Çeviri Dünyasının Terzileri Kendi Söküklerini Dikemez Mi? Karşılaştırmalı Çeviri Eleştirisi Işığında Farklı Çevirmenlerin Parmak İzleri

Öz

Kaynak ve erek metnin karşılaştırmalı çözümlemesini ihtiva eden çeviri eleştirisi, kaynak ve erek metinlerin ait oldukları dizgelerin de dikkate alınmasını gerektirir. Karşılaştırmalı çözümlemenin amacı, çeviri metnin hedef dile nasıl aktarıldığının yanı sıra kaynak metinden sapmaların da nedenlerini ortaya koymaktır. Bu çalışmada, Raymond Van den Broeck tarafından önerilmiş olan karşılaştırmalı çözümleme yöntemi ışığında, Jules Gabriel Verne’nin “İki Yıl Okul Tatili” adlı eserinin iki farklı çevirmen tarafından Türkçeye yapılan çevirileri, karşılaştırmalı bir çerçevede incelenmiştir. Bu bilgiler ışığında, Broeck’ün karşılaştırmalı çözümleme yöntemi doğrultusunda Türkçe eleştirileri sunulan eser, Fransız yazar Jules Verne’nin “Deux ans de vacances” adlı yapıtıdır. İncelenen çeviriler; aynı eserin 1990 ve 2004 yıllarında dilimize kazandırılan “İki Yıl Okul Tatili” adlı çevirileridir. Ele alınan ilk çeviri eser, Altın Çocuk Kitapları dizisinden çıkmış, ikincisi ise İthaki Yayınlarınca dilimize kazandırılmıştır. Bu bağlamda aynı eserin iki farklı çevirmenin parmak izleri doğrultusunda ortaya konan çevirileri incelenecektir.

Anahtar Kelimeler

• Jules Verne
• Çeviri Eleştirisi
• Karşılaştırmalı Çözümleme
• Broeck
• Çevirmen Kararları

Doesn’t Tailor of the Translation World Sew His Own Coat? Fingerprints of Different Interpreters in the Comparative Translation Criticism

Abstract

Translation criticism, which includes comparative analysis of the source and target texts, requires that the source and target texts also take into account the sequences they belong to. The aim of comparative analysis is to reveal the reasons for the deviation from the source text as well as how the translation text is transferred to the target language. In this study, the translation of Jules Gabriel Verne's "Two Years' Vacation" into Turkish by two different translators was examined in a comparative framework in the light of the comparative analysis method proposed by Raymond van den Broeck. In the light of this information, Broeck's method on comparative analysis in Turkish is presented in French author Jules Verne's "Two Years' Vacation". The first translation published from the “Altın Çocuk Kitapları” series in 1990 and the second one is brought to our language by İthaki Publications in 2004. In this context, the translation of the same work will be examined in the direction of two different translator fingerprints.

Keywords

• Jules Verne
• Translation Criticism
• Comparative Analyse
• Broeck
• Translator’s Decisions

Kaynakça

1. Bulut, A. (2000). Çeviri Metnin Değerlendirmesi: Metinsel EşDeğerlik Anahtarları. H.Ü. Ed. Fak. Mütercim-Tercümanlık Bölümü, Çeviribilim ve Uygulamaları Dergisi, Sayı:10.
2. Dinçel, İ. B. (22. 07. 2014). Çeviri Eleştirisinde Yorumbilimsel Sürecin Önemi. http://mimesis-dergi.org/2007/10/ceviri-elestirisinde-yorumbilimsel-surecin-onemi-ve-james-joyce%E2%80%99un-surgunler-oyunu-baglamindaki-yansimalari/ adresinden alındı.
3. Gümüş, S. (2012). Çözümleyici Eleştiri. Can Yayınları.
4. İşçen, İ. (2002). Çevrim Kuramı Çeviribilimin Temelleri Üzerine. Seçkin Yayıncılık, Ankara.
5. Kumcu, A. (2008). Alice Çeviri Diyarında: Kültürel Motifler Açısından Karşılaştırmalı Bir Çeviri Eleştirisi. Çeviribilim ve Uygulamaları (18), 123-144.
6. Köktürk, Ş. (2015). Uygulamalı Çeviribilim. Detay Yayıncılık.
7. Vardar, B. (1981). Çeviri Konuşmaları. Yazka Çeviri, Sayı:2, s.172-173.
8. Venuti, L. (1995). The Translator’s Invisibility: A History of Translation. London & New York: Routledge.

9. Vernes, J. (1888). Deux Ans de Vacances. La Bibliotheque du Quebec.
10. Vernes, J. (1990). İki Yıl Okul Tatili (N. Önol, Çev.). İstanbul: Altın Çocuk Kitapları.
11. Vernes, J. (2004). İki Yıl Okul Tatili (V. Yalçıntoklu, Çev.). İstanbul: İthaki Yayınları.
12. Yazıcı, M. (2005). Çeviribilimin Temel Kavram ve Kuramları. İstanbul: Multilingual.
13. Yıldız, Ş. (2004). Çeviride Eşdeğerlik ve Çeviri Kuramları Bağlamında Karşılaştırmalı Bir Çalışma. Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi.
14. Yücel, F. (2007). Çeviri Eleştirisi Neyi Eleştirir? U. Ü. Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Yıl:8, Sayı:12.