Ergenlerin internet bağımlılığında akılcı olmayan inançlar ve problem çözme becerilerinin rolü

Öz

Bu araştırmanın amacı lisede eğitimine devam eden ergenlerin internet bağımlılığında akılcı olmayan inançlar ve problem çözme becerilerinin rolünün incelenmesidir. Veriler elde edilirken “Kişisel Bilgi Formu”, “Young İnternet Bağımlılığı Ölçeği-Kısa Formu”, “Akılcı Olmayan İnançlar Ölçeği-Ergen Formu” ve “Problem Çözme Envanteri” kullanılmıştır. Bulgulara göre internet bağımlılığı puanı ile problem çözme becerisi toplam puanı arasında pozitif anlamlı bir ilişki olduğu ve akılcı olmayan inançların hem internet bağımlılığı hem de problem çözme becerisi değişkenleri ile anlamlı bir ilişkisinin bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Buna göre katılımcı ergenlerin problem çözme becerisi azaldıkça internet bağımlılığı düzeyi artmaktadır. Ayrıca internet bağımlılığını problem çözme becerisinin yordadığı, akılcı olmayan inançların yordamadığı; akılcı olmayan inançlar ile problem çözme becerisinin birlikte internet bağımlılığı ile orta düzeyde anlamlı bir ilişkisinin olduğu ve bu değişkenlerin internet bağımlılığı toplam puanındaki varyansının %12’sini açıkladığı bulunmuştur. Uygulayıcılara ergenlere bilinçli teknoloji kullanımı ile ilgili çalışmaların yapılması, risk grubunda bulunan öğrencilere yönelik problem çözme becerileri ile ilgili faaliyetlerin planlanması; araştırmalarda ise daha kapsayıcı örneklemlerle, karma yöntemlerin kullanılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Ergenlik
• internet bağımlılığı
• problem çözme becerisi
• akılcı olmayan inançlar

The role of irrational beliefs and problem-solving skills in adolescents' internet addiction

Öz

The purpose of this study is to examine the role of irrational beliefs and problem-solving skills in internet addiction among adolescents continuing their education in high school. While obtaining the data, “Personal Information Form”, “Young Internet Addiction Scale-Short Form”, “Irrational Beliefs Scale-Adolescent Form” and “Problem Solving Inventory” were used. According to the findings, it was concluded that there was a positive significant relationship between the internet addiction score and the total problem-solving skill score, and that irrational beliefs had no significant relationship with both internet addiction and problem-solving skill variables. Accordingly, as the problem-solving skills of participating adolescents decrease, the level of internet addiction increases. In addition, it was found that problem-solving skills predicted internet addiction, while irrational beliefs did not; irrational beliefs and problem-solving skills together had a moderately significant relationship with internet addiction, and these variables explained 12% of the variance in the total internet addiction score. Practitioners are advised to conduct studies on the conscious use of technology among adolescents, to plan activities related to problem-solving skills for students in the at-risk group, and to use mixed methods with more inclusive samples in research.

Anahtar Kelimeler

• Adolescence
• internet addiction
• problem solving skills
• irrational beliefs

Kaynakça

1. Yıkılmaz, M., & Hamamcı, Z. (2011). Akılcı duygusal eğitim programının lise öğrencilerinin akılcı olmayan inançları ve algılanan problem çözme becerileri üzerine etkisi. Turkish Psychological Counseling & Guidance Journal, 4(35), 54-65. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/199971
2. Yıldırım, M. (2022). Örneklem ve örnekleme yöntemleri. S. Şen & İ. Yıldırım (Ed.), Eğitimde araştırma yöntemleri (3. Baskı, ss.61-96) içinde. Ankara: Nobel Akademi Yayıncılık.
3. Yıldırım, O., & İpek, İ. (2020). Yeni koronavirüs salgını dolayısıyla gündeme gelen sosyal izolasyon ve gönüllü karantina döneminde internet ve sosyal medya kullanımı. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, (52), 69-94. https://doi.org/10.47998/ikad.788255
4. Yılmaz, B., & Özkan, Y. (2025). Excessive technology use and social media disorder among turkish adolescents: A holistic perspective. Child Adolesc Soc Work J. https://doi.org/10.1007/s10560-025-01017-x
5. Young, K. S. (1998). Internet addiction: the emergence of a new clinical disorder. Cyber Psychology and Behavior, 1(3), 237-244. https://doi.org/10.1089/cpb.1998.1.237
6. Young, K. S. (2004). Internet addiction: A new clinical phenomenon and its consequences. American Behavioral Scientist, 48(4), 402–415. https://doi.org/10.1177/0002764204270278
7. Yüce, Ç. B. (2018). Lise öğrencilerinde problemli internet kullanımının kontrol odağı, problem çözme becerisi, sosyal destek değişkenleri ile ilişkisi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi), Maltepe Üniversitesi, İstanbul.