CAM ASANSÖR (CAM YÜRÜYEN MERDİVEN), TOKENİZM, ÇİFTE AÇMAZ, CAM LABİRENT, CAM DUVAR VE CAM UÇURUM ÖLÇEKLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ

Öz

Toplumsal cinsiyet eşitsizliği kadınların politik, ekonomik, sosyal, kültürel alanlarda haklarını kullanmalarını ve bunlardan yararlanmalarını engelleyen cinsiyete dayalı bir ayrımı ifade etmektedir. Toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin şirketlere yansımasında sosyolojik (toplumsal cinsiyet ve feminist) ve ekonomik (işgücü piyasası) kuramlar bağlamında cam asansör (cam yürüyen merdiven), tokenizm, çifte açmaz, cam labirent, cam duvar ve cam uçurum gibi kariyer engelleri kavramları kullanılmaktadır. Yazında şirketlerdeki bu toplumsal cinsiyet eşitsizliği kavramlarını ölçecek bir ölçek ihtiyacı göze çarptığı için, bu araştırmanın temel amacı şirketlerde toplumsal cinsiyet eşitsizliğiyle ilgili bu kavramları ölçecek ölçüm aletleri geliştirmektir. Ölçek geliştirmede Hinkin (1995), Erkuş (2012), Cohen & Swerdlik (2013), Karakoç & Dönmez (2014), Şahin & Boztunç Öztürk (2018) ve Ulaş & Kızıldağ (2019) kriterleri dikkate alınmıştır. Ölçek geliştirme aşamaları dört ayrı çalışma grubu üzerinde gerçekleştirilmiştir. Birinci çalışma yazın incelenerek oluşturulan 40 ifadeli ölçeğin Lawshe (1975) tekniğine göre kapsam geçerliliğini incelemek üzere 15 uzman üzerinde yapılmıştır. İkinci çalışma bankacılık sektöründe 20 kişiye yapılan pilot uygulamadır. Üçüncü çalışmada 117 örneklem üzerinde ölçeğin yapısını belirlemek üzere açıklayıcı faktör analizileri (AFA) ve güvenilirlikler test edilmiştir. Dördüncü çalışmada ise 234 örneklem üzerinde ölçeğin yapısını doğrulamak üzere doğrulayıcı faktör analizleri (DFA) yapılmıştır. Farklı örneklem ve illerdeki banka çalışanlarından kolayda örnekleme yoluyla anketler toplanmıştır. Bulgulara göre ölçek geliştirme aşamaları takip edilerek toplamda 35 ifadeli 6 ölçek geliştirilmiştir. Cam asansör (cam yürüyen merdiven) 5, tokenizm 6, çifte açmaz 7, cam labirent 5, cam duvar 6 ve cam uçurum 6 maddeli ve bağımsız ölçeklerdir. Sonuçta geliştirilen ölçeklerin, toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin şirketlere yansıması üzerine farklı akademik araştırmalar yapılmasına öncü olacağı ve uygulamada kadın yönetici temsiliyetinin artmasına katkı sağlayacağı belirtilmiş ve gelecek çalışmalar için öneriler getirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Cam Asansör
• Tokenizm
• Çifte Açmaz
• Cam Labirent
• Cam Duvar
• Cam Uçurum
• Cam Yürüyen Merdiven

Etik Beyan

Bu çalışma, Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalında tamamlanan ve ilk yazarın ikinci yazar danışmanlığında hazırladığı yüksek lisans tezinin düzeltilmiş ve güncellenmiş halidir. Araştırma ve Yayın Etiğine uyulmuştur.

Teşekkür

Bu çalışmanın yayın aşamasına gelmesinde teorik veya yöntemsel katkılar sunan ve ölçek ifadelerinin geliştirilmesi veya düzeltilmesinde katkı sağlayan hakem hocalarımıza, uzman görüşü sağlayan hocalarımıza ve banka çalışanlarına teşekkür ederiz.

DEVELOPMENT OF THE GLASS ELEVATOR (GLASS ESCALATOR), TOKENISM, DOUBLE BIND, GLASS LABYRINTH, GLASS WALL, AND GLASS CLIFF SCALES

Öz

Gender inequality in society refers to the discrimination based on gender, which hinders women from exercising and benefiting from their rights in political, economic, social, and cultural areas. The concepts of discrimination reflected in gender inequality in companies include the glass elevator (glass escalator), tokenism, double bind, glass labyrinth, glass wall and glass cliff in context of sociological (gender and feminist) and economics (labor market) theories. In the literature, there is a noticeable need for a scale to measure these concepts of gender inequality in companies. The main aim of this research is to develop scales to measure the concepts related to gender inequality perception in companies. Hinkin (1995), Erkuş (2012), Cohen & Swerdlik (2013), Karakoç & Dönmez (2014), Şahin & Boztunç Öztürk (2018) and Ulaş & Kızıldağ (2019) criteria were taken into consideration in scale development. Scale development stages were carried out on four separate working groups. The first study was conducted on 15 experts to examine the content validity of the 40-item scale created by reviewing the literature according to the Lawshe (1975) technique. The second study was a pilot application conducted with 20 samples in the banking sector. In the third study, exploratory factor analysis (EFA) and reliability were tested to determine the structure of the scale on 117 samples. In the fourth study, confirmatory factor analyzes (CFA) were conducted on 234 samples to verify the structure of the scale. Questionnaires were collected from bank employees in different samples and provinces through convenience sampling. According to the findings, 6 scales with a total of 35 statements were developed by following the scale development stages. Glass elevator (glass escalator) 5, tokenism 6, double bind 7, glass labyrinth 5, glass wall 6 and glass cliff are independent scales with 6 items. As a result, it was stated that the scales developed would be a pioneer in conducting different academic research on the reflection of gender inequality in companies and contribute to the increase of female management representation in practice and suggestions were made for future studies.

