Yabancı / İkinci Dil Olarak Türkçe Öğrenenlerin Afiş Okuma Becerilerinin Göz İzleme Tekniği ile İncelenmesi

Öz

Bu araştırmada, göz izleme tekniği kullanılarak A1.2 seviyesinde yabancı/ikinci dil olarak Türkçe öğrenen üniversite öğrencilerinin bir internet afişi üzerinden okuma becerileri incelenmeye çalışılmıştır. Çalışmada, içinde hem resim hem yazılı metin barındıran ve dil öğretiminde önemli bir yeri olan çoklu (multimodal) medya kapsamına girebilecek bir internet afişi okunurken öğrenicilerin göz hareketlerinin incelenmesi hedeflenmiştir. Veri toplama araçlarından biri olarak Ankara Üniversitesi Türkçe ve Yabancı Dil Uygulama ve Araştırma Merkezinin internet sayfasındaki bir afişi kullanılmıştır. Çalışmadaki yirmi öğrenicinin göz hareketleri, Tobii marka TX300 model bir cihazla kaydedilmiştir. Araştırma sonunda, katılımcılar arasındaki göz hareketi farklılıklarına ilişkin cinsiyet, ana dilindeki okuma yönü, afiş hakkındaki soruya doğru cevap verme bakımlarından farklılık olup olmadığı ortaya konmuştur. Ayrıca uyaran üzerinde seçilmiş iki görsel, iki de yazılı metin içeren ilgi/ilgilenme alanları üzerinden görselli bölüme mi yoksa yazılı metin kısmına mı daha fazla zaman harcandığı ortaya konmuştur. Araştırmanın sonunda okuma yönüne göre katılımcıların göz hareketleri arasında anlamlı fark tespit edilememiştir. Cinsiyete göre de katılımcıların göz hareketleri arasında anlamlı fark tespit edilememiştir. Afişle ilgili sorulan soruya doğru ve yanlış cevap veren katılımcıların göz hareketleri arasında da anlamlı fark tespit edilememiştir. Ayrıca toplam sabitleme süresinin ve sayısının metin alanlarında resim alanlarına göre anlamlı derecede daha fazla olduğu bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Göz izleme
• göz hareketleri
• afiş
• yabancı / ikinci dil olarak Türkçe

A Research on Poster Reading Skills of Learners of Turkish as a Foreign / Second Language by Eye Tracking Technique

Abstract

In this research, reading skills of university students learning Turkish as a foreign language at A1.2 level while reading an internet poster aiming foreign students were analyzed through eye-tracking technique. It is assumed that tracking eye movements while reading an internet poster that has both written text and illustration and as a multimedia has important place in foreign language teaching. A poster from Ankara University Turkish and Foreign Language Application and Research Center web page was used in the study. Eye movements of twenty students were recorded by Tobii TX300 device while they were reading this poster. It was investigated whether there were any differences in terms of gender, reading direction in their native languages, giving the right answer to the question about the poster as results. Besides, it was determined whether more duration spent for the areas with illustration or with written text using areas of interest determined on the stimuli. According to the results, significant differences in eye movements across the participants could not be obtained. Significant differences in eye movements of the participants could not be revealed in terms of gender. No significant differences in eye movements of the participants giving right and false answers to the question asked related to the poster were not obtained. On the other hand, total duration and number of fixations were significantly more in the text areas than the visual areas.

Keywords

• Eye tracking
• eye movements
• poster
• reading
• Turkish as a foreign / second language

Kaynakça

1. Afiş. http://tomer.ankara.edu.tr/2019/09/18/iranda-tomer-turkce-kagit-tabanli-sinavin-dorduncusuicin-basvurular-basla
2. Akaslan, D. ve Alpsülün, M. (2017). Göz izleme tekniklerini kullanarak öğrencilerin elektronik içerikler ile etkileşiminin araştırılması. N. Akfırat, D. F. Staub ve G. Yavaş (Ed.), Current database in education içinde, (s. 314-334). London: IJOPEC.
3. Ateşman, E. (1997). Measuring readability in Turkish. AU Tömer Language Journal, 58(2), 171-74.
4. Ayhan, E. (2019). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde okuma metinlerinin seviyelerinin tespiti: Okuma sırasında göz izleme bulguları. (Yayımlanmamış doktora tezi). Hacettepe ÜniversitesiTürkiyat Araştırmaları Enstitüsü. Ankara
5. Beresova, J. (2015). Authentic materials–enhancing language acquisition and cultural awareness. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 192, 195-204. DOI: 10.1016/j.sbspro.2015.06.028
6. Bleed, R. (2005). Visual literacy in higher education. Educause Learning Initiative, 1(1), 1-11. https://wcpss.pbworks.com/f/Visual+Literacy+in+HE.pdf adresinden 15.03.2021 tarihinde alınmıştır.
7. Bojko, A. (2013). Eye tracking the user experience a practical guide to research. New York: Rosenfeld.
8. Böhm, C. (2018). Using eye tracking and subjective evaluations to determine text difficulty. https://www.ida.liu.se/~arnjo82/diginclude/Rapporter/Eye-tracking.pdf adresinden 15.03.2021 tarihinde alınmıştır.

