Avrupa Birliği Metinlerinin Fransızcadan Türkçeye Çevirileri Üzerine Betimleyici Bir İnceleme: Sorunlar ve Çözüm Önerileri

Yıl 2025, Cilt: 13 Sayı: 4, 592 - 618, 30.12.2025

Ecem Topraktepe , Ceylan Yıldırım Yaşar

Öz

Bu çalışma, belli başlı Avrupa Birliği (AB) metinlerinin Fransızcadan Türkçeye çevirilerinin incelenmesini kapsamaktadır. Çalışmanın amacı, Avrupa Birliği metinlerinin Fransızcadan Türkçeye çevirilerinde karşılaşılan sorunlar için çözüm önerilerinde bulunarak Avrupa Birliği metinlerinin Fransızcadan Türkçeye çevirilerinde niteliğin artırılmasına katkı sunmak ve böylece, bu alanda yetişen çevirmen adaylarının yüksek kaliteli çeviri kaynaklarına başvurabilmelerine imkân tanımaktır. Bu amaç doğrultusunda, AB metinleri çevirisinin çeviri eğitimdeki yeri Türkiye bağlamında ele alınmakta ve çeviri eğitiminde başvuru kaynağı olarak kullanılabilen AB metinlerinin Fransızca-Türkçe çevirileri betimleyici bir yaklaşımla AB Mevzuatı Çeviri Rehberi’yle bağdaşıklık, metin içi ve metinler arası tutarlılık ve terminolojik tutarlılık açısından incelenmektedir. Yapılan inceleme neticesinde, AB metinleri çevirisi derslerinin Türkiye’de lisans düzeyinde çeviri eğitimi veren üniversitelerin yarısına yakınının müfredatlarında yer aldığı açığa çıkmıştır. Çalışma kapsamında incelenen AB metinlerinin Türkçe çevirilerinde, AB Mevzuatı Çeviri Rehberi’nin Fransızca versiyonunda yer alan kullanımlardan farklı kullanımların olduğu gözlemlenmiştir. Ayrıca, çevirilerde, terminolojik uygunluk ve tutarlılık, metin içi ve metinler arası tutarlılık açısından da bazı sorunlarla karşılaşılmıştır. Bu bağlamda, AB metinlerinin Fransızcadan Türkçeye çevirilerinde, çeviri rehberinin Fransızca versiyonuna birebir uymak, uygun terim karşılıklarını tutarlı bir biçimde kullanmak, metin içi ve metinler arası tutarlılığı ve uygunluğu sağlamak AB metinlerinde gerekli olan yeknesaklığın sağlanmasına ve nitelikli çevirilerin üretilmesine imkân tanıyacaktır.

Anahtar Kelimeler

AB metinleri çevirisi , Çeviri eğitimi , Bağdaşıklık , Tutarlılık

A Descriptive Analysis of Translations of European Union Texts from French into Turkish: Problems and Proposed Solutions

Öz

This study examines translations of European Union (EU) texts from French into Turkish. The aim of the study is to contribute to improving the quality of translations of European Union texts from French into Turkish by proposing solutions to the problems encountered in the translation of European Union texts from French into Turkish, thereby enabling aspiring translators in this field to have access to high-quality translation resources. In line with this objective, the place of EU text translation in translation education is examined in the context of Turkey, and French-Turkish translations of EU texts are examined with a descriptive approach in terms of consistency with the Guide for Translation of the EU Acts, intra-text and inter-text consistency, and terminological consistency. As a result of the examination, it was revealed that EU text translation courses are included in the curricula of nearly half of the universities in Turkey that offer translation education at the undergraduate level. In the Turkish translations of the EU texts examined in the study, it was observed that there were differences in usage from the expressions specified in the French version of the Guide for Translation of the EU Acts. Additionally, some issues were encountered in the translations in terms of terminological appropriateness and consistency, as well as intra-textual and inter-textual consistency. In this context, adhering strictly to the French version of the translation guide, using appropriate term equivalents consistently, and ensuring intra-textual and inter-textual consistency and appropriateness in the translations of EU texts from French into Turkish will enable the necessary uniformity in EU texts and the production of high-quality translations.