Anahtar Kelimeler

• Glass Elevator
• Tokenizm
• Double Bind
• Glass Labyrinth
• Glass Wall
• Glass Cliff
• Glass Escalator

Kaynakça

1. Acker, J. (1990). Hierarchies, jobs, bodies: A theory of gendered organizations. Gender & Society, 4(2), 139-158.
2. Akbulut Ö., & Çapık C. (2022). Multivariate statistical analysis and required sample size. Journal of Nursology, 25(2), 111-116.
3. Akgül, D. (2021). Kadının iş hayatına katılımında Bacıyan-Rum teşkilatı ve TOBB il kadın girişimciler kurullarının katkıları. AEÜİİBFD, 5(Özel Sayı), 114-131.
4. Akkaş, İ. (2019). Cinsiyet ve toplumsal cinsiyet kavramları çerçevesinde ortaya çıkan topulsal cinsiyet ayrımcılığı. Ekev Akademi Dergisi, Özel Sayı, 97-118.
5. Altınova, H. H., & Duyan, V. (2013). Toplumsal cinsiyet algısı ölçeğinin geçerlik güvenirlik çalışması. Toplum ve Sosyal Hizmet, 24(2), 9-22.
6. Arslan, N. (2017). Yönetimde kadın ve Türk kamu yönetiminde kadın yöneticiler. İdarecinin Sesi, 177, Mayıs/Haziran, 16-21.
7. Ashby, J., Ryan, M. K., & Haslam, S.A. (2007). Legal work and the glass cliff: Evidence that women are preferentially selected to lead problematic cases. William & Mary Journal Women and The Law, 13(3), 775-793.
8. Aslan Çetin, N. (2021). Kadınların meslek seçimindeki tutumunda toplumsal cinsiyetin rolü: Diyarbakır örneği (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Munzur Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tunceli.

9. Aşkın, E. Ö. (2015). Kadınların işgücü piyasasındaki konumlarını etkileyen faktörler. GOSOS, 10(1), 43-66.
10. Ayesa, S., McEniery, J., Hill, L., McCloskey, C., & Lee, E. (2023). Navigating the glass labyrinth: Addressing gender diversity in Australian and New Zealand representative radiology leadership. Journal of Medical Imaging and Radiation Oncology, 67, 155–161.
11. Bateson, G., Jackson, D. D., Harley, J., & Weakland, J. (1956). Toward a theory of schizophrenia. Behavioral Science, 1, 251-264.
12. Beauvoir, de S. (2019). İkinci cinsiyet. (G. Savran, Çev.). İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları.
13. Becker, G. (1985). Human capital, effort, and the sexual division of labour. Journal of Labor Economics, 3(1), 33-58.
14. Bierema, L. L. (2016). Women’s leadership: Troubling notions of the “ideal” (male) leader. Advances in Developing Human Resources, 18(2), 119-136. doi:https://doi.org/10.1177/1523422316641398.
15. Blau, F., Ferber, M., & Winkler, A. (2014). The economics of women, men, and work. Oxford University Press.
16. Broner, C. K. (2013). Men, women, & the glass escalator. https://www.womenonbusiness.com/men-women-the-glass-escalator/ sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 19.04.2026.
17. Bruckmüller, S., & Branscombe, N. R. (2010). The glass cliff: When and why women are selected as leaders in crisis contexts. British Journal of Social Psychology, 49(3), 433-451.
18. Budden, A. E., Tregenza, T., Aarssen, L. W., Koricheva, J., Leimu, R., & Lortie, C. J. (2008). Double-blind reviewfavours increased representation of female authors. Trends in Ecology & Evolution, 23(1), 4-6.
19. Budig, M. J. (2002). Male advantage and the gender composition of jobs: Who rides the glass escalavator. Social Problems, 49(2), 258-272.
20. Butler, J. (1999). Cinsiyet belası: Feminizm ve kimliğin altüst edilmesi. (B. Ertür, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları.
21. Büyüköztürk, Ş. (2002). Faktör analizi: Temel kavramlar ve ölçek geliştirmede kullanım. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 32, 470-483.
22. Büyüköztürk Ş. (2013). Çok değişkenli istatistikler sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Ankara: Pegem Akademi.
