THE EFFECT OF MANAGERIAL ACCOUNTING PRACTICES IN FINANCIAL CRISES ON PORTER'S GENERAL STRATEGIES

Abstract

This study examines the role of management accounting practices in the strategic decision-making processes of businesses during financial crisis periods and the impact of these practices on Porter's general strategies. The study evaluates the relationship between “cost leadership”, “differentiation” and “focus” strategies and management accounting techniques. As a data collection method, a survey was applied to manufacturing enterprises operating in organized industrial zones on the Anatolian side of Istanbul. The study reveals how management accounting tools contribute to enterprises to gain a competitive advantage under crisis conditions. The findings show that investment decision support tools, budgeting methods, and performance analysis tools are used effectively in strategy selection. Moreover, management accounting data is found to be decisive not only in financial but also in operational decision-making processes. As a result, the importance of management accounting as a guiding tool in strategic decision-making processes in times of crisis is emphasized.

Keywords

• Business
• Management Accounting
• Financial Crisis
• Business Strategies
• Strategic Management Accounting

FİNANSAL KRİZLERDE YÖNETİM MUHASEBESİ UYGULAMALARININ PORTER’IN GENEL STRATEJİLERİNE ETKİSİ

Öz

Bu çalışma, finansal kriz dönemlerinde işletmelerin stratejik karar alma süreçlerinde yönetim muhasebesi uygulamalarının rolünü ve bu uygulamaların Porter’ın genel stratejileri üzerindeki etkisini incelemektedir. Araştırmada, “maliyet liderliği”, “farklılaştırma” ve “odaklanma” stratejileriyle yönetim muhasebesi teknikleri arasındaki ilişki değerlendirilmektedir. Veri toplama yöntemi olarak İstanbul Anadolu Yakası’ndaki organize sanayi bölgelerinde faaliyet gösteren üretim işletmelerine yönelik anket uygulanmıştır. Çalışma, yönetim muhasebesi araçlarının kriz koşullarında işletmelerin rekabet avantajı elde etmelerine nasıl katkı sağladığını ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, özellikle yatırım karar destek araçları, bütçeleme yöntemleri ve performans analiz araçlarının strateji seçiminde etkin biçimde kullanıldığını göstermektedir. Ayrıca, yönetim muhasebesi verilerinin yalnızca finansal değil, aynı zamanda operasyonel karar süreçlerinde de belirleyici olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak, kriz dönemlerinde yönetim muhasebesinin stratejik karar alma süreçlerinde yön gösterici bir araç olarak önemi vurgulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• İşletme
• Yönetim Muhasebesi
• Finansal Kriz
• İşletme Stratejileri
• Stratejik Yönetim Muhasebesi

Kaynakça

1. Acemoglu, D., Laibson, D., & List, J. A. (2019). Economics global edition. Harlow, Birleşik Krallık: Pearson.
2. Akgemci, T. (2008). Stratejik yönetim (Yenilenmiş 2. b.). Ankara: Gazi Kitabevi.
3. Aktan, C. C., & Şen, H. (2001). Ekonomik kriz: Nedenler ve çözüm önerileri. Yeni Türkiye, 1225-1230.
4. Altınok, S., Çelik, F., & Aktürk, O. (2011). 2008 Küresel ekonomi krizi'nin Türkiye ekonomisine iletim kanalları ve imalat sanayine etkileri. M. Çetinkaya (Dü.) içinde, Küresel ekonomik ve finansal kriz Türkiye ekseninde sorunlar ve çözüm önerileri. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
5. Altuğ, O. (2018). Maliyet Muhasebesi. İstanbul: Türkmen Kitabevi.
6. Apak, İ. (2018). Stratejik yönetim muhasebesi araçlarının işletmelerin finansal performansı üzerine etkisi. (Doktora Tezi). https://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 19.02.2021
7. Bala, K. M. (2020). The ınfluence of management accounting ınformation on decision-making of manufacturing firms (the case of Libya). (Doktora Tezi). https://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 19.02.2021
8. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (tarihsiz). Kuruluş. https://www.bddk.org.tr/KurumHakkinda/Detay/19 sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 19.02.2021