Anahtar Kelimeler

Translation of EU texts , Translation education , Coherence , Consistency

Kaynakça

• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (2000). Avrupa Birliği Temel Haklar Şartı. https://www.aile.gov.tr/uploads/eyhgm/uploads/pages/abtemelhaklarsarti-2-5b3a31ec6cfe6.doc
• Aslan, A. S. (2015). İşlev odaklı yaklaşımlar çerçevesinde Avrupa Birliği Mevzuatı Çeviri Projesi [Doktora tezi]. İstanbul Üniversitesi.
• Atik, G. (2003). Textuality in EU texts and the methods used in their translation [Yüksek Lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
• Ayık Akça, T. (2017). Avrupa Birliği’nin resmi dilleri arasında Fransızcanın konumu ve Birlik’te üretilen metinlerin Türkçeye çevirilerinde kaynak dil olarak Fransızca’nın önemi. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (29), 207-213. Doi: 10.5505/pausbed.2017.37790.
• Boy, H. (2017). An Analysis on the translation process of EU Acquis Communautaire texts from English into Turkish [Yüksek Lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
• İnsan Hakları Derneği (2000). Avrupa Birliği Temel Haklar Bildirgesi. https://www.ihd.org.tr/avrupabirligi-temel-haklar-bildirgesi/
• Journal officiel de l’Union européenne (2012). Traıté sur l'Union européenne. https://eurlex.europa.eu/resource.html?uri=cellar:2bf140bf-a3f8-4ab2-b506- fd71826e6da6.0002.02/DOC_1&format=PDF
• Journal officiel de l’Union européenne (2012). Traité sur le fonctionnement de l'Union européenne. https://eurlex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:12012E/TXT:fr:PDF
• Journal officiel de l'Union européenne (2012). Charte des droits fondamentaux de l’Union européenne. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/FR/TXT/HTML/?uri=CELEX:12012P/TXT
• Kaynaşlı Kaymakamlığı (2012). Avrupa Birliği Temel Haklar Şartı. http://kaynasli.gov.tr/kurumlar/kaynasli.gov.tr/dosyalar/AVRUPA%20B%C4%B0RL%C4%B0% C4%9E%C4%B0%20TEMEL%20HAKLAR%20%C5%9EARTI.pdf
• Kocabıyık, B. (2006). The methods used in syntactic and lexical levels in the translation of documents of the European Union [Yüksek Lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
• Özbay, R. (2020). Avrupa Birliği ikincil hukuk tasarruflarının çevirisinde Almanca-Türkçe çözümlemeli çeviri yöntemi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (32), 1609-1632. Doi: 10.29000/rumelide.1253020.
• Sığırcı, İ. (2017). Avrupa Birliği sürecinde Türkiye’nin çeviri ve terim sorunları. Social Sciences Studies Journal, 3(11). 1668-1674. Doi: 10.26449/sssj.222
• T.C. Dışişleri Bakanlığı Avrupa Birliği Başkanlığı (2024). Katılım Müzakerelerinde Mevcut Durum. https://www.ab.gov.tr/katilim-muzakerelerinde-mevcut-durum_65.html
• T.C. Başbakanlık Avrupa Birliği Genel Sekreterliği (2011). Avrupa Birliği Antlaşması ve Avrupa Birliği'nin İşleyişi Hakkında Antlaşmа. https://www.ab.gov.tr/files/pub/antlasmalar.pdf
• T.C. Avrupa Birliği Genel Sekreterliği (2009). Avrupa Birliği Terimleri Sözlüğü https://www.ab.gov.tr/files/Sozluk/glossary_for_the_european_union.pdf
• T.C. Dışişleri Bakanlığı Avrupa Birliği Başkanlığı. AB Başkanlığı Terminoloji Veri Tabanı: TermAB. https://termab.ab.gov.tr/#/index/main//
• T.C. Dışişleri Bakanlığı Avrupa Birliği Başkanlığı (2016). AB Mevzuatı Çeviri Rehberi’nin Fransızca Versiyonu. https://www.ab.gov.tr/44498.html
• Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
• Yükseköğretim Kurumları Sınavı (2024). Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu. https://www.osym.gov.tr/TR,29532/2024-yuksekogretim-kurumlari-sinavi-yks-yuksekogretimprogramlari-ve-kontenjanlari-kilavuzu.html