23. Casini, A. (2016). Glass ceiling and glass elevator. In A. Wong, M. Wickramasinghe, R. Hoogland and N.A. Naples (Eds.) The wiley blackwell encyclopedia of gender and sexuality studies (ss.1-3) Malden: John Wiley & Sons. https://doi.org/10.1002/9781118663219.wbegss262.
24. Catalyst (2007). The double-bind dilemma for women in leadership: Damned if you do, doomed if you don’t. https://www.catalyst.org/insights/2007/the-double-bind-dilemma-for-women-in-leadership sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 07.03.2026.
25. Chikwe, C. F., Eneh, N. E., & Akpuokwe, C. U. (2024). Navigating the double bind: Strategies for women leaders in overcoming stereotypes and leadership biases. GSC Advanced Research and Reviews, 18(03), 159–172.
26. Cohen, R. J., & Swerdlik, M. E. (2013). Psikolojide test ve değerlendirme: Testlere ve ölçmeye giriş. (E. Tavşancıl, Çev.). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
27. Cook, A., & Glass, C. (2013). Glass cliff and organizational saviors: Barriers to minority leadership in work organizations? Society for the Study of Social Problems, 60(2), 168-187.
28. Coşkun, Ö. F. (2021). Kadınların kariyer yolculuklarındaki engellere metaforik bir bakış. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 11(4), 2048-2062.
29. Crenshaw, K. (1989). Demarginalizing the intersection of race and sex: A black feminist crituque of antidiscrimination doctrine, feminist theory and antiracist politics. University of Chicago Legal Forum. 1(8), 139-167.
30. Çabuk Kaya, N. (2026). Kadın çalışmaları. https://acikders.ankara.edu.tr/mod/resource/view.php?id=62187. sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 07.03.2026.
31. Çelik, D. (2020). Feminist örgüt kuramları. Journal of Academic Value Studies, 6(3), 231-243.
32. Çınar, E., & Basım, H.N. (2018). Sosyal rol kimliği: Bir ölçek geliştirme çalışması. International Social Sciences Studies Journal, 4(28), 6492-6498.
33. Debebe, G. (2017). Navigating the double bind: Transformations to balance contextual responsiveness and authenticity in women’s leadership development. Cogent Business & Management, 4: 1313543. https://doi.org/10.1080/23311975.2017.1313543.
34. Dedeoğlu, S. (2000). Toplumsal cinsiyet rolleri açısından Türkiye’de aile ve kadın emeği. Toplum ve Bilim, 86, 139-170. Delice, A., & Ergene, Ö. (2015). Ölçek geliştirme ve uyarlama çalışmalarının incelenmesi: Matematik eğitimi makaleleri örneği. Karaelmas Journal of Educational Sciences, 3, 60-75.
35. Demirbilek, S. (2007). Cinsiyet ayrımcılığının sosyolojik açıdan incelenmesi. Finans & Politik Yorumlar, 44(511), 12-27.
36. Demirel, E. T. (2019). Tokenizm teorisinin Türkiye bağlamında işlerliğine yönelik bir ölçek geliştirme çalışması. Fırat Üniversitesi İİBF Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 3(2), 1-34.
37. Demirgöz Bal, M. (2016). Toplumsal cinsiyet eşitsizliğine genel bakış. Kadın Sağlığı Hemşireliği Dergisi, 1(1), 15-28. doi:https://dergipark.org.tr/tr/pub/kashed/issue/22284/239026.
38. Doğan, A., Gürbüz, O., & Can, Y. (2023). Öğretmen algılarıyla tokenizm: Nitel bir araştırma. Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi Psikoloji Dergisi (KİÜ), 1(1), 46-58.
39. Dönmez Atbaşı, F., & Kurtulmuş, M. M. (2012). Kapitalizm ataerki ve kadın emeği. Toplum ve Hekim, 27(4), 256-273.
40. Durmaz, Ş. (2016). İşgücü piyasasında kadınlar ve karşılaştıkları engeller. AEÜSBED, 2(3), 37-60.
41. Dünya Ekonomik Forumu (2013). WEF küresel toplumsal cinsiyet uçurumu endeksi 2023.https://ceidizler.ceid.org.tr/WEF-Kuresel-Toplumsal-Cinsiyet-Ucurumu-Endeksi-2023-d396. Sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 03.05.2026.
42. Eagly, A. H., & Carli, L. L. (2007). Women and the labyrinth of leadership. Harvard Business Review 85(9), 62-71.
43. Ecevit, Y. (1998). Türkiye’de ücretli kadın emeğinin toplumsal cinsiyet temelinde analizi. İçinde A. Bertay Hacımirzaoğlu (Ed.). 75 Yılda Kadınlar ve Erkekler (s.267-284). İstanbul: Tarih Vakfı Yayınları.
44. Ecevit, Y. (2019). Giriş: Ferhunde Özbay’ın Türkiye’de kadın ve çocuk emeğinin kavramlaştırılmasına katkıları. İçinde Ş. Özar (Ed.). Ferfunde Özbay-kadın emeği: Seçme yazılar (s.13-28). İstanbul: İletişim Yayınları.
