Derleme

Fritillaria cinsinin ve bu cinsin bir üyesi olan Aygül lalesi’nin (Fritillaria eduardii) dünü, bugünü ve yarını

Cilt: 5 Sayı: 3 15 Aralık 2022
PDF İndir
EN TR

Fritillaria cinsinin ve bu cinsin bir üyesi olan Aygül lalesi’nin (Fritillaria eduardii) dünü, bugünü ve yarını

Öz

Fritillaria, Avrasya ve Kuzey Amerika olmak üzere iki kıtada dağılım gösteren ve yaklaşık 140 soğanlı otsu çok yıllık türden oluşan bir cinstir. Şimdiye kadar kaydedilen en büyük diploid genom boyutlarına sahip bitkilerden oluşan bu cins, son yıllarda araştırmacılar tarafından çok fazla ilgi görmektedir. F. eduardii bitkisi de bu cinsin içinde yer alan bir türdür. Bu tür ile ilgili literatürde az çalışma bulunmaktadır. Ekosisteme ve canlı sağlığına çok önemli katkılar sunan bitki biyoçeşitliliğinin; tarım, geleneksel ve modern tıp, endüstri ve biyoteknoloji gibi birçok bilim ve teknoloji alannına sunduğu olağanüstü imkânların gelecekte de insanlığın sigortası durumunda olacağı düşünülmektedir. Kırgızistan, yüzölçümü olarak birçok dünya ülkesinden küçük olmasına karşın çok zengin biyolojik çeşitliliğe sahip bir ülkedir. Batken bölgesi de bu biyolojik çeşitliliğe katkıda bulunan önemli bir merkezdir. Aygül bitkisi gibi yüzlerce endemik ve yerel bitkiye ev sahipliği yapmaktadır. Aygül bitkisi, güzelliğinden dolayı Batken bölgesinde tanınan bir endemik bitki olmasının yanı sıra tüm Kırgızistan için değerli bir bitki olma özelliğini de taşımaktadır. Aygül bitkisinin isimlendirilmesi araştırmacılar tarafından tartışılan konulardan biridir. Bu bitkinin ismi literatür kaynaklarında Petillium eduardii, Fritillaria imperialis var. eduardii, Fritillaria imperialis var. inadora, Fritillaria imperialis var. purperea ve Fritillaria eduardii olarak geçmektedir. Sınırlı sayıda yetişen Aygül bitkisi, yetiştiği doğal ortamında kuvvetli sağanak yağmurlara ve sert iklim koşullarına maruz kalmaktadır. Ayrıca bu bitki türü Kırgız Cumhuriyeti Başkanlığı’nın 28 Nisan 2005 tarihli, 170 no’lu tebliği ile Kırmızı Kitap listesine eklenerek nesli tükenme tehlikesi altında ve doğada toplanması yasak olan çiçek soğanları listesine dâhil edilmiştir. Bu derleme çalışmasında amaç, Fritillaria cinsi ve bu cinsin bir üyesi olan Kırgısiztan’ın endemik türü Aygül bitkisi ile ilgili olarak gen kaynaklarının korunması ve biyoçeşitlilik içerisindeki devamlılığının sağlanması için uygulanabilecek biyoteknolojik metotların belirtilerek bu alanda yapılacak araştırmalar için temel bilginin sağlanmasıdır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi

Proje Numarası

KTMU-BAP-2022.FB.01

Kaynakça

  1. Abdalla, M. A., and Zidorn, C. The genus Tragopogon (Asteraceae): a review of its traditional uses, phytochemistry, and pharmacological properties. Journal of Ethnopharmacology,2020. 250, 112466.
  2. Alp, Ş. Doğal Çiçeksoğanları ve Ters Lale Koruma Önlemleri ve Yetiştiriciliği. Yalova: Doğal Çiçek Soğancıları Derneği (2006).
  3. Atta-Ur-Rahman, Akhtar MN, Choudhary MI, Tsuda Y, Sener B, Khalid A, et al. New steroidal alkaloids from Fritillaria imperialis and their cholinesterase inhibiting activities. Chem Pharm Bull. 2002; 50:1013–6
  4. Bennett MD, Leitch IJ (2012). Plant DNA C-values Database (Release 6.0, Dec. 2012). Available at: http://data.kew.org/cvalues (last accessed July 2016)
  5. Cho I, Lee MJ, Kim J, Han NY, Shin KW, Sohn Y, et al. Fritillaria ussuriensis extract inhibits the production of infammatory cytokine and MAPKs in mast cells. Biosci Biotechnol Biochem. 2011; 75:1440–5.
  6. D. Mil`ko. (2005). Eduard's Imperıal Crown (Petılıum Eduardıı, Lılıaceae) In Kyrgyzstan.
  7. Day, P. D., Berger, M., Hill, L., Fay, M. F., Leitch, A. R., Leitch, I. J., et al. (2014). Evolutionary relationships in the medicinally important genus Fritillaria L. (Liliaceae). Mol. Phylogenet. Evol. 80, 11–19. doi: 10.1016/j.ympev.2014.07.024.
  8. Guo X, Ni J, Xue J, Wang X. Extract of bulbus Fritillaria cirrhosa perturbs spindle assembly checkpoint, induces mitotic aberrations and genomic instability in human colon epithelial cell line. Exp Toxicol Pathol. 2017; 69:163–71.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Endüstriyel Biyoteknoloji