9. Cao, Y., Qu, Q., Duffy, V. G. & Ding, Y. (2018). Attention for web directory advertisements: A top-down or bottom-up process?. International Journal of Human–Computer Interaction, 35(1), 89-98. DOI: 10.1080/10447318.2018.1432162
10. Council of Europe (2018). Common European framework of reference for languages: learning, teaching, assessment companion volüme with new descriptors.
11. Cramer, D. & Howitt, D. (2004). The SAGE dictionary of statistics. London-Thousand Oaks-New Delhi: SAGE Publications.
12. Crane, H. D. (1994). The purkinje image eyetracker, image stabilization, and related forms of stimulus manipulation. D. H. Kelly (Ed.), Visual science and engineering: Models and applications içinde, (s. 13–89). New York: Marcel Dekker.
13. Duckowski, A. T. (2007). Eye tracking methodology theory and practise (Second Edition). London: Springer.
14. Dussias, P. E. (2010). Uses of eye-tracking data in second language sentence processing research. Annual Review of Applied Linguistics, 30, 149-166. DOI: 10.1017/S026719051000005X
15. Gilmore, A. (2007). Authentic materials and authenticity in foreign language learning. Language Teaching, 40(2), 97-118.http://www.alisonbouhmid.com/wpcontent/uploads/2019/08/LT2007_ResearchGateversion.pdf adresinden 10.02.2021 tarihinde alınmıştır.
16. Godfroid, A. (2020). Eye tracking in second language acquisition and bilingualism: A research synthesis and methodological guide. New York: Routledge.
17. Görsel. http://www.tobiipro.com/siteassets/tobii-pro/brochures/tobii-pro-tx300-brochure.pdf adresinden 02.01.2021 tarihinde alınmıştır.
18. Huang, Y. T. (2018). The female gaze: Content composition and slot position in personalized banner ads, and how they ınfluence visual attention in online shoppers. Computers in Human Behavior, 82, 1-15. DOI: 10.1016/j.chb.2017.12.038Jian
19. Y. C. (2017). Eye-movement patterns and reader characteristics of students with good and poor performance when reading scientific text with diagrams. Reading and Writing, 30(7), 1447-1472. DOI: 10.1007/s11145-017-9732-6
20. Kalaycı, Ş. (2009). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri. (4. Baskı). Ankara: Asil.
21. Karakaş, A. & Karaca, G. (2011). Use and importance of illustration as materials in foreign language teaching. Balıkesir University Journal of Social Sciences Institute, 14(26), 351-357.
22. Kartikasari, L., Ningsih, N. A. & Pinandhita, F. (2018). Using brochure as a media in teaching reading descriptive text among the eight grade students of SMPN 1 Jiwan. English Teaching Journal: A Journal of English Literature, Linguistics, and Education, 6(1), 11-17. DOI: 10.25273/ETJ.V6I1.4446
23. Kullanım kılavuzu. https://www.tobiipro.com/siteassets/tobii-pro/user-manuals/tobii-pro-tx300-eyetracker-user-manual.pdf 02.01.2021 tarihinde alınmıştır.
24. Lehimler, Z. (2018). Afiş tasarımında iki dil kullanımı. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22(4), 2381-2405. https://dergipark.org.tr/en/pub/ataunisosbil/issue/42066/509993 adresinden 10.03.2021 tarihinde alınmıştır.
25. Li, Q., Huang, Z. J. & Christianson, K. (2016). Visual attention toward tourism photographs with text: an eye-tracking study. Tourism Management, 54, 243-258. DOI: 10.1016/j.tourman.2015.11.017
26. Lindner, M. A., Eitel, A., Thoma, G. B., Dalehefte, I. M., Ihme, J. M. & Köller, O. (2014). Tracking the decision‐making process in multiple‐choice assessment: Evidence from eye movements. Applied Cognitive Psychology, 28(5), 738-752. DOI: 10.1002/acp.3060
27. Maas, J. (1980). İyi bir broşür nasıl olmalıdır (Çev. Nurcan Çıraklar). Anatolia, 27-30. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1001379 adresinden 25.02.2021 tarihinde alınmıştır.
28. Manguel, A. (2015). Okumanın tarihi. (F. Elioğlu, Çev.). Ankara: Yapı Kredi.
29. Mason, L., Pluchino, P. & Tornatora, M. C. (2013). Effects of picture labeling on science text processing and learning: Evidence from eye movements. Reading Research Quarterly, 48(2), 199-214. DOI: 10.1002/rrq.41
30. Mohamed, A. O., Da Silva, M. P. & Courboulay, V. (2007). A history of eye gaze tracking. https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-00215967/document adresinden 10.02.2021 tarihinde alınmıştır.
31. Özçelik, E., Kurşun, E. ve Çağıltay, K. (2006). Göz hareketlerini izleme yöntemiyle üniversite web sayfalarının incelenmesi. Akademik Bilişim 2006 Bildiriler Kitapçığı.
32. Özer, E. (2019). Yetkin ve zayıf okurların okuma becerileri ile göz hareketleri arasındaki ilişkinin karşılaştırılarak incelenmesi. (Yayımlanmamış doktora tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü. Ankara.
33. Özer, E. & Özdemir, S. (2021). Yetkin ve zayıf okurların sıklığı yüksek olan sözcüklere ilk sabitleme sürelerinin incelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 9(3), 804-819.