45. Ecevit, Y. (2020). Kapitalizmde kadın emeğinin durumu. https://www.youtube.com/watch?v=8C9s49uUcQg. sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 07.03.2026.
46. Ecevit, Y. (2021). Toplumsal cinsiyet eşitliğinin temel kavramları. Ankara: CEİD Yayınları.
47. Efe, S. (2006). Bankacılık sektöründe çalışan kadın yöneticilerin yaşamış oldukları kariyer sorunları (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya.
48. Ely, R., & Padavic, I. (2007). A feminist analysis of organizational research on sex differences. Academy of Management Review, 32(4), 1121-1143. doi:https://doi.org/10.5465/amr.2007.26585842.
49. Ergin, M. (2021). Kadınların özel ev içi alanda göstermiş oldukları duygusal emeğin feminist perspektiften incelenmesi: Türkiye’den örnek bir çalışma (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir. Ergüder, B. (2006). Türkiye’de kadın emeğinin değişen yapısı: Enformel kesimde kadın emeği ve kadın emeğine talep (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
50. Erkol, H. (2023). Male pre-school principals’ experiences on glass escalator. Bartın University Journal of Faculty of Education, 12(2), 292-302. https://doi.org/10.14686/buefad.971199.
51. Erkuş, A. (2012). Psikolojide ölçme ve ölçek geliştirme-1. Ankara: Pegem Akademi.
52. Erkuş, A. (2007). Ölçek geliştirme ve uyarlama çalışmalarında karşılaşılan sorunlar. Türk Psikoloji Bültesi, 13(40), 17-25.
53. Eroğlu, F., & İrdem, Ş. (2016). Toplumsal cinsiyet ayrımcılığı ve yönetim kademelerindeki yansımaları. Pamukkale İşletme ve Bilişim Yönetimi Dergisi, 3(2), 11-35. Erol. A. (2021). Toplumsal cinsiyet kavramı bağlamında feminist yaklaşımların bir analizi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 53, 31-54. Ersoy Çak, Ş. (2010). Toplumsal cinsiyet ve feminist teoriler bağlamında Türkiye’deki reklam filmleri ve popüler müzik videoları. Yedi, DEÜ GSF Dergisi, 4, 101-110.
54. Fabrigar, L. R., Wegener, D. T., MacCallum, R. C., & Strahan, E. J. (1999). Evaluating the use of exploratory factor analysis in psychological research. Psychological Methods, 4(3), 272-299.
55. Federici, S. (2020). Revolution at point zero: Housework, reproduction, and feminist struggle. New York: PM Press.
56. Forbes. (2026). Dünyanın en zengin 10 insanı. https://www.forbes.com.tr/ekonomi/dunyanin-en-zengin-10-insani-mart-2026. sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 07.03.2026.
57. Frydman, J. S., & Segall, J. (2016). Investigating the glass escalator effect among registered drama therapists: A gender-based examination of professional trajectory. Drama Therapy Review, 2(1), 25-39.
58. Giddens, A. (2012). Sosyoloji. İstanbul: Kırmızı Yayınları.
59. Gömceli, N. (2023). Dördüncü Dalga Feminizm ve 21. Yüzyıl İngiliz (Feminist) Tiyatrosunda Görülen Etkileri Üzerine Bir Değerlendirme: #MeToo Örneği. Theatre Academy, 1(2), 135-161.
60. Gültekin, M. (2022). Türkiye’de ücretli ve ücretsiz emek ekseninde kadınlarla erkeklerin hem kendi içlerindeki hem de kendi aralarındaki eşitsizlikler. Fe Dergi, 14(2), 33-55.
61. Güneş, A. (2021). Kesişimsellik yaklaşımı bağlamında kadına yönelik toplumsal cinsiyete dayalı şiddete ilişkin CEDAW komitesi genel tavsiye 35 sayılı kararının analizi. SÜHFD, 29(3), 1739-1771.
62. Hair, J. F., Black, C. W., Babin, B.J., & Anderson, R.E. (2014). Multivariate data analysis (7.Baskı). Essex: Pearson Education Limited.
63. Hanisch, C. (1970). The personal is political. İçinde S. Firestone & A. Koedt, (Ed.), Notes from second year: Women’s liberation. (s.76-78). New Yok, NY: Radical Feminism.
64. Hartmann, H. I. (1979). The unhappy marriage of Marxism and feminism: Towards a more progressive union. Capital & Class, 3(2), 1-33.
65. Haslam, S.A., & Ryan, M.K. (2008). The road to glass cliff: Differences in the perceived suitability of men and women for leadership positions in succeedings and failing organizations. Leadership Quarterly, 19(5), 530-546.
66. Hesselber, G., James, M., Turner, S., Gupta, N., & Mackenzie, P. (2023). Gender diversity and leadership in Radiation Oncology in Australia and New Zealand. Journal of Medical Imaging and Radiation Oncology, 67, 203–211.