9. Bulutoğlu, K. (2002). Yöresel ve küresel para krizleri. İstanbul: Batı Türkeli Yayıncılık.
10. Campbell, D., Stonehouse, G., & Houston, B. (2002). Business strategy an ıntroduction (2. b.). Oxford: Butterworth-Heinemann.
11. Chenhall, R. H. (2005). Integrative strategic performance measurement systems, strategic alignment of manufacturing, learning and strategic outcomes: An exploratory study. Accounting, Organizations and Society, 30, 395-422. https://doi.org/10.1016/j.aos.2004.08.001
12. Çelik, Y. (2019). Sürdürülebilir rekabet ortamında yönetim muhasebesi: İSO 500’de yer alan otomotiv firmaları üzerine bir araştırma. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 19.02.2021
13. Dinçer, Ö. (2004). Stratejik yönetim ve işletme politikası (7. b.). İstanbul: Beta.
14. Dornbusch, R. (2001). A primer on emerging market crises. NBER Working Paper Series, 1-12. http://nber.org/papers/w8326 sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 11.01.2025
15. Drury, C. (2006). Cost and management accounting an introduction (Sixth Edition). London: Thomson Learning.
16. Drury, C. (2017). Management and cost accounting, 10th edition. Hampshire, UK: Cengage Learning EMEA.
17. Eğilmez, M. (2018). Küresel finans krizi (15. b.). İstanbul: Remzi Kitabevi.
18. Eren, E. (2005). İşletmelerde stratejik yönetim ve işletme politikası (Genişletilmiş 7. b.). İstanbul: Beta Yayınları.
19. Ersen Cömert, Ç. (2011). Yönetim muhsebesinde zaman odaklı yaklaşımlar. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık.
20. Evirgen, D. (2004). Arjantin krizinin nedenleri - sonuçları ve Türkiye karşılaştırması. Mevzuat Dergisi 7(77) 1-16
21. Field, A. (2024). Discovering statistics using IBM SPSS (6th. edition b.). London: Sage Publications.
22. Gençtürk, M. (2008). İşletmelerin finansman kararlarına finansal krizlerin etkileri. Bursa: Ekin Basım Yayın Dağıtım.
23. Gil, D. N., & Hartmann, F. (2006). How top management teams use management accounting systems to implement strategy. Journal of Management Accounting Research, 1(18), 21-53.
24. Gökçen, G., Çelenk, H., & Horasan, E. (2023). Yönetim muhasebesi ve uygulamaları (Güncelleştirilmiş 3. b.). İstanbul: Beta.
25. Haftacı, V. (2010). Yönetim muhasebesi (4. b.). Kocaeli: Umuttepe Yayınları.
26. Hair, J. F., Anderson, R. E., Tatham, R. L., & Black, W. C. (1998). Multi variate data analyisis (5. edition). New Jersey, USA: Prentince Hall.
27. Hofer, C. W., & Schendel, D. (1978). Strategy formulation: Analytical concepts. Minesota, USA: West Publishing. Karaçor, Z., Alptekin, V., & Gökmenoğlu, K. (2012). Finansal kriz üzerine öngörüleblirlik ve politikalar. Konya: Çizgi Kitabevi.
28. Kaygusuz, S. Y., & Dokur, Ş. (2015). Yönetim muhasebesi. Bursa: Dora Basım-Yayın.
29. Kırım, A. (2005). Yeni dünyada strateji ve yönetim (7. b.). İstanbul: Sistem Yayıncılık.
30. Krugman, P. (1998). What happened to Asia? http://web.mit.edu/krugman/www/DISINTER.html sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 11.01.2022
31. Luecke, R. (2015). Strateji - İşinize en uygun stratejiyi oluşturun ve uygulayın (3. b.). (T. Parlak, Çev.) İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
32. Lynch, R. (2006). Corporate strategy (4. b.). London, UK: Prentince Hall.
33. Marshall, D. (1998, September 3). Understanding the Asian crisis: Systemic risk as coordination failure. Economic Perspectives, .22(3), 15-16.
34. Mishkin, F. S. (2001). Finacial policies and the prevention of financial crises in emerging economies. https://www.nber.org/papers/w8087 sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 12.12.2021
35. Needles, B. E., Powers, M., & Crosson, S. v. (2011). Financial and managerial accounting (Ninth Edition). Mason, Ohio: South-WesternCengage Learning.
36. Özçalık, M., & Soysal, M. (2016). Finansal kurumlar ve finansal krizlerin ekonomik etkileri. Bursa: Ekin Basım Yayın Dağıtım.
37. Özçelebi, O. (2018). Finansal kriz modelleri. İstanbul: Der Kitabevi.
38. Parasız, İ. (2008). İktisada giriş (9. b.). Bursa: Ezgi Kitabevi.
39. Pearce II, J. A., & Robinson, Jr., R. B. (2009). Formulation, implementation, and control of competitive strategy. New York, ABD: McGraw-Hill/Irwin.
40. Porter, M. E. (1998). Competitive strategy. New York, ABD: Free Press.
41. Ratnatunga, J., & Alam, M. (2011, September). Strategic governance and management accounting: evidence from a case study. ABACUS, The University of Sydney, 3(47), 343-382.
42. Uğuz Arsu, Ş., Arsu, T., & Duman, H. (2015, Temmuz). Örgüt stratejilerinin yönetim muhasebesi uygulamaları ile ilişkisi: Kapadokya bölgesi otelleri örneği. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(2), s. 17-31.
43. Ural, M. (2003). Finasal krizler ve Türkiye. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18(1), 11-28.
44. Uyar, M. (2019). The management accounting and the business strategy development at SMEs, Problems and Perspectives Iin Management, 17(1), 1-10. http://dx.doi.org/10.21511/ppm.17(1).2019.01
45. Ülgen, H., & Mirze, S. K. (2010). İşletmelerde stratejik yönetim (5. b.). İstanbul: Beta.
46. Van Deusen, C., Williamson, S., & Babson, H. C. (2014). Business policy and strategy - The art of competition (7. b.). Florida, ABD: Auerbach Publications.
47. Yürekli, E. (2017). KOBİ’lerde yönetim ve maliyet muhasebesinin stratejik karar alma üzerine etkisi. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (73), 137-168.