Çocuk Yazınında Çatışma Türleri ve Çatışma Çözme Yöntemleri: Küçükken Dinlemediğim Masallar

Yıl 2025, Cilt: 13 Sayı: 4, 515 - 537, 30.12.2025

Ali Usta , Yasemin Baki

https://doi.org/10.71084/ijlet.1750090

Öz

Bu araştırmada Küçükken Dinlemediğim Masallar adlı çocuk kitabının, çatışma türleri ve çatışma çözme yöntemleri açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Bu araştırma nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesiyle gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın inceleme nesnesi Küçükken Dinlemediğim Masallar adlı çocuk kitabıdır. Bu çocuk kitabı, Çatışma Türleri ve Çatışma Çözme Yöntemleri Formu aracılığıyla kitaptaki kahramanın yaşadığı çatışma türleri ve çatışma çözme yöntemleri belirlenmiştir. Verilerin analizinde betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular çatışma türleri açısından incelendiğinde farklı düzeylerdeki karakter ve olay ilişkilerinin çarpıcı bir şekilde ele alındığı görülür. Kitapta ağırlıklı olarak kişinin kendiyle ve doğaya ile çatışma türünün kullanıldığı söylenebilir. Birden çok masalın yer aldığı kitapta çatışmaların çoğunlukla akıl yürüterek, çabalayarak yeteneğiyle ve kaçarak çözüldüğü ve çözüme ulaşırken kitap içerisindeki masalardaki kahramanlar hem etkin hem de edilgen bir konumda oldukları söylenebilir. Yazarın bu kitabında daha çok kahramanın kendi ile yaşadığı çatışmaları ön plana çıkardığı ve kahramanın kendini tanımasına ve kişilik gelişimine odaklandığı söylenebilir. Başka bir ifadeyle yazarın bu masallarda kahramanın kedi içsel dünyasıyla yüzleşmesini ön plana çıkararak çocukların duygusal ve ahlaki gelişimine odaklanarak duygusal farkındalık kazanmalarına katkı sağladığı söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

Küçükken Dinlemediğim Masallar , Çatışma Çözme Yöntemi , Çatışma Türü , Çocuk Kitapları

Types of Conflict and Conflict Resolution Methods in Children's Literature: Fairy Tales I Didn't Hear When I Was a Child

Öz

This research aimed to examine the children's book Fairy Tales I Didn't Hear When I Was a Child in terms of conflict types and conflict resolution methods. This research was conducted using document analysis, a qualitative research method. The object of the study was the children's book Fairy Tales I Didn't Hear When I Was a Child. The types of conflicts experienced by the protagonist in this children's book and their conflict resolution methods were determined using the Conflict Types and Conflict Resolution Methods Form. Descriptive analysis was used to analyze the data. When the findings from the study are examined in terms of conflict types, it can be seen that the relationships between characters and events at different levels are strikingly addressed. It can be said that the book predominantly uses conflicts with oneself and with nature. Conflicts in the book, which contains multiple tales, are mostly resolved through reasoning, effort, skill, and escape, and the characters in the tales within the book are both active and passive in reaching a solution. In this book, the author emphasizes the protagonist's internal conflicts and focuses on his self-discovery and personality development. In other words, by highlighting the protagonist's confrontation with his inner world, the author contributes to children's emotional and moral development by focusing on their emotional awareness.