67. Hinkin, T. R., (1995), A review of scale development practices in the study of organizations. Journal of Management, 21(5), 967-988.
68. Hochschild, A. R. (1983). The managed heart: Commercialization of human feeling. Berkeley, CA: University of California Press.
69. IBM (2024). IBM SPSS Amos 24. https://www.ibm.com/support/pages/downloading-ibm-spss-amos-24 sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 07.03.2026.
70. ILO (2016). Woman in business & management: Gaining momentum in the Middle East & North Africa. https://www.ilo.org/sites/default/files/wcmsp5/groups/public/@arabstates/@ro-beirut/documents/publication/wcms_446101.pdf sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 11.03.2026. İmamoğlu, E. (2023). Küresel cinsiyet eşitsizliği indeksinin değerlendirilmesi: Türkiye ve avrupa birliği (AB) ülkeleri üzerinden bir analiz. Ankara Üniversitesi İİBFD, 24(4), 364-393.
71. Jamieson, K. H. (1995). Beyond the double bind: Women and leadership. New York: Oxford University Press.
72. Kalafatoğlu, Y., & Torun, A. (2022). Kadın yöneticilerin karşılaştıkları fırsatlar ve engeller: Nitel bir çalışma. Hacettepe Ünievrsitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 40(3), 633-658.
73. Kamberidou, I. (2010, June). The glass escalator & gender fatigue: Getting gender back on the agenda. In Proceedings of the 5th International Conference on Interdisciplinarity in Education ICIE’10, (ss.89-98), Estonia.
74. Kanter, R. M. (1977). Men and women of the corporation. New York: Basic Books.
75. Karakoç, F. Y., & Dönmez, L. (2014). Ölçek geliştirme çalışmalarında temel ilkeler. Tıp Eğitimi Dünyası, 40, 39-49.
76. Karakuş Umar, E. (2021). Türkiye’de iş hayatında yönetimde kadın olmak: Cam tavan ve cam uçurum kavramları üzerine nitel bir araştırma. Akdeniz Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi, 4(2), 244-264.
77. Kasun Candan, S. S. (2019). Yapısal Eşitlik Modellemesi Uygulamaları (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ege Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
78. Kıroğlu Bayat, İ., & Baykal Parıldar, B. (2021). Toplumsal cinsiyet ayrımcılığının yarattığı engeller: Çalışma yaşamında varolmaya çalışan kadın. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(3), 745-762.
79. Kızıldağ, D. (2018). Yönetimde kadın sorunsalı. Yönetim Araştırmaları Dergisi, 14(1-2), 48-69.
80. Kızıloğlu, E., & Bayıl, Y. N. (2024). New barriers women face in the workplace: The methapors of the glass escalator and the glass elevator. İçinde S. Çiftçi, M. Uslu, M., Aşıkcan, A. Akdemir, M. Temel (Ed.). Eğitim ve bilim araştırmaları (s.418-224). İstanbul: Çizgi Kitabevi.
81. Kışla, T. (2016). Uzaktan eğitime yönelik tutum ölçeği geliştirme çabası. Ege Eğitim Dergisi, 17(1), 258-271.
82. Klenke, K. (2011). Women in leadership: Contextual dynamics and boundaries. Bingley: Emerald.
83. Kulich, C., Ryan, M.K. & Haslam, S.A. (2014). The political glass cliff: Understanding how seat selection contributes to the under performance of ethnic minority candidates. Politics Research Quarterly, 67(1), 84-95.
84. Kumkale, İ. (2019). Tokenizm ve token kadınlar. İçinde İ. Kumkale (Ed.). Kadının iş yaşamı ve etik (s.1-18). Ankara: Nobel Yayıncılık.
85. Kurum, M. E. (2025). The effect of institutional quality and governance on women's employment in Turkey. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Aralık (Özel Sayı), 2168-2184.
86. Kurt-Yilmaz, B., & Surgevil-Dalkilic, O. (2020). Cinsiyete dayalı tokenizm: Kadın egemen ve erkek egemen meslekler üzerinde nitel bir araştırma. Istanbul Management Journal, 88, 85-125. http://doi.org/10.26650/imj.2020.88.0004.
87. Lamsa, A., Jyrkinen, M., & Heikkinen, S. (2012). Women in managerial careers. In R. Pucetaite (Ed.). Cases in organizational ethics. (ss.4-16). Lithuania: Vilnius University Press.
88. Lawshe, C. H. (1975). A quantitative approach to content validity. Personnel Psychology, 28, 563-575.
89. Lee, Y. G., Koval, C. Z., & Lee, S. S. (2023). The glass wall and the gendered evaluation of role expansion in freelancing careers. Academy of Management Journal, 66(4), 1042–1070.
90. Makal, A. (2010). Türkiye’de erken cumhuriyet döneminde kadın emeği. Çalışma ve Toplum, 2, 13-40.
91. Makal, A., & Toksöz, G. (2012). Geçmişten günümüze Türkiye’de kadın emeği. İstanbul: İmge Yayınları.
92. Maume, D. J. (1999). Glass ceilings and glass escalators: Occupational segregation and race and sex differences in managerial promotions. Work and Occupations, 26(4), 483-509.
