Kendiliğinden Montajlı Peptidler ve Kullanım Alanları
Öz
Moleküler kendiliğinden montaj, moleküllerin kovalent olmayan etkileşimler yoluyla biraraya gelerek supramoleküler yapılar oluşturduğu doğal bir mekanizmadır. Doğada mevcut olan nano ve mikro yapıdaki kendiliğinden montaj mekanizmalarının taklit edilmesiyle, istenilen özellikte çeşitli materyallerin tasarlanması mümkündür. Bu nanoyapılar, karbonhidrat, nükleik asitler ve peptidler gibi yapı taşlarının kendiliğinden montajıyla oluşmakla birlikte bunlar arasında kendiliğinden montajlı peptidler biyouyumluluk, biyobozunurluk ve kimyasal çeşitlilik yönünden en umut verici olanıdır. Peptitlerin kendi kendine montaj özelliklerinden yararlanılarak, nanotüpler, nano lifler, nano küreler, nano kapsüller ve hidrojeller gibi çok sayıda nanoyapı elde edilmiştir. Kendiliğinden montajlı peptid nanoyapılarının işlevi, uygun peptid bloklarının tasarımı ile ayarlanırken stabilite ve aktivitesi sıcaklık, pH, ışık ve elektriksel kuvvet gibi dış uyarıcılar kullanılarak değiştirilebilmektedir. Bugüne kadar peptidlerin kendiliğinden montaj mekanizması kullanılarak çok sayıda işlevsel materyal tasarlanmış ve bu materyaller birçok alanda uygulama imkanı bulmuştur. Bunlar arasında en çok öne çıkanlar, ilaç salınımı ve doku mühendisliği uygulamalarıdır. Bu derlemede, kendiliğinden montajlı peptid yapı blokları, kendiliğinden montaj mekanizması ve kendiliğinden montajlı peptid nanoyapıların uygulama alanları üzerinde durulmuştur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 1. Whitesides, G., J. Kriebel, and B. Mayers, Self-assembly and nanostructured materials. In Nanoscale Assembly. editör: Springer, Boston, MA., 2005. p. 217–238.
- 2. Habibi, N., et al., Self-assembled peptide-based nanostructures: Smart nanomaterials toward targeted drug delivery. Nano Today, 2016. 11(1): p. 41–60. https://doi.org/10.1016/j.nantod.2016.02.004.
- 3. Ateş, H., ve E. Bahçeci, Nano Malzemeler için Üretim Yöntemleri. GU J Sci Part: C, 2015. 3(2): p.483-499.
- 4. Mandal, D., A.N. Shirazi, and K. Parang, Self-Assembly of Peptides to Nanostructures. Org Biomol Chem., 2014. 12(22). doi: 10.1039/c4ob00447g. Epub 2014 Apr 23.
- 5. Lowik, D., and J.C.M.Van Hest, Peptide based amphiphiles. Chem Soc Rev., 2004. 33(4): p. 234–245. DOI: 10.1039/b212638a.
- 6. Antonietti, M., and S. Forster, Vesicles and liposomes: a self-assembly principle beyond lipids. Adv Mater Deerfield, 2003. 15(16): p. 1323–1333. DOI: 10.1002/adma.200300010.
- 7. Liu, L., et al., The role of self-assembling polypeptides in building nanomaterials. Phys Chem., 2011. 13(39): p. 17435–17444. DOI: 10.1039/c1cp21338e.
- 8. Gore, T, et al., Self-assembly of model collagen peptide amphiphiles. Langmuir, 2001. 17(17): p. 5352–5360. https://doi.org/10.1021/la010223i.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Derleme
Yayımlanma Tarihi
15 Aralık 2020
Gönderilme Tarihi
3 Şubat 2020
Kabul Tarihi
23 Mayıs 2020
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2020 Cilt: 3 Sayı: 3