Anahtar Kelimeler

Fairy Tales I Didn , Conflict Resolution , Type of conflict , Childiren's Books

Kaynakça

• Ak Başoğul, D. (2021). Çocuk kitaplarında çatışma söylemi: Alacağınız Olsun. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (24), 128–145.
• Apaydın, Z. (2022). Gülten Dayıoğlu’nun çocuk kitaplarında yer alan çatışmalar ve çatışma çözme süreçleri [Yüksek lisans tezi]. İnönü Üniversitesi.
• Arıkan, Y., & İnce-Samur, A. Ö. (2018). Behiç Ak’ın çocuk kitaplarındaki çatışmaların mizah ögesi bakımından incelenmesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 27(1), 165–182
• Aslan, C. (2006). Türk çocuk yazınında çocuk-yetişkin çatışmasının yer aldığı kimi yapıtların incelenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 39(2), 193–216.
• Aslan, C. (2019). Çocuk edebiyatı ve duyarlık eğitimi. Pegem Akademi Yayıncılık.
• Ateş, S. (2013). İlkokulda peritextual okumadan metinlerarası okumaya resimli hikâye kitabı okuma süreci. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 10(1), 1567–1585.
• Ateş, S., Yıldırım, K., & Çetinkaya, F. Ç. (2019). Çocuk kitaplarını çözümlemeye yönelik bir uygulama: Samed Behrengi ve Küçük Kara Balık örneği. Language and Literature, 14(3), 1023-1040.
• Başaran Y. (2017). Sosyal bilimlerde örnekleme kuramı. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(47), 480- 495.
• Bettelheim, B. (1976). Masalların büyüsü ve önemi (The uses of enchantment). Vintage Books. Binbaşıoğlu, C. (1995). Eğitim psikolojisi. Yargıcı Matbaası.
• Büyükışık, E. (2019). Nur İçözü’nün çocuk kitaplarındaki kişilerarası çatışmalar ve çatışma çözme süreçleri [Yüksek lisans tezi]. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi.
• Büyükışık, E., & Yazıcı-Okuyan, H. (2020). Nur İçözü’nün çocuk kitaplarındaki kişilerarası çatışmalar ve çatışma çözme süreçleri. Turkish Studies, 15(8), 3853–3872.
• Canlı, S., & Aslan, C. (2018). Çetin Öner’in “Gülibik” adlı çocuk kitabının yapısal ve eğitsel ilkeler açısından incelenmesi. Elementary Education Online, 17(2), 812–833.
• Ceran, C. (2019). Resimli çocuk kitaplarının eleştirel düşünme becerilerini desteklemesi yönünden incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
• Çağrıcı, S., & Ergen, Z. G. (2023). Tülin Kozikoğlu’nun kitaplarının erken çocuklukta yaratıcı düşünme becerilerini desteklemesi bağlamında incelenmesi. International Journal of Languages' Education and Teaching, 11(4), 159–177.
• Çalışkan, G. (2019). Nasreddin Hoca’nın kimi fıkralarının çocuk edebiyatının bir değişkeni olan çatışma çözme yöntemlerine göre incelenmesi. Türkçe Eğitimi ve Çocuk Edebiyatı Kurultayı 25-26 Nisan 2019 (s. 261-267), Ankara Üniversitesi Yayınları, Ankara.
• Çevik, A., & Müldür, M. (2021). Çocuk edebiyatında genel çatışma türleri, çatışma çözme yöntemleri ve kuşak çatışması: Uçurtmam Bulut Şimdi ve Gökyüzünde Balonlar örneği. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 10(3), 1027–1048.
• Delican, B. (2022). MEB Kültür Yayınları çocuk kitapları dizisi üzerine bir inceleme: Hikâye edici kitapların türleri, temaları, kök değerleri ve çatışma türleri. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 13(4), 113-130.
• Demir, Y. O. (2009). Çocuk masallarında kişilerarası çatışma çözme süreci [Yüksek lisans tezi]. Ankara Üniversitesi.
• Ercan, M., & Gençer, G. (2023). Deprem ve yas temalı çocuk kitaplarındaki başkarakterlerin karşılaştıkları çatışmalar ve çatışmaları çözmede izledikleri yollar. Çocuk Edebiyatı ve Dil Eğitimi Dergisi, 6(2), 197-220.
• Gündoğdu, F. N., & Öztürk, S. (2025). Mustafa Orakçı’nın Ardıç Kuşunun Şarkısı ve Mustafa Kutlu’nun Yıldız Tozu çocuk kitaplarındaki çatışma türleri, çatışma çözme süreçleri. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (45), 88-104.
• İnce-Samur, A. Ö., & Arıkan, Y. (2018). Behiç Ak’ın çocuk kitaplarındaki çatışmaların mizah ögesi bakımından incelenmesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 27(1), 165-182.