93. Miller, W., Kerr, B., & Reid, M. (1999). A national study of gender-based occupational segregation in municipal bureaucracies: Persistence of glass walls? Public Administration Review, 59(3), 218-230.
94. Millet, K. (1970). Sexual politics. New York: Doubleday.
95. Nalbant, F., & Korkmaz, T. (2019). Feminist teori temelinde toplumsal cinsiyet eşitliğinin Türkiye bağlamında değerlendirilmesi. AÇU Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 5(2), 165-186.
96. Nandy, S., Bhaskar, A. & Ghosh, S. (2014). Corporate glass ceiling: An impact on Indian women employees. International Journal of Management and International Business Studies, 4(2), 135-140.
97. Nasser, S. (2018). Boxed women in public administration-between glass ceilings and glass walls: A study of women's participation in public administration in the Arab states. Journal of International Women's Studies, 19(3), 152-171.
98. Nunnally, J. C. (1967). Psychometric theory. New York: McGraw-Hill.
99. Oakley, J. G. (2000). Gender-based barriers to senior management positions: Understanding the scarcity of female CEOs. Journal of Business Ethics, 27, 321-334.
100. OECD (2017). Pursuit of gender equality: An uphill battle. Paris: OECD Publishing.
101. Onay, M. (2009). Algılanan cinsiyet ayrımcılığının sonuçları ve konuyla ilgili ampirik bir araştırma. Ege Akademik Bakış, 9(4), 1101-1125.
102. Öcal Çağlayan, S. (2025). Arlie Hochchild’in duygusal emek kavramı bağlamında feminist sanat. JSHSR, 12(124), 2173-2181.
103. Özar, Ş. (2019). Ferfunde Özbay-kadın emeği: Seçme yazılar. İstanbul: İletişim Yayınları.
104. Özbay, F. (2019). Kadın emeği ve istihdamı. İçinde Ş. Özar (Ed.), Ferfunde Özbay-kadın emeği: Seçme yazılar (s.29-62). İstanbul: İletişim Yayınları.
105. Özçiftçi, H., & İncekara, A. (2023). Türkiye’de kadın istihdamının tarihsel süreci, sektörel dağılımı ve istihdamın önündeki engellere yönelik bir değerlendirme. İçinde A. İncekara & S. A. Oktar (Ed.), Cumhuriyetin 100. yılında Türkiye ekonomisi. (s.137-155). İstanbul: Istanbul University Press.
106. Özkaplan, N. (2009). Duygusal emek ve kadın işi erkek işi. Çalışma ve Toplum, 2, 15-24.
107. Özkaplan, N. (2013). Kadın akademisyenler: Cam tavanlar hala çok kalın. Kadın Araştırmaları Dergisi, 12, 1-23.
108. Özyıldız, K. H., & Alkan, A. (2022). Hekim sahiplenme: Bir ölçek geliştirme çalışması. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 25(1), 209-232.
109. Parlaktuna, İ. (2010). Türkiye’de cinsiyete dayalı mesleki ayrımcılığın analizi. Ege Akademik Bakış, 10(4), 1217-1230.
110. Pfau-Effinger, B. (2012). Women's employment in the institutional and cultural context. International Journal of Sociology and Social Policy, 32(9), 530-543.
111. Ryan, M.K., & Haslam, S.A. (2005). The glass cliff: Evidence that women are over represented in precarious leadership positions. British Journal of Manageinent, 16(2), 81- 90.
112. Ryan, M. K., & Haslam, S. A. (2007). The glass cliff: Exploring the dynamics surrounding the appointment of women to precarious leadership positions. Academy of Management Review, 32(2), 549-572. https://doi.org/10.5465/amr.2007.24351856.
113. Saavedra, L., Araujo, A., Oliveira, J., & Stephens, C. (2014). Looking through glass walls: Women engineers in Portugal. Women's Studies International Forum, 45, 27–33.
114. Sabharwall, M. (2015). From glass ceiling to glass cliff: Women in senior executive service. Journal of Public Administration Research and Theory, 25(2), 399-426. doi:https://doi.org/10.1093/jopart/mut030.
115. Sava, C. (2019). Kapitalizm ve kadın ücretli emeği. https://trockist.net/index.php/2019/03/22/kapitalizm-ve-kadin-ucretli-emegi/. sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 22 Mart 2019.
116. Savaşkan, E. (2019). Kadın yöneticiler açısından toplumsal cinsiyet eşitsizliği üzerine kavramsal bir çalışma. AÇÜ Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 5(2), 1-123.
117. Schermelleh-Engel, K., Moosbrugger, H., & Müller, H. (2003). Evaluating the fit of structural equation models: Tests of significance and descriptive goodness-of-fit measures. Methods of Psychological Research Online, 8, 23-74.
118. Scott, J. W. (1986). Gender: A useful category of historical analysis. The American Historical Review, 91(5), 1053-1075.