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

15 Aralık 2022

Gönderilme Tarihi

25 Mayıs 2022

Kabul Tarihi

26 Temmuz 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 5 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Kimsanaliev, D., Maraklı, S., & Kaya, Y. (2022). Fritillaria cinsinin ve bu cinsin bir üyesi olan Aygül lalesi’nin (Fritillaria eduardii) dünü, bugünü ve yarını. International Journal of Life Sciences and Biotechnology, 5(3), 627-642. https://doi.org/10.38001/ijlsb.1121393
AMA
1.Kimsanaliev D, Maraklı S, Kaya Y. Fritillaria cinsinin ve bu cinsin bir üyesi olan Aygül lalesi’nin (Fritillaria eduardii) dünü, bugünü ve yarını. Int J. Life Sci. Biotechnol. 2022;5(3):627-642. doi:10.38001/ijlsb.1121393
Chicago
Kimsanaliev, Daniel, Sevgi Maraklı, ve Yilmaz Kaya. 2022. “Fritillaria cinsinin ve bu cinsin bir üyesi olan Aygül lalesi’nin (Fritillaria eduardii) dünü, bugünü ve yarını”. International Journal of Life Sciences and Biotechnology 5 (3): 627-42. https://doi.org/10.38001/ijlsb.1121393.
EndNote
Kimsanaliev D, Maraklı S, Kaya Y (01 Aralık 2022) Fritillaria cinsinin ve bu cinsin bir üyesi olan Aygül lalesi’nin (Fritillaria eduardii) dünü, bugünü ve yarını. International Journal of Life Sciences and Biotechnology 5 3 627–642.
IEEE
[1]D. Kimsanaliev, S. Maraklı, ve Y. Kaya, “Fritillaria cinsinin ve bu cinsin bir üyesi olan Aygül lalesi’nin (Fritillaria eduardii) dünü, bugünü ve yarını”, Int J. Life Sci. Biotechnol., c. 5, sy 3, ss. 627–642, Ara. 2022, doi: 10.38001/ijlsb.1121393.
ISNAD
Kimsanaliev, Daniel - Maraklı, Sevgi - Kaya, Yilmaz. “Fritillaria cinsinin ve bu cinsin bir üyesi olan Aygül lalesi’nin (Fritillaria eduardii) dünü, bugünü ve yarını”. International Journal of Life Sciences and Biotechnology 5/3 (01 Aralık 2022): 627-642. https://doi.org/10.38001/ijlsb.1121393.
JAMA
1.Kimsanaliev D, Maraklı S, Kaya Y. Fritillaria cinsinin ve bu cinsin bir üyesi olan Aygül lalesi’nin (Fritillaria eduardii) dünü, bugünü ve yarını. Int J. Life Sci. Biotechnol. 2022;5:627–642.
MLA
Kimsanaliev, Daniel, vd. “Fritillaria cinsinin ve bu cinsin bir üyesi olan Aygül lalesi’nin (Fritillaria eduardii) dünü, bugünü ve yarını”. International Journal of Life Sciences and Biotechnology, c. 5, sy 3, Aralık 2022, ss. 627-42, doi:10.38001/ijlsb.1121393.
Vancouver
1.Daniel Kimsanaliev, Sevgi Maraklı, Yilmaz Kaya. Fritillaria cinsinin ve bu cinsin bir üyesi olan Aygül lalesi’nin (Fritillaria eduardii) dünü, bugünü ve yarını. Int J. Life Sci. Biotechnol. 01 Aralık 2022;5(3):627-42. doi:10.38001/ijlsb.1121393

Cited By


Sosyal ağlarda bizi takip edin   19277 19276 20153 22366