Araştırma Makalesi

TARIMIN KATMA DEĞERİ ÜZERİNDE DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLARIN ETKİLERİ: GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDEN KANITLAR

Cilt: 21 Sayı: 3 30 Eylül 2025
PDF İndir
TR EN

TARIMIN KATMA DEĞERİ ÜZERİNDE DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLARIN ETKİLERİ: GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDEN KANITLAR

Öz

Gelişmekte olan ülkelerin büyüme ve sürdürülebilir kalkınmasında önemli faktörlerden biri olan doğrudan yabancı yatırımların öncelikle gerekli kaynakların yetersizliği durumunda öne çıkarmaktadır. Bu çalışmada gelişmekte olan ülkelerin tarımsal ihracatı üzerinde doğrudan yabancı yatırımların etkisi araştırılmaktadır. Çalışmanın ampirik analizleri gelişmekte ülkeler grubunda yer alan; Arjantin, Brezilya, Çekya, Hindistan, Meksika, Polonya, Güney Afrika, Türkiye, Macaristan, Rusya ülkeleri 1996-2022 dönemi için gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla öncelikle yatay kesit bağımsızlığı ve parametre homojenliği testleri yapılarak ikinci nesil birim kök testi ile değişkenlerin durağanlıkları incelenmiş, değişkenlerin farklı mertebede durağan oldukları tespit edildiğinden uzun dönem ilişkisi Pesaran vd. (1999) tarafından önerilen PMG modeli ile tahmin edilmiştir. Hata düzeltme modeli bulguları kısa dönemdeki bozulmaların uzun dönemde ortadan kalktığını; uzun dönemde ticaret açıklığı ve gelen doğrudan dış yatırımların tarımın katma değeri üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı etkileri olduğunu, ancak GSYİH’nın uzun dönemde de tarımsal üretimin katma değerinin ekonomideki payını azalttığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Kaynakça Almfrajıa, M., & Almsafır, M. (2013). Foreign Direct Investment and Economic Growth Literature Review from 1994 to 2012. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 129, 206-213. doi:https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2014.03.668
  2. Afrane C., Gidiglo, F., Srofen, F., Henaku, K., & Djokot, J. (2023). Trade, Foreign Direct Investment and Agriculture in Developing Countries. Research on World Agricultural Economy, 4(3), 1-14. doi: http://dx.doi.org/10.36956/rwae.
  3. Akinwale, S., Oludayo, A., & Busayo, O. (2018). Foreign Direct Investment Inflow and Agricultural Sector Productivity In Nigeria. IOSR Journal of Economics and Finance, 9(4), 12-19.
  4. Alagöz, M., Erdoğan, S., & Topal, N. (2008). Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Türkiye Deneyimi 1992-2007. GÜ Sos. Bil. D, 7(1), 79-89.
  5. Ahmad, D., & Ahmad, J. (2018). An Empirical Analysis of Agricultural Export on Economic Growth: A Case Study Of Pakistan. International Journal of Advanced and Applied Sciences, 5(2), 25-32. doi: https://doi.org/10.21833/ijaas.2018.02.005
  6. Attiaoui, I., & Boufateh, T. (2019). Impacts of climate change on cereal farming in Tunisia: a panel ARDL–PMG approach. Environmental Science and Pollution Research, 26, 13334-13345.
  7. Awokuse, T. (2007). Causality between exports, imports, and economic growth: Evidence from transition economies. Economics Letters, 94(3), 389-395.
  8. Awokuse, T., & Xie, R. (2015). Does Agriculture Really Matter for Economic Growth in Developing Countries? Canadian Journal of Agricultural Economics, 63, 77–99. doi: 10.1111/cjag.12038

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Büyüme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

29 Eylül 2025

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2025

Gönderilme Tarihi

14 Kasım 2024

Kabul Tarihi

18 Nisan 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 21 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Batu Ağırkaya, M., & Karacan, S. (2025). TARIMIN KATMA DEĞERİ ÜZERİNDE DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLARIN ETKİLERİ: GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDEN KANITLAR. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 21(3), 937-958. https://doi.org/10.17130/ijmeb.1585260
AMA
1.Batu Ağırkaya M, Karacan S. TARIMIN KATMA DEĞERİ ÜZERİNDE DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLARIN ETKİLERİ: GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDEN KANITLAR. ijmeb. 2025;21(3):937-958. doi:10.17130/ijmeb.1585260
Chicago
Batu Ağırkaya, Melahat, ve Semih Karacan. 2025. “TARIMIN KATMA DEĞERİ ÜZERİNDE DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLARIN ETKİLERİ: GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDEN KANITLAR”. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi 21 (3): 937-58. https://doi.org/10.17130/ijmeb.1585260.
EndNote
Batu Ağırkaya M, Karacan S (01 Eylül 2025) TARIMIN KATMA DEĞERİ ÜZERİNDE DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLARIN ETKİLERİ: GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDEN KANITLAR. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi 21 3 937–958.
IEEE
[1]M. Batu Ağırkaya ve S. Karacan, “TARIMIN KATMA DEĞERİ ÜZERİNDE DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLARIN ETKİLERİ: GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDEN KANITLAR”, ijmeb, c. 21, sy 3, ss. 937–958, Eyl. 2025, doi: 10.17130/ijmeb.1585260.
ISNAD
Batu Ağırkaya, Melahat - Karacan, Semih. “TARIMIN KATMA DEĞERİ ÜZERİNDE DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLARIN ETKİLERİ: GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDEN KANITLAR”. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi 21/3 (01 Eylül 2025): 937-958. https://doi.org/10.17130/ijmeb.1585260.
JAMA
1.Batu Ağırkaya M, Karacan S. TARIMIN KATMA DEĞERİ ÜZERİNDE DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLARIN ETKİLERİ: GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDEN KANITLAR. ijmeb. 2025;21:937–958.
MLA
Batu Ağırkaya, Melahat, ve Semih Karacan. “TARIMIN KATMA DEĞERİ ÜZERİNDE DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLARIN ETKİLERİ: GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDEN KANITLAR”. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, c. 21, sy 3, Eylül 2025, ss. 937-58, doi:10.17130/ijmeb.1585260.
Vancouver
1.Melahat Batu Ağırkaya, Semih Karacan. TARIMIN KATMA DEĞERİ ÜZERİNDE DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLARIN ETKİLERİ: GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDEN KANITLAR. ijmeb. 01 Eylül 2025;21(3):937-58. doi:10.17130/ijmeb.1585260


88x31.png