119. Scott, J. W. (2007). Toplumsal cinsiyet: Faydalı bir tarihsel analiz kategorisi (A. T. Kılıç, Çev.) İstanbul: Agora Kitaplığı.
120. Shetty, R. (2018). Labyrinth of women leaders: Manifestations & ramifications. International Journal in Management and Social Science, 6(4), 43-53.
121. Shtull, O. (2012). The glass elevator: A guide to leadership presence for women on the rise. New York: 85 Broads.
122. Sırım, V., Kapçak, S., & Doğan, D. (2021). Geçmişten günümüze Türk kadın emeğinin değişim ve gelişim süreci. TÜRKSOSBİLDER, 6(1), 12-35.
123. Siddiqui K. (2013). Heuristics for sample size determination in multivariate statistical techniques. World Appl Sci J., 27(2), 285-287.
124. Smith, P., Caputi, P., & Crittenden, N. (2012). A maze of metaphors around glass ceilings. Gender in Management: An International Journal, 27(7), 436-448.
125. Sneed, B. G. (2007). Glass walls in state bureaucracies: Examining the diff erence departmental function can make. Public Administration Review, September-October, 880-891.
126. Standing, G. (2014). Prekarya: Yeni tehlikeli sınıf (E. Bulut, Çev). İstanbul: İletişim Yayınları.
127. Synder, K. A., & Green, A. I. (2008). Revisiting the glass escalator: The case of gender segregation in a female dominated occupation. Social Problems, 55(2), 271-299.
128. Şahin, M.G., & Boztunç Öztürk, N. (2018). Eğitim alanında ölçek geliştirme süreci: Bir içerik analizi çalışması. Kastamonu Eğitim Dergisi, 26(1), 191-199. doi:10.24106/kefdergi.375863.
129. Şencan, H. (2005). Sosyal ve davranışsal ölçümlerde güvenilirlik ve geçerlilik. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
130. Şentürk, B. (2016). Türkiye’de kadın emeğine genel bir bakış. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(31), 194-209.
131. Taş, G. (2016). Feminizm üzerine genel bir değerlendirme: Kavramsal analizi, tarihsel süreçleri ve dönüşümler. Akademik Hassasiyetler, 3(5), 163-175.
132. Taşdemir, A. (2024). Liderlik, cinsiyet ve etnik köken bağlamında kadın yöneticilerin ‘cam uçurum’a bakış açılarının incelenmesi: Mobilya sektöründe bir araştırma (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Bilecik Şeh Edebali Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Bilecik.
133. TBB (2023). Banka, çalışan ve şube bilgileri. https://www.tbb.org.tr/istatistiki-raporlar/2023-haziran-banka-calisan-ve-sube-bilgileri sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 10.08.2023.
134. Toksöz, G. (2007). İşgücü piyasasının toplumsal cinsiyet perspektifinden analizi ve bölgeler arası dengesizlikler. Çalışma ve Toplum, 4, 57-79.
135. Toksöz, G. (2012). Kalkınmada kadın emeği. İstanbul: Varlık Yayınları.
136. Toksöz, G. (2015). Kadınlar işgücü piyasasının neden dışında? Kapitalizm ve patriarka temelinde bir analiz. İçinde Y. Tar (Ed.), Çalışma hayatında ayrımcılık ve ayrımcılığa karşı mücadele (s.37-56). Ankara: Kaos GL Derneği Yayınları.
137. Toksöz, G. (2023). Türkiye’de cinsiyet ayrımcılığına karşı politikalar ve kadının güçlenmesi. Sosyal Demokrasi Vakfı. https://www.youtube.com/watch?v=jzZjm2RdJZg. sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 07.03.2026.
138. Tunç, H. (2014). Toplumsal cinsiyet farklılaşması üzerine sosyolojik bir araştırma: Erkeklerin küpe takması. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(33), 608-625.
139. TÜİK (2025). İstatistiklerle Kadın. https://veriportali.tuik.gov.tr/tr/press/58272. sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 07.03.2026.
140. TÜSİAD (2000). Kadın-erkek eşitliğine doğru yürüyüş: Eğitim, çalışma yaşamı ve siyaset. https://tusiad.org/tr/yayinlar/raporlar/item/1866-kadin-erkek-esitligine-dogru-yuruyus-egitim-calisma-yasami-ve-siyaset sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 11.03.2026.
141. Türkmen, B., & Eşkin Bacaksız, F. (2021). Does the glass elevator still work: A descriptive and cross-sectional study in the context of gender in Turkey. Journal of Nursing Management, 29(5), 1275-1283.
142. Ulaş, Ö., & Kızıldağ, S. (2019). Kariyer engelleri ölçeği’nin (KEÖ) geliştirilmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34(1), 182-196. doi: 10.16986/HUJE.2018037395.
143. Ural, A., & Kılıç, B. (2006). Bilimsel araştırma süreci ve spss ile veri analizi. Ankara: Detay.
144. Üner, S. (2008). Toplumsal cinsiyet eşitliği. Ankara: Dumat Ofset.
