Naturalized Signifiers: Philosophıcal And Political Aspects of Barthes’s Semiological Myth Analysis

Yıl 2026, Cilt: 19 Sayı: 1 , 207 - 220 , 30.04.2026

Vehbi Metin Demir

https://doi.org/10.37093/ijsi.1757858

https://izlik.org/JA68BC78RH

Öz

In an era where communication permeates every aspect of our lives, the semiological value of communicative signs has gained significant importance. Structuralism, one of the foundational approaches in semiology, is generally understood as a formal mode of analysis. Roland Barthes’s contributions in this field are widely employed in media and communication studies, advertising, and film analysis; however, they are often utilized as schematic and ready-made methods within these contexts. This article demonstrates how Barthes’s analysis of contemporary myths reveals the way in which historically constructed bourgeois values render themselves invisible through the play of naturalized signifiers. Using structuralist semiotics, Barthes demonstrated how popular images in modern culture come to be perceived as natural reality. Through various examples, he revealed how these images construct the very reality we inhabit. This process, whereby cultural representations are transformed into seemingly inherent truths, was formulated as “naturalized signs”. In doing so, it emphasizes that Barthes’s work within structuralism possesses philosophical and political power beyond being a mere methodological tool. Finally, the article illustrates how myth analysis based on structuralist semiology can play an enlightening role in the critique of capitalist ideology and serve as a potent form of resistance.

Anahtar Kelimeler

Roland Barthes , structuralism , semiology , myth , naturalization , naturalized signifiers , critique of ideology

Doğallaşan Göstergeler: Felsefi ve Politik Yönden Barthes’ın Semiyolojik Mit Analizi

https://izlik.org/JA68BC78RH

Öz

İletişimin hayatlarımızın her alanına sirayet ettiği bir dönemde iletişimsel göstergelerin semiyolojik değeri büyük bir önem kazanmaktadır. Semiyolojinin temel yaklaşımlarından biri olan yapısalcılık çoğu zaman formel bir analiz olarak anlaşılmaktadır. Genel olarak Roland Barthes’ın bu alandaki katkısı da medya ve iletişim çalışmalarında, reklamcılıkta, sinema çalışmalarında sıklıkla kullanılmakta ancak bu bağlamlarda kullanılırken, şematik ve hazır bir yöntem olarak hizmet vermektedir. Bu makalede Barthes’ın çağdaş mitleri analizinin tarihsel olarak ortaya çıkan burjuva değerlerinin kendini doğallaştıran gösterenler oyunu ile kendini nasıl görünmez kıldığı gösterilmiştir. Barthes yapısalcı göstergebilimi kullanarak modern kültürde gözlemlediğimiz popüler imgelerin nasıl doğal gerçeklik gibi algılanmaya başlandığını göstermiştir. Farklı örnekler üzerinden popüler imajların nasıl yaşadığımız gerçekliği inşa ettiğini göstermiştir. Kültürel imajların bu tarzda dönüşümü “doğallaşan göstergeler” olarak formüle edildi. Böylelikle yapısalcılık içinde Barthes’ın çalışmalarının formel bir analiz metodu olmanın ötesinde nasıl felsefi ve politik bir güce sahip olduğu hatırlatılmıştır. Nihayet yapısalcı semiyolojiye dayanan mit analizinin kapitalist ideoloji kritiğinde nasıl aydınlatıcı rol oynayarak güçlü bir direniş yöntemi olduğu gösterilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Roland Barthes , yapısalcılık , semiyoloji , mit , doğallaştırma , doğallaşan göstergeler , ideoloji kritiği

Kaynakça

• Allen, G. (2003). Roland Barthes, London: Routledge.
• Althusser, Louis (2003) İdeoloji ve Devletin İdeolojik Aygıtları, çev. Alp Tümertekin, İstanbul: İthaki Yayınları.
• Aydınalp, E. B. (2021). Roland Barthes’ta Metin ve Eleştiri Dinamiği. Edebi Eleştiri Dergisi, 5(1), 203-214. doi:10.31465/eeder.792946
• Badiou, Alain (2015). Fransız Felsefesinin Macerası, çev: Burcu Yalım, İstanbul: Metis Yayınları.
• Barthes Roland (1956) “Brecht eleştirisinin Görevleri” Eleştirel Denemeler. (çev: Esra Özdoğan) Yapı Kredi Yayınları (ss. 89-94).
• Barthes Roland (1967) “Modanın Sistemi” ve Anlatıların Yapısal Analizi Üzerine, içinde Roland Barthes, Sesin Rengi: Söyleşiler, çev: Ahmet Nüvit Bingöl, Metis Yayınları, (35-47).
• Barthes Roland (1972). Mythologies, (çev: Anetta Lavers). New York: The Noonday Press.
• Barthes Roland (2012). Eleştirel Denemeler. (çev: Esra Özdoğan) Yapı Kredi Yayınları.
• Barthes Roland. (1961) “Günümüzde Yazın”, Eleştirel Denemeler. (çev: Esra Özdoğan) Yapı Kredi Yayınları, (ss. 161-171).
• Barthes, Roland (1999), Göstergebilimsel Serüven, (çev: Mehmet Rifat & Sema Rifat) 4. Bsk, Yapı Kredi Yayınları.
• Barthes, Roland (1964) “Göstergebilimin İlkeleri” içinde Göstergebilimsel Serüven. (çev: Mehmet Rifat & Sema Rifat) 4. Bsk, Yapı Kredi Yayınları. (ss. 20-100).
• Barthes, Roland (1964a) “Nesnenin Anlambilimi”. içinde Göstergebilimsel Serüven. (çev: Mehmet Rifat & Sema Rifat) 4. Bsk, Yapı Kredi Yayınları, (ss. 194-205).
• Barthes, Roland (1973). “Saussure, Gösterge, Demokrasi” içinde Göstergebilimsel Serüven, (çev: Mehmet Rifat & Sema Rifat) 4. Bsk, Yapı Kredi Yayınları, (ss 179 – 