır otu ve yonca kuru otu ile birlikte laktasyonun birinci döneminde olan sağmal inek toplam rasyon karışımlarında alternatif kaba yem kaynağı olarak kullanılabileceği kanaatine varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Antep fıstığı dış kabuğu kuru çayır otu
• yonca kuru otu toplam rasyon karışımı in vitro gaz üretim tekniği metan
• yem değeri

DETERMINATION OF USABILITY OF PISTACHIO (Pistacia vera L.) OUTER SHELL AS ROUGHAGE SOURCE IN DAIRY CATTLE TOTAL MIXED RATIONS (TMR) BY IN VITRO GAS PRODUCTION METHOD

Öz

The study was carried out to determine the effect of adding pistachio (Pistacia vera L.) outer (soft) shell at different levels together with dry meadow grass (DMG) and alfalfa hay (AH) in dairy cattle total mixed rations (TMR) on in vitro gas and methane production, performance parameter values and in vitro digestion traits. In the present study, the dairy cattle TMR groups (PS0, PS1, PS2 and PS3) were created by adding pistachio shell (PS) obtained from different factories producing pistachios in Gaziantep province. PS was added into TMRs together with dry meadow grass (DMG) and alfalfa hay (AH). The chemical compositions of TMRs and PS constituting the experimental groups were determined according to the Weende analysis method with 3 replications. The usability of PS together with DMG and AH in dairy cow TMRs was detected by Hohenheim in vitro gas production technique. Dry matter (DM), crude protein (CP), ether extract (EE), crude ash (CA), ADF, NDF and ADL ratios, in vitro gas and methane production amounts, and digestibility parameters were established in the experimental groups. In the evaluation of the study results, variance analysis was performed using the SPSS package program. Duncan Multiple Comparison Test was applied to determine the differences among the groups. Among the dairy cattle TMR groups (PS0, PS1, PS2 and PS3) formed by adding pistachio shell (PS) at different rates together with dry meadow grass (DMG) and alfalfa hay (AH), 24-hour in vitro gas production and predicted performance parameters such as metabolic energy (ME), net energy lactation (NEL) and organic matter digestibility (OMD) were not significant. The differences among the groups in terms of in vitro true digestible dry matter (IVTDDM) and true digestion degree (IVTDD) from in vitro digestion parameters, and microbial protein production (MPP), partitioning factor (PF) and microbial protein synthesis efficiency (MPSE) were significant (P<0.05). Depending on the increase in the PS ratio in the mixtures, the values of the mentioned properties also increased. PS3 group had the highest values in terms of all features. As a result, it has been concluded that pistachio shell can be used as an alternative roughage source together with dry meadow grass (DMG) and alfalfa hay (AH) in total mixed rations (TMR) of dairy cows in the first period of lactation.

Anahtar Kelimeler

• Pistachio shell
• dry meadow grass
• alfalfa hay
• total mixed rations
• in vitro gas production technique
• methane
• feed value.

Kaynakça

1. Abdulqader, A.N.A., 2023. Zeytin Posasının (Pirina) Süt Sığırı Toplam Rasyon Karışımlarında (TRK) Kaba Yem Kaynağı Olarak Kullanılabilirliğinin In Vıtro Gaz Üretim Yöntemiyle Belirlenmesi. Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.
2. Abbeddou, S., Riwahi, S., Iniguez, L., Zaklouta, M., Hess, H.D., Kreuzer, M., 2011. Ruminal degadability, digestibility, energy content, and influence on nitrogen turnover of various Mediterranean by-products in fat-tailed Awassi sheep. Animal feed science and technology, 163(2-4), 99-110.
3. Alçiçek, A., Kılıç, A., Ayhan, V., Özdoğan, M., 2010. Türkiye’de Kaba Yem Üretimi ve Sorunları. Türkiye Ziraat Mühendisliği VII.Teknik Kongresi, TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası (ZMO) 11-15 Ocak, Cilt: 2, Ankara, s: 1071-1080.
4. Altın M., Gökkuş A. ve Koç A., 2011. Çayır ve Mera Yönetimi. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Tarımsal Üretim ve Geliştirme Genel Müdürlüğü Yayınları, 1. Cilt. Ankara.
5. A.O.A.C., 1990. Official method of analysis. Association of official analytical chemistsry. pp. 66 – 88 15ths. Edition, Washington, DC. USA.
6. Altuntas, E. ve Mutlu, A., 2007. Antepfıstığı (Pistacia vera L.) Kabuklu ve İç Meyvesinin Bazı Fiziksel Özelliklerinin Belirlenmesi, GOÜ Ziraat Fak. Derg., 24 (1), 19-25.
7. Bilal Y, Kamalak A 2022. Kuzu Rasyonlarına Meşe Palamudu İlavesinin Sindirim Derecesine, Metabolik Enerjisine ve Metan Üretimine Etkisinin In Vitro Gaz Üretim Tekniği ile Belirlenmesi. KSÜ Tarım ve Doğa Derg 25 (Ek Sayı 2): 583-590. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1116585
8. Boğa, M., Güven, İ., Atalay, A. İ., Kaya, E., 2013. Effect of Varieties on Potential Nutritive Value of Pistachio Hulls. Kafkas Univ Vet Fak Derg, 19 (4): 699-703.

