Mengü/Bengü Kelimesi Üzerine
Öz
Etimoloji, köken bilgisi anlamına gelmektedir. En basit tanımıyla kelimelerin köklerini, nereden geldiklerini, hangi evrelerden geçtiğini araştıran bir bilim dalıdır. Bir kelimenin etimolojisinin sağlıklı bir biçimde yapılabilmesi için anlamsal, sessel ve biçimsel ölçütler, tarihi ölçütlerle de desteklenerek bir senteze varılmalıdır. Köken bilgisi çalışmaları sayesinde araştırmaya konu olan kelimenin ya da kelimelerin yanı sıra bu kelimelerin ait olduğu dilin, gelişim sürecine ve tarihine de ışık tutulmuş olur. Bu çalışmada en eski yazıtlarımızdan itibaren görülen ve soyut kavramlar içerisinde değerlendirebileceğimiz “mengü/bengü“ kelimesi üzerinde durulacaktır. Mengü kelimesi “ebedi, kalıcı, sonsuzluk, daimi“ anlamlarına gelmektedir. Kelime hem zarf hem isim hem de sıfat olarak kullanılmaktadır. Mengü kelimesi bu çalışmada; Köktürkçe, Uygurca, Karahanlıca, Harezmce, Kıpçakça ve son olarak günümüz lehçelerindeki anlam, biçim ve ses özellikleri açısından incelenecek ve bu yönlerden uğradığı değişiklikler tespit edilecektir. Bunun için Türkçenin sayılan dönemlerindeki öne çıkan eserlerinden tarama yapılacaktır. Ayrıca çalışmanın sonunda mengü kelimesinin mevcut etimolojisi dışında bu kelimeye dair yeni bir etimoloji denemesi önerilecektir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- AKBULUT, Serpil, Eski Uygur Türkçesi Metinlerinde Geniş Zaman Ekinin Kullanımı (Yüksek Lisans Tezi), Celal Bayar Üniversitesi-Sosyal Bilimler Enstitüsü, Manisa, 2005.
- AKSAN, Doğan, En Eski Türkçenin İzlerinde, Bilgi Yayınevi, Ekim, 2015.
- ARAT, Reşit Rahmeti, Kutadgu Bilig-Metin, Türk Dil Kurumu Yayınları, İstanbul, 1947.
- ARAT, Reşit Rahmeti, Kutadgu Bilig-İndeks, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, İstanbul, 1979.
- ARGUNŞAH, Mustafa; GÜNER, Galip, Codex Cumanicus, Kesit Yayınları, Ekim, 2015.
- ATA, Aysu, Kısasü’l Enbiya, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara, 1997.
- ATALAY, Besim, Divanü Lügati’t-Türk-Çeviri, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara, 2018.
- ATALAY, Besim, Divanü Lügati’t-Türk-Dizin, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara, 2018.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Kübra Şahinbaş
*
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
12 Ağustos 2019
Gönderilme Tarihi
6 Haziran 2019
Kabul Tarihi
16 Temmuz 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 5 Sayı: 11