145. Vetter, J. (2021). The Glass Cliff – Women’s thrive to save poor performance and how to approach it in the workplace. Junior Management Science, 6(1), 39-59.
146. Walby, S. (1990). Theorizing patriarchy. UK: Basil Blackwell.
147. Wasserman, V., & Frenkel, M. (2015). Spatial work in between glass ceilings and glass walls: Gender-class intersectionality and organizational aesthetics. Organization Studies, 36(11), 1485–1505. https://doi.org/10.1177/0170840615593583.
148. Weiner, J. M., & Burton, L. J. (2016). The double bind for women: Exploring the gendered nature of turnaround leadership in a principal preparation program. Harvard Educational Review, 86(3), 339-365.
149. Williams, C. L. (1992). The glass escalator: Hidden advantages for men in the ‘female professions’. Social Problem, 39(3), 253-267.
150. Williams, C. L. (2013). The glass escalator, revisited: Gender inequality in neoliberal times, SWS Feminist Lecturer, Gender & Society, 27(5), 609-629. https://doi.org/10.1177/0891243213490232.
151. Wingfield, A. H. (2009). Racializing the glass escalator: Reconsidering men’s experiences with women’s work. Gender & Society, 23(1): 5-26.
152. Yağcıoğlu Çelikol, İ. (2006). Küreselleşme sürecinde dünyada ve Türkiye’de kadın emeğinin konumu (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
153. Yaman Öztürk, M. (2010). Kapitalist gelişme ve kriz sürecinde kadın emeği: Asya deneyiminden çıkarılacak dersler. Çalışma ve Toplum, 1, 105-132.
154. YASED (2016). Kadınların üst yönetimde temsilinin arttırılmasına yönelik uygulamalar ve öneriler. https://yased-api.yased.org.tr/Uploads/Reports/9bf410f1-a8be-40fe-8d03-7e7c5a3bcf4a.pdf sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 07.03.2026.
155. Yaşlıoğlu, M. (2017). Sosyal bilimlerde faktör analizi ve geçerlilik: Keşfedici ve doğrulayıcı faktör analizlerinin kullanılması. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 46, 74-85.
156. Yeşilkaya, M., & Kerse, G. (2019). A new approach in organizational psychology: Self-expectation for organizational improvement and a scale development study, BMIJ, 7(5), 2701-2722 doi: http://dx.doi.org/10.15295/bmij.v7i5.1326.
157. Yeşilyurt, S., & Çapraz, C. (2018). A road map for the content validity used in scale development studies. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(1), 251-264.
158. Yıldırım, F., & Gül, H. (2021). Uluslararası kalkınma politikaları ve kadınların güçlendirilmesi üzerine bir değerlendirme. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(1), 679-695.
159. Yıldız, S. (2014). Türkiye'de cam tavan sendromunun varlığı üzerine bir araştırma. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 6(1), 72-90.
160. Yıldız, S. (2017). Toplumsal cinsiyetin şirketlere yansımasında ortaya çıkan ayrımcılık kavramlarının ardılları üzerine bir model önerisi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(1), 121-138.
161. Yıldız, S., Alhas, F., Sakal, Ö., & Yıldız, H. (2016a). Cam uçurum: Kadın yöneticiler cam tavanı ne zaman aşar? Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 71(4), 1119-1146.
162. Yıldız, S., Meydan, C., Taştan Boz, İ., & Sakal, Ö. (2019b). Do the quota applications for women on boards improve financial performance. Sustainability, 11(21), 5901; https://doi.org/10.3390/su11215901.
163. Yıldız, S., Sakal, Ö., & Alhas, F. (2016b, Mayıs). Cam tavan’dan cam uçurum’a kriz düşün kadın düşün. Wasti, A. (Ed.) 24. Ulusal Yönetim ve Organizasyon Kongresi Bildiri Kitapçığı içinde (s. 509-519), Sabancı Üniversitesi, İstanbul.
164. Yıldız, S., Sakal, Ö., Alhas, F., & Kosa, G. (2019a). Cam uçurum algısı: Kafkas üniversitesi öğrencileri arasında bir araştırma. MAKÜ İİBFD, 6(2), 423-438.
165. Yıldız, S., & Vural, M. F. (2019). Cultural perspective of the glass cliff phenomenon. Ege Academic Review, 19 (3), 309-321.
166. Yıldız, S., Vural, M. F., & Savcı, G. (2018). Kadınların kariyer gelişimi için stratejiler: Özel sektörde çalışan kadınlar üzerine bir araştırma. Kadın/Woman 2000, 19(1), 85-100.
167. Yoder, J. (1991). Rethinking tokenism: Looking beyond numbers. Gender and Society, 5(2), 178-192. https://doi.org/10.1177/089124391005002003.
168. YÖK (2017). Kadınların mesleki eğitimi ve kadın istihdamı. https://www.yok.gov.tr/documents/documents/68f0e255dc67b.pdf sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 07.03.2026.
169. Zimmer, L. (1988). Tokenism and women in the workplace: The limits of gender-neutral theory. Social Problems, 35(1), 64-77.