9. Blümmel, M. and Ørskov, E.R., 1993. Comparison of in vitro gas production and nylon bag degradability of roughages in predicting of food intake in cattle. Animal Feed Science and Technology 40: 109 -119.
10. Blümmel, M., Steingass, H., Becker, K., 1997. The Relationship Between In Vitro Gas Production, In Vitro Microbial Biomass Yield And 15N Incorporation and Its Implications for The Prediction of Voluntary Feed Intake of Roughages. British Journal of Nutrition, 77(6), 911-921.
11. Blümmel, M., Lebzien, P., 2001. Predicting ruminal microbial efficiencies of dairy rations by in vitro te chniques. Livestock Production Science, 68(2-3), 107-117.
12. Canbolat, Ö., 2019. Yemlerin Bulundukları Yere Göre Örnek Alma ve Yem Analizleri. Yem Analiz Yöntemleri ve Yem Değerlendirme, 1. Baskı, Medyan Kitapevi, 2019.
13. Demiral, I., Gülmezoğlu-Atilgan, G., Şensöz, S., 2008. Production of Biofuel from Soft Shell of Pistachio, Chemical Engineering Communications, 196:1-2, 104-115.
14. Dugmore, T.J., 1995. Characteristics of common roughages for dairy cows in KwaZulu-Natal. In: Dairying in KwaZulu-Natal. KwaZulu-Natal Department of Agriculture.
15. Duncan, D. B., 1955. Multiple range and multiple F tests. Biometrics, 11(1), 1-42.
16. Ergün A., Tuncer S.D., Çolpan, İ., Yalçın S., Yıldız G., Küçükersan K., Küçükersan S., Şehu A., Saçaklı P., 2011. Hayvan Besleme ve Beslenme Hastalıkları, Pozitif Matbaacılık, ISBN:975-97808-2-8.
17. Ensminger, M.E., Oldfield, J.E., Heinemann, W.W., 1990. “Feeds and Nutrition”. 2nd ed., The Ensminger Publishing Company. ISBN 0 941 21 80 82, Clovis, California.
18. Ghasemi, S., Naserian, A. A., Valizadeh, R., Tahmasebi, A. M., Vakili, A. R., Behgar, M., 2012. Effects of pistachio by-product in replacement of lucerne hay on microbial protein synthesis and fermentative parameters in the rumen of sheep. Animal Production Science 52, 1052–1057.
19. Goel, G., Makkar, H.P.S., Becker, K., 2008. Changes in microbial community structure, methanogenesis and rumen fermentation in response to saponin‐rich fracti from different plant materials. Journal of Applied Microbiology, 105(3):770-777.
20. Göncü, M. & Kaya, H. (2024). Zeytin yaprağının (Folium Olivae) süt sığırı toplam rasyon karışımlarında (TMR) kuru çayır otu yerine ikame edilebilirliğinin In Vitro gaz üretim tekniği ile belirlenmesi. Menba Kastamonu Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Derg, 10 (1), 106-114.
21. Gürsoy, E. ve Macit, M., 2014. Erzurum ili meralarında doğal olarak yetişen bazı buğdaygil yem bitkilerinin in vitro gaz üretim değerlerinin belirlenmesi. YYÜ Tar. Bil. Derg., 24 (3): 218-227.
22. Kamalak, A., Canbolat, O., Gurbuz, Y., Erol, A., Ozay, O., 2005. Effect of maturity stage on chemical composition, in vitro and in situ dry matter degradation of tumbleweed hay (Gundelia tournefortii L.). Small Ruminant Research, 58(2), 149-156.
23. Kılıç, A., 2006. Kaba Yemlerde Niteliğin Saptanması. Yardımcı Ders Kitabı, s.159, Hasad Yayıncılık.
