Compatibility of Regional Development Goals with Local Development Strategies: The Case of Çanakkale LEADER Implementations in the TR22 Region

Yıl 2026, Cilt: 10 Sayı: 19, 19 - 28, 15.12.2025

Hüseyin Kerem Öner

https://doi.org/10.29064/ijma.1842526

Öz

Rural development paradigms are undergoing a significant transition, moving away from centralized planning models toward bottom-up approaches that prioritize the active participation of local actors. The LEADER approach, developed by the European Union (EU) and implemented in Türkiye under the IPARD Program, stands as the most tangible instrument of this transformation. This paper assesses the extent to which Local Development Strategies (LDS)—prepared via local dynamics during the IPARD II period, a time of institutionalization for LEADER in Türkiye—align with upper-scale regional plans. While the research universe encompasses the TR22 South Marmara Region (Balıkesir and Çanakkale), the sample is specifically restricted to Çanakkale, designated as a phase 1 province where the LEADER measure was first executed. Accordingly, a comparative analysis was conducted between the strategic priorities of the 2014-2023 TR22 Regional Plan and the action plans of the Ayvacık Assos Local Action Group (LAG) and the Gökçeada-Eceabat-Bozcaada LAG. Utilizing document analysis within a qualitative research framework, the study observes that local demands and regional planning objectives exhibit a thematic overlap rather than a strict causal relationship. The findings demonstrate a high degree of consistency between LAG strategies and the Regional Plan, particularly regarding alternative tourism, local branding, and the development of social capital.

Anahtar Kelimeler

Rural Development , LEADER Approach , Regional Plan , Policy Coherence

Bölgesel Kalkınma Hedefleri ile Yerel Kalkınma Stratejilerinin Uyumu: TR22 Bölgesi'nde Çanakkale LEADER Uygulamaları Örneği

Öz

Kırsal kalkınma politikaları, günümüzde merkeziyetçi planlama anlayışından yerel aktörlerin katılımını esas alan tabandan tavana yaklaşımlara doğru evrilmektedir. Bu dönüşümün en somut aracı, Avrupa Birliği (AB) tarafından geliştirilen ve Türkiye’de IPARD Programı kapsamında uygulanan LEADER yaklaşımıdır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de LEADER yaklaşımının kurumsallaştığı IPARD II döneminde, yerel dinamiklerle hazırlanan Yerel Kalkınma Stratejilerinin (YKS), üst ölçekli bölgesel planlarla ne derece uyumlu olduğunu analiz etmektir. Çalışma evreni, TR22 Güney Marmara Bölgesi (Çanakkale ve Balıkesir) olarak belirlenmiş; örneklem ise IPARD II döneminde LEADER tedbirinin ilk uygulandığı 1. aşama ili statüsünde yer alan Çanakkale ile sınırlandırılmıştır. Bu kapsamda, 2014-2023 TR22 Bölge Planı’nın stratejik öncelikleri ile Çanakkale ilindeki Ayvacık Assos Yerel Eylem Grubu (YEG) ve Gökçeada-Eceabat-Bozcaada YEG’in eylem planları karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden belge incelemesi tekniğiyle yapılan analizde; yerelden gelen talepler ile bölgesel planlama hedeflerinin nedensellik ilişkisinden ziyade tematik bir örtüşme sergilediği görülmüştür. Bulgular, YEG stratejilerinin Bölge Planı’nın özellikle alternatif turizm, yöresel markalaşma ve sosyal sermayenin geliştirilmesi hedefleriyle yüksek düzeyde tutarlılık gösterdiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kırsal Kalkınma , LEADER Yaklaşımı , Yerel Kalkınma Stratejisi , Bölge Planı , Politika Uyumu

Kaynakça

• Avrasya Yerel ve Kırsal Kalkınma Derneği. (2021). LEADER Yaklaşımı Türkiye Uygulama Raporu. Ankara: AYKIK-DER Yayınları.
• Avrupa Komisyonu. (2006). The LEADER Approach: A Basic Guide. Brussels: European Commission Agriculture and Rural Development.
• Ayvacık Assos Yerel Eylem Grubu Derneği. (2020). Strateji Uygulama 2020-2023 Eylem Planı. (Yayımlanmamış rapor). Çanakkale: Ayvacık Assos YEG.
• Bosworth, G., Annibal, I., Carroll, T., Price, L., Sellick, J., & Shepherd, J. (2016). Empowering local action through neo-endogenous development? The case of LEADER in England. Sociologia Ruralis, 56(3), 427-449. doi:10.1111/soru.12089
• Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40. doi:10.3316/QRJ0902027
• Esparcia, J., Escribano, J., & Serrano, J. (2015). From development to power relations and territorial governance: Increasing the leadership role of LEADER Local Action Groups in Spain. Journal of Rural Studies, 42, 29–42. doi:10.1016/j.jrurstud.2015.09.005
• Gökçeada Eceabat Bozcaada Yerel Eylem Grubu Derneği. (2020). Strateji Uygulama 2020-2023 Eylem Planı. (Yayımlanmamış rapor). Çanakkale: GEBYEGDER.
• Güney Marmara Kalkınma Ajansı. (2016). TR22 Güney Marmara Bölgesi 2014-2023 Bölge Planı (2. bs.). Balıkesir: GMKA Yayınları.
• High, C., & Nemes, G. (2007). Social learning in LEADER: Exogenous, endogenous and hybrid evaluation in rural development. Sociologia Ruralis, 47(2), 103-119. doi:10.1111/j.1467-9523.2007.00430.x
• Hsieh, H.-F., & Shannon, S. E. (2005). Three approaches to qualitative content analysis. Qualitative Health Research, 15(9), 1277–1288. doi:10.1177/1049732305276687
• Kalkınma Ajansları Genel Müdürlüğü. (2019). Proje Hazırlama Rehberi. Ankara: Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Yayınları.
• Navarro, F. A., Woods, M., & Cejudo, E. (2016). The LEADER initiative has been a victim of its own success. The decline of the bottom-up approach in rural development programmes. Sociologia Ruralis, 56(2), 270-288. doi:10.1111/soru.12079
• OECD. (2001). The DAC Guidelines: Poverty Reduction. Paris: Organisation for Economic Co-operation and Development.
• Ray, C. (2000). The EU LEADER Programme: Rural Development Laboratory. Sociologia Ruralis, 40(2), 163–171. doi:10.1111/1467-9523.00138
• Resmi Gazete. (1985). İmar Kanunu (Kanun No: 3194). T.C. Resmi Gazete, 18749, 9 Mayıs 1985.
• Resmi Gazete. (2018). Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (Kararname Numarası: 4). T.C. Resmi Gazete, 30479, 15 Temmuz 2018.
• Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu. (2025). Yerel Eylem Grubu El Kitabı. Ankara: Tarım ve Orman Bakanlığı Yayınları.
• Tarım ve Orman Bakanlığı. (2021). Yerel Kalkınma Stratejisi Hazırlama Rehberi. Ankara: Tarım Reformu Genel Müdürlüğü.
• Thuesen, A. A. (2010). Is LEADER an effective tool for democratisation of rural development? Sociologia Ruralis, 50(1), 31-61. doi:10.1111/j.1467-9523.2009.00499.x
• TMMOB Şehir Plancıları Odası. (2020). 3194 Sayılı İmar Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı Değerlendirmesi. Ankara: TMMOB Yayınları.
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2013). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (9. bs.). Ankara: Seçkin Yayıncılık