• Işıtan, S. (2016). Özel amaçla yazılmış çocuk kitapları. Turkish Studies, 11(4), 471–492.
• Jung, C. G. (2005). Dört arketip (Z. Aksu Yılmazer, Çev.). Metis Yayınları.
• Karagöz, S. (2014). Çocuk romanlarındaki başkişilerin yaşadıkları çatışmaları çözme yöntemlerinin incelenmesi. Doktora tezi, Ankara Üniversitesi, Ankara.
• Karakuş Tayşi, E. (2019). Sevim Ak’ın öykülerinin duyarlık eğitimi açısından incelenmesi. Dil ve Edebiyat Araştırmaları, 19, 303-324.
• Karasar, N. (2005). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Yayıncılık.
• Karatay, H. (2016). Çocuk kitaplarında bulunması gereken özellikler. T. Şimşek (Ed.), Kuramdan uygulamaya çocuk edebiyatı el kitabı (ss. 81–130). Grafiker Yayınları.
• Kavalcı, Z. (2001). Çatışma çözme becerileri eğitimi programının üniversite öğrencilerinin çatışma çözme biçimleri üzerindeki etkisi [Yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
• Kılınçcı, E., & Can, B. (2020). Resimli çocuk kitaplarındaki karakterlerin sosyal ve duygusal beceriler yönünden incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(3), 1216-1234.
• Melanlıoğlu, D. (2020). Çocuk edebiyatındaki mülteci kahramanların yaşadıkları çatışmalar üzerine bir inceleme. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 9(2), 665-691.
• Mert, E. L. (2016). Çocuk edebiyatı eleştirisinin Türkçe öğretmen adaylarının çocuk kitaplarını gelişim düzeylerine göre ayrıştırma becerisine etkisi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(2), 1252–1254.
• Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. SAGE Publications.
• Nas, R. (2014). Çocuk edebiyatı. Ezgi Kitabevi.
• Ozan Demir, Y. (2009). Çocuk masallarında kişilerarası çatışma çözme süreci [Yüksek lisans tezi]. Ankara Üniversitesi.
• Özdemir, E. (1994). Yazınsal türler. Ümit Yayıncılık.
• Propp, V. (2006). Masalın biçimbilimi (S. Gürses, Çev.). Doğu-Batı Yayınları.
• Sever, S. (2002). Çocuk kitaplarında yansıtılan şiddet. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 35(1–2), 24–37.
• Sever, S. (2007). Çocuk edebiyatı öğretimi nasıl olmalıdır? II. Ulusal Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Sempozyumu (Gelişmeler, Sorunlar ve Çözüm Önerileri). Ankara Üniversitesi Basımevi.
• Sever, S. (2012). Çocuk ve edebiyat. Kök Yayıncılık.
• Sever, S. (2013). Çocuk edebiyatı ve okuma kültürü. Tudem Yayıncılık.
• Şakiroğlu, Y., & Aslan, R. (2025). Çocuk edebiyatındaki özgür ruhlu kahramanların yaşadıkları çatışmalar üzerine karşılaştırmalı bir inceleme. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 49, 204–228.
• Şener, C. (2018). Ödüllü çocuk kitaplarındaki başkahramanların yaşadıkları çatışmaları çözme yöntemlerinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Kırıkkale Üniversitesi
• Şen, E. (2021). Children’s literature as a pedagogical tool: A narrative inquiry. International Online Journal of Education and Teaching (IOJET), 8(3), 2028-2048.
• Şirin, M. R. (2012). Çocuk ve ilk gençlik edebiyatı ders notları (2008–2012). Marmara Üniversitesi, Türkçe Eğitimi Bölümü.
• Şirin, M. R. (2011). Kar altında bir kelebek. Kök Yayıncılık.
• Solak, Ö. (2012). Aytül Akal’ın Babam Duymasın adlı öyküsündeki çatışma yapısının çocuğa göreliği. V.
• Ulusal Çocuk ve Gençlik Edebiyatında Aytül Akal Sempozyumu Bildiri Kitabı, 9–11 Mayıs 2012, Eskişehir, Osmangazi Üniversitesi.
• Sudançıkmaz Şimşek, E. (2025). Karakter eğitimine katkısı açısından Feridun Oral’ın çocuk kitaplarında eğitsel iletiler [Yüksek lisans tezi]. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi.
• Türk Dil Kurumu. (2024). Türkçe Sözlük. https://sozluk.gov.tr
• Tosun, G. (2024). Şermin Yaşar’ın çocuk kitaplarında kişiler arası çatışma ve çatışma çözme süreci [Yüksek lisans tezi]. Sakarya Üniversitesi.
• Yılmaz, O., & Yakar, Y. M. (2018). Türk çocuk edebiyatında sorun odaklı yaklaşım. Çocuk ve Medeniyet, 3(6), 29–42