24. Kılıç, Ü. ve Abdiwali, M.A., 2016. Alternatif Kaba Yem Kaynağı Olarak Şarapçılık Endüstrisi Üzüm Atıklarının İn Vitro Gerçek Sindirilebilirlikleri ve Nispi Yem Değerlerinin Belirlenmesi. Kafkas Üniviersitesi, Veteriner Fakültesi Dergisi. Cilt. 22, Sayı 6, s895-901.
25. Korkmaz, F., 2014. Raf Ömrü Dolan Bazı Gıdaların Ruminant Beslemede Alternatif Yem Kaynağı Olarak Kullanım Olanaklarının Araştırılması. Yüksek Lisans Tezi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Namık Kemal Üniversitesi, Tekirdağ.
26. Kutlu, H.R., 2008. Yem Değerlendirme ve Analiz yöntemleri. Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü. Ders Notu. Z.M. 208, Adana.
27. Lopez, S., Makkar, H. P., Soliva, C. R., 2010. Screening plants and plant products for methane inhibitors. In In vitro screening of plant resources for extra-nutritional attributes in ruminants: nuclear and related methodologies. s.191-231). Springer, Dordrecht.
28. Makkar HPS, Blummel M, Becker K. 1995. Formation of complexes between polyvinyl pyrrolidones or polyethylene glycols and their implication in gas production and true digestibility in vitro techniques. Brit J Nutr, 73(6), 897-913.
29. Menke, K., Raab, L., Salewski, A., Steingass, H., Fritz, D. and Schneider, W., 1979. The estimation of the digestibility and the metabolizable energy content of ruminant feedingstuffs from the gas production when they ar incubated with rumen liquor in vitro. J of Agric. Sci., 93 217 – 222.
30. Menke, K.H. and Steingass, H., 1988. Estimation of energetic feed value obtained from chemical analysis and in vitro gas production using rumen fluid. Anim. Res. and Develop., 28: 7 – 55.
31. Mousa, M.R.M., 2011. Effect of partial replacement of dietary concentrate feed mixture by fodder beet roots on productive performance of ewes and doe goats under the conditions of North Sinai. Asian Journal of Animal Sciences, 5: 228-242.
32. Musco, N., Koura, I.B., Tudisco, R., Awadjihè, G., Adjolohoun, S., Cutrignelli, M.I., Mollica, M.P., Houinato, M., Infascelli, F.,Calabrò, S., 2016. Nutritional Characteristics of Forage Gown İn South Of Benin. Asian-Australasian journal of animal sciences, 29(1), 51.
33. Naumann HD, Tedeschi LO, Zeller WE, Huntley NF. 2017. The role of condensed tannins in ruminant animal production: advances, limitations and future directions. Revista Brasileira de Zootecnia 46(12):929-949.
34. Norouzian, M.A., Ghiasi, S.E., 2012. Carcass Performance and Meat Mineral Content In Balouchi Lamb Fed Pistachio By-Products. Meat Science, 92:157–159.
35. Olomonchi EAO, Garipoğlu AV, Ocak N, Kamalak A. 2022. Nutritional values and in vitro fermentation parameters of some fodder species found intwo rangeland areas in the republic of Benin. Turkish Journal of Veterinary & Animal Sciences, 46(1), 88-94.
36. Omer, H.A.A., Abdel-Magid S.S., El-Badawi Al.Y., Awadalla I.M., Mohamed M.I., Mona S., 2013. Nutritional impact for the whole replacement of concentrate feed mixture by dried sugar beet pulp on gowth performance and carcass characteristics of ossimi sheep. Life Sci. J.10:(4).
37. Özkan ÇÖ, Cengiz T, Yanık M, Evlice S, Selçuk B, Ceren B, Kamalak A. 2020. Determination of in vitro gas production, methane production, digestibility and microbial protein production of some forages and concentrates used in ruminant animal. BSJ Agri, 3(1): 56-60.
