Edebiyat Sosyolojisi ve Oryantalizm Bağlamında ‘Masal’ Şiirinin Tahlili

Öz

Masal şiiri Sezai Karakoç’un şiirleri içerisinde farklı bir yerde durur. Modernlik ve gelenek arasında tavrını gelenekten yana alan fakat geleneği yenilenebilir ve sürdürülebilir formda gören Karakoç, İslam medeniyetini Batı’ya karşı savunurken adeta Doğu’nun da hukukunu bu çatı altında koruyan bir edayla konuşur. Bu bağlamda şiir, bir oryantalizm eleştirisi olarak görülebilir. Oryantalizm, Batı’nın kendinden olmayan kültür ve medeniyetleri değiştirmeye ve böylece de onları denetim altına almayı hedefleyen bir düşünüş biçimi olarak karşımıza çıkar. Nitekim Edward Said Oryantalizmi, Batı ve Doğu arasındaki epistemolojik ve ontolojik düşünüş ayrımı biçiminde zikreder. Batılı zihniyetin düşünüş formu olarak oryantalizm, öznenin nesne karşısındaki hiyerarşik üstünlüğünü dolayımlayan ve özneyi tehdit eden her bir unsurun denetimini öngören ufka sahip görünür. Fatma Erkman Akerson’un da ifadesiyle Said bu eserinde yapısöküm metodunu kullanır. Çok yönlü bir okuma modeli olarak yapısöküm, metinde yer alan gizli hiyerarşik yapıları deşifre eder ve hiyerarşilerin esasında yapılandırılmış hiyerarşiler olduğunun altını çizer. Çünkü hayatın realitelerinde özne ve nesne diye bir ayrıma tesadüf edilmez. Bunlar ancak hakikati temellük ettiği vehmiyle hareket eden zihnin, kendini inşâ etmek için üretmek zorunda olduğu tali ögelerdir. Bu bağlamda Masal şiiri, hem bir oryantalizm eleştirisi içerir hem de edebiyatla sosyolojinin iç içe geçtiği bir metin örneği olarak dikkat çeker.

Anahtar Kelimeler

• Edebiyat sosyolojisi
• Oryantalizm
• Yapısöküm
• ‘Masal’
• Sezai Karakoç

The Analysis of 'Masal' Poetry in the Context of Sociology of Literature and Orientalism

Abstract

The poem of the ‘Masal’ stands in a different place within Sezai Karakoç's poems. Between modernity and tradition Karakoç takes stand by tradition, but takes tradition as a renewable and sustainable form, while defending the Islamic civilization against the West, he speaks in a way that protects the law of the East. In this context, poetry can be seen as a criticism of orientalism. Orientalism emerges as a way of thinking that aims to change the West's non-self-culture and civilizations and thus to control them. In fact, Edward Said mentions Orientalism as the separation between epistemological and ontological thinking between the West and the East. Orientalism as a form of thought in the Western mindset appears to have a horizon that prescribes the control of each element that is concerned with the hierarchical superiority of the subject and threatens the subject. In the words of Fatma Erkman Akerson Said uses the method of deconstruction in this work. Deconstruction as a multifaceted reading model decodes the secret hierarchical structures in the text and underlines that hierarchies are essentially structured hierarchies. Because in the realities of life there is no coincidence as subject and object. These are merely the subordinate elements that the mind acting on the basis of which it is based on truth has to produce to build itself. In this context, the poem of the fairy tale contains both a critique of orientalism and the notion of a text where literature and sociology intertwine.

Keywords

• Sociology of Literature
• Orientalism
• Deconstruction
• ‘Masal’
• Sezai Karakoç

Kaynakça

1. Canatak, A. Mecit (2007), “Modern Eleştiri Kuramları ve Mehmet Kaplan’ın Şiir Tahlil Metodu”, A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Sayı 34.
2. Canatak, Abdulmecit (2018), “Edebiyatın Millîliği ve Milli Edebiyat Etrafındaki Tartışmalar”, İnternational Journal of Languages’ Education and Teaching, Cilt 6, Sayı 3.
3. Çelik, Hüseyin (1995), Reşat Nuri Güntekin’in Romanlarında Sosyal Tenkit, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Matbaası, Van.
4. Çetin, Nurullah (2004), “Bir Türk Edebiyatı Sosyolojisi Tasarımı”, Edebiyat Sosyolojisi, Ed. Köksal Alver, Hece Yayınları, Ankara.
5. Eagleton, Terry (2011), Şiir Nasıl Okunur, Çev: Kaya Genç, Ayrıntı Yayınları, İstanbul.
6. Ecevit, Yıldız (2012), Türk Romanında Postmodern Açılımlar, İletişim Yayınları, İstanbul.
7. Ferideddin-i Attar (1991), Mantık Al Tayr, Çev: Abdulbaki Gölpınarlı, MEB Yayınları, İstanbul.
8. Hentch, Thierry (1996), Hayali Doğu, Çev: Aysel Bora, Metis Yayınları, İstanbul.

9. Kakuzo, Okakuro (2001), Çay Kitabı, Çev: Ayça Ögel, Anahtar Kitaplar Yayınevi, İstanbul.
10. Karakoç, Sezai (2003), Gün Doğmadan, Diriliş Yayınları, İstanbul.