Araştırma Makalesi

Bir Vatandaşlık Paradoksu: Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Görüşlerinde İyi/Etkin/İdeal Vatandaş

Cilt: 10 Sayı: 3 20 Eylül 2025
PDF İndir
EN TR

Bir Vatandaşlık Paradoksu: Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Görüşlerinde İyi/Etkin/İdeal Vatandaş

Öz

Vatandaşlık kavramı kendi içinde çeşitli kavramlara açılım sağlayan genel bir kavram olmakla birlikte bu açılım sağladığı kavramlar özelinde “nasıl olunur” sorusunu da beraberinde getirmektedir. Bu nedenle sosyal bilgiler öğretmen adaylarının iyi, etkin, ideal vatandaş algılarının derinlemesine belirlenmesinin amaçlandığı bu çalışmada fenomonoloji deseni kullanılmıştır. Amaçlı örneklem yöntemlerinden kolay ulaşılabilir örneklemin uygulandığı çalışmaya sosyal bilgiler öğretmenliğinde öğrenim gören birinci sınıftan 14, ikinci sınıftan 12, üçüncü sınıftan 22, dördüncü sınıftan ise 21 öğretmen adayı olmak üzere toplam 69 kişi (50 kadın 19 erkek) katılım sağlamıştır. Araştırmacı tarafından hazırlanan ve alan uzmanlarının görüşleri alınarak hazırlanan yedi açık uçlu sorulara verilen yanıtlar neticesinde toplanan veriler betimsel analiz ile analiz edilmiştir. Çalışmanın sonuçlarında öğretmen adaylarının iyi, etkin ve ideal vatandaş bilgilerinin yüzeysel olduğu görülürken, güncel hayattan örnekler verirken de zorlandıkları belirlenmiştir. Öte yandan kendilerini ve mesleğe atıldıklarında yetiştirmeyi planladıkları öğrencilerinin hangi vatandaşlık çıktılarıyla yetiştirmeyi önemsedikleri konusunda ise yine bilgilerinin yüzeysel ve zihinlerinin karışık olduğu belirlenmiştir. Buna bağlı olarak öğretmen adaylarının etkin vatandaş, ideal vatandaş ve iyi vatandaş kavramına yönelik yanılgıları ve eksiklikleri gidermek için sosyal bilgiler öğretmenliği lisans programında her sınıf düzeyinde bu kavramların program boyutunda netlik kazandırılması gerekmektedir. Öğretmen adaylarının öğretmenlik uygulaması derslerinde ortaokul öğrencileri ile eşleştirilip aktif vatandaşlık faaliyetlerine katılımı kapsamında ortaokul öğrencilerine mentorluk yapmasının teşvik edilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışmanın etik kurul izni AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ SOSYAL VE BEŞERİ BİLİMLERİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA VE YAYIN ETİĞİ KURULU KARARI ile TOPLANTI SAYISI:16 KARAR TARİHİ: 26.08.2024 olmak üzere 2024/297 sayılı kararı ile alınmıştır.

Kaynakça

  1. Åkerblom, E. (2019). The will to include – education for becoming a desirable citizen. Pedagogy, Culture & Society, 28(3), 351–366. https://doi.org/10.1080/14681366.2019.1643400
  2. Akhan, N. E. & Kaymak, B. (2021). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin küreselleşme, küresel eğitim ve küresel vatandaş kavramlarına yönelik görüşleri. Millî Eğitim, 50 (229), 129-155.
  3. Alazzi, K. (2009). Youth perceptions and conceptions of citizenship: a study of Jordanian middle and high school students. Journal of Social Studies Research, 33, 2, 197-212.
  4. Altay, N. & Gülersoy, A. E. (2021). Examining social studies prospective teachers’ active citizenship self-efficacies within the scope of levels of empathy and acceptance of differences. Educational Policy Analysis and Strategic Research, 6 (2), 139-159.
  5. Altıntaş, İ. N. (2016). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının aktif vatandaşlık kazanımları: Eylem araştırması (Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi) Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
  6. Ata, B. (2009). Sosyal bilgiler öğretim programı. C. Öztürk (Ed.), Sosyal bilgiler öğretimi: Demokratik vatandaşlık eğitimi içinde (s. 34-51). Ankara: Pegem Akademi.
  7. Aydın, M. & Çelik, T. (2017). Ortaokul öğrencilerinin etkin yurttaşlık ve hukuk kuralları kavramlarına yönelik metaforik algılarının incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 42(42), 29-43.
  8. Biesta, G. (2011). The ignorant citizen: Mouffe, rancière, and the subject of democratic education. Studies in Philosophy and Education, 30(2), 141–153. https://doi.org/10.1007/S11217-011-9220-4

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kültürel çalışmalar (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

16 Eylül 2025

Yayımlanma Tarihi

20 Eylül 2025

Gönderilme Tarihi

12 Ocak 2025

Kabul Tarihi

3 Nisan 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 10 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Korkmaz, M., & Kaymak, B. (2025). Bir Vatandaşlık Paradoksu: Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Görüşlerinde İyi/Etkin/İdeal Vatandaş. Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi, 10(3), 323-353. https://izlik.org/JA82ZE46CS
AMA
1.Korkmaz M, Kaymak B. Bir Vatandaşlık Paradoksu: Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Görüşlerinde İyi/Etkin/İdeal Vatandaş. IJHAR. 2025;10(3):323-353. https://izlik.org/JA82ZE46CS
Chicago
Korkmaz, Mehmet, ve Burcu Kaymak. 2025. “Bir Vatandaşlık Paradoksu: Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Görüşlerinde İyi/Etkin/İdeal Vatandaş”. Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi 10 (3): 323-53. https://izlik.org/JA82ZE46CS.
EndNote
Korkmaz M, Kaymak B (01 Eylül 2025) Bir Vatandaşlık Paradoksu: Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Görüşlerinde İyi/Etkin/İdeal Vatandaş. Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi 10 3 323–353.
IEEE
[1]M. Korkmaz ve B. Kaymak, “Bir Vatandaşlık Paradoksu: Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Görüşlerinde İyi/Etkin/İdeal Vatandaş”, IJHAR, c. 10, sy 3, ss. 323–353, Eyl. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA82ZE46CS
ISNAD
Korkmaz, Mehmet - Kaymak, Burcu. “Bir Vatandaşlık Paradoksu: Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Görüşlerinde İyi/Etkin/İdeal Vatandaş”. Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi 10/3 (01 Eylül 2025): 323-353. https://izlik.org/JA82ZE46CS.
JAMA
1.Korkmaz M, Kaymak B. Bir Vatandaşlık Paradoksu: Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Görüşlerinde İyi/Etkin/İdeal Vatandaş. IJHAR. 2025;10:323–353.
MLA
Korkmaz, Mehmet, ve Burcu Kaymak. “Bir Vatandaşlık Paradoksu: Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Görüşlerinde İyi/Etkin/İdeal Vatandaş”. Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi, c. 10, sy 3, Eylül 2025, ss. 323-5, https://izlik.org/JA82ZE46CS.
Vancouver
1.Mehmet Korkmaz, Burcu Kaymak. Bir Vatandaşlık Paradoksu: Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Görüşlerinde İyi/Etkin/İdeal Vatandaş. IJHAR [Internet]. 01 Eylül 2025;10(3):323-5. Erişim adresi: https://izlik.org/JA82ZE46CS

 

logo.svg  doi.png  grammarly-0fb692ef.svg 88x31.png 📎 ithenticate.png   a94bbc48292e3b6e54b776e608d10ad5cb_turnitin-login-page-logo-2022.png İjhar.png

Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi İJHAR;  Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi IJHAR, Türk Patent ve Marka Kurumu'nun 71248886-2020/24446 / E.2020-OE-458377 sayılı kararı ile tescillenmiştir.