38. NRC 2001. Nutrient Requirements of Dairy Cattle. 7.ed. Washington, D.C. National Academy Press.
39. Oskoueian E, Abdullah N & Oskoueian A. 2013. Effects of flavonoids on rumen fermentation activity, methane production, and microbial population. BioMed research international, 2013.
40. Özdemir Ö., 2019. Erzurum ilinde yetişen bazı ağaç yapraklarının in vitro gaz üretim tekniğiyle yem değerlerinin belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Atatürk Üniversitesi, Erzurum.
41. Paydaş, E., Savrunlu, Z., Savrunlu, M ve Denek, N. (2019). Mısır Silajına Farklı Oranlarda Antep Fıstığı (Pistacia vera L.) Dış Kabuğu İlavesinin Silaj Kalitesi ve İn Vitro Metan Gazı Oluşumu Üzerine Etkisinin Araştırılması. Erciyes Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 16(1), s: 16-22.
42. Pond W.G., Church D.C., and Pond K.R., 1995. Basic Animal Nutrition and Feeding. John Wiley and Sons. New York. Robinson, P.H., 2003. Estimating Alfalfa Hay and Corn Silage Energy Levels UC DavisEquations using NDF and ADF. Cooperative Extension. University of California,Davis. https://animalscience.ucdavis.edu/sites/g/files/dgvnsk446/files/inlinefiles/Web200309.pdf (17.11.2018).
43. Schingoethe DJ. 2017. A 100-Year Review: Total mixed ration feeding of dairy cows. Journal of dairy science, 100(12), 10143-10150.
44. Serin, Y. ve Tan, M., 2001. Yem Bitkileri Kültürüne Giriş. Atatürk Üniv. Ziraat Fak. Yay. No: 206. Erzurum.
45. Shakeri, P., Riasi, A., Alikhani, M., 2014. Effects of long period feding pistachio by-product silage on che wing activity, nutrient digestibility and ruminal fermentation parameters of Holsteinmale calves. Animal, 8(11):1826–1831.
46. Tadayon, Z., Rouzbehan, Y., Rezaei, J., 2017. Effects of feeding different levels of dried orange pulp and recycled poultry bedding on the performance of fattening lambs. J. Anim. Sci, 95 (4): 1751- 1765.
47. Tekce E, ve Gül M. 2014. Ruminant beslemede NDF ve ADF’nin önemi. Atatürk Üniversitesi Veteriner Bilimleri Dergisi, 9(1): 63-73.
48. Tufarelli V., Introna, M., Cazzato, E., Mazzei, D., Laudadio, V., 2013. Suitability of partly estined exhausted olive cake as byproduct feed ingedient for lamb production. J. Anim. Sci. 91:872–877.
49. TÜİK, 2021. Bitkisel Üretim İstatistikleri, https://biruni.tuik.gov.tr/medas/ Van Soest, P.J., Robertson, J.B. and Lewis, A., 1991. Methods for dietary fiber, neutral detergent fiber, and nonstarch polysaccharides in relation to animal nutrition. J. Dairy Sci, 74 (10): 3583 – 3597.
50. Van Soest, P.J., (1994). Nutritional Ecology of the Ruminant, second ed. Cornell University Press, Ithaca NY, USA. Yıldız, N. ve Bircan, H., 1991. Araştırma ve Deneme Metotları. Atatürk Üniversitesi. Yayın No:697, Ziraat Fakültesi Yayınları No:305, Ders Kitapları Serisi No:57, Erzurum, s:277.
51. Yılmaz F., 2021. Erzurum İlinde Yetişen Bazı Çalı Formlu Ağaç Yapraklarının In Vitro Gaz Üretim Tekniğiyle Yem Değerlerinin Belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.