Balance your work and your life but in your mind, first

Yıl 2026, Cilt: 10 Sayı: 19, 29 - 36, 15.12.2025

Emre Şamlı

https://doi.org/10.29064/ijma.1834724

Öz

Work-life balance, defined as an effective adjustment between private lives and professional lives, can manifest as work-life conflict once it cannot be achieved for various reasons, leading to serious problems in employees’ lives. That clarifies the significant impact of work-life balance on employees’ wellbeings and performance. Consequently, the literature underscores the importance of this balance, thereby prompting researchers to intensify their focus on the area and informing institutions and organisations about its necessity. However, current research suggests that work-life balance is not merely related to the volume of work employees undertake, but is also closely tied to the extent they mentally disengage from work during off-hours, known as ‘psychological detachment’. Even though the international literature, led by Sabine Sonnentag, offers substantial insights, a significant gap remains in the Turkish literature, which this article seeks to address and presents suggestions for potential studies in the conclusion. Thus, this paper introduces psychological detachment and offer some suggestions for the future avenues.

Anahtar Kelimeler

work-life balance , work-life conflict , psychological detachment

İşini ve hayatını dengele ama önce zihninde

Öz

Çalışanların özel hayatları ile profesyonel yaşamları arasındaki ayar şeklinde tanımlanan iş-yaşam dengesi, çeşitli nedenler ile sağlanamadığı zamanlarda iş-yaşam çatışması olarak karşımıza çıkabilmekte ve kişilerin hayatlarında ciddi sorunlara yol açabilmektedir. Bu çerçevede literatür, söz konusu dengenin önemine dikkat çekmekte ve bu da araştırmacıları yaptıkları çalışmalarda bu alana sevk ederken kurum ve kuruluşları da bu konuda uyarmaktadır. Zira çalışmalar iş-yaşam dengesinin çalışanların refahı ve performansı üzerindeki olumlu etkisini vurgulamaktadır. Ve fakat, yapılan çalışmalar bu dengenin çalışanların sadece ne kadar iş yaptığı ile alakalı olmadığını aynı zamanda mesai saatleri dışında işlerini ne kadar düşündüğü ile de yakın bir ilişkisi olduğunu ortaya koymuş ve bu duruma ‘psikolojik kopuş’ (psychological detachment) adını vermiştir. Sabine Sonnentag öncülüğünde uluslararası literatür bu konuda bizleri bilgilendirse de Türkiye literatüründe ciddi bir eksiklik göze çarpmakta ve makalenin kaleme alınma amacını da bu eksiklik oluşturmaktadır ki sonuç bölümünde potansiyel çalışmalar için bazı öneriler de sunulacaktır. Dolayısıyla, söz konusu makale okurlara psikolojik kopuş kavramını tanıtacak ve bu konunun önemine binaen bazı araştırma önerileri sunacaktır.

Anahtar Kelimeler

iş-yaşam dengesi , iş-yaşam çatışması , psikolojik kopuş

Kaynakça

• De Bloom, J., Kompier, M., Geurts, S., De Weerth, C., Taris, T., & Sonnentag, S. (2009). Do We Recover from Vacation? Meta-analysis of Vacation Effects on Health and Well-being. Journal of Occupational Health, 51, 13-25.
• Hahn, V., & Dormann, C. (2013). The Role of Partners and Children for Employees’ Psychological Detachment From Work and Well-Being. Journal of Applied Psychology, 98(1), 26-36.
• Hill, N., Kang, J. H., & Seo, M.-G. (2014). The interactive effect of leader–member exchange and electronic communication on employee psychological empowerment and work outcomes. The Leadership Quarterly, 25(5), 772-783.
• Junça-Silva, A. (2024). Where is the missing piece of the work-family conflict? The work-[pet]family conflict. Human Resource Development International, 27(2), 291-299.
• Karadeniz, G. (2024). Çift gelirli ailelerde meşru olmayan görevler ile işe ve aileye angaje olma arasındaki ilişkide psikolojik kopmanın rolü: Aktör-Partner karşılıklı bağımlılık aracılık modeli (APIMeM). Isparta: Süleyman Demirel Üniversitesi.
• Koch, T., Shoshan, H., Völker, J., & Sonnentag, S. (2024). Psychological Detachment Matters Right After Work: Engaging in Physical Exercise After Stressful Workdays. International Journal of Stress Management, 31(3), 266-278.
• Skurak, H., Malinen, S., Näswall, K., & Kuntz, J. (2018). Employee wellbeing: The role of psychological detachment on the relationship between engagement and work–life conflict. Economic and Industrial Democracy, 1-26.
• Sonnentag, S., & Fritz, C. (2007). The Recovery Experience Questionnaire: Development and validation of a measure assessing recuperation and unwinding from work. Journal of Occupational Health Psychology, 12(3), 204-221.
• Sonnentag, S., & Kruel, U. (2006). Psychological detachment from work during off-job time: The role of job stressors, job involvement, and recovery-related self-efficacy. European Journal of Work and Organizational Psychology, 15(2), 197-217.
• Sonnentag, S., Kark, R., & Venz, L. (2024). Leader support for recovery: A multi-level approach to employee psychological detachment from work. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 97, 1762-1788.
• Tekir, E. (2025). Akademisyenlerin Dijitalleşme Algısının İş-Yaşam Dengesine Etkileri: Batı Karadeniz Bölgesi Örneği. Karabük: Karabük Üniversitesi.
• To, T., & Wu, W. (2025). Work Life Balance as a Deterrent to Turnover Intentions: The Mediating Role of Job Satisfaction and the Moderating Role of Organizational Commitment. Employee Responsibilities and Rights Journal.
• Uhl-Bien, M., Riggio, R., Lowe, K., & Carsten, M. (2014). Followership theory: A review and research agenda. The Leadership Quarterly, 25(1), 83-104.
• Volmer, J., Spurk, D., & Niessen, C. (2012). Leader–member exchange (LMX), job autonomy, and creative work involvement. The Leadership Quarterly, 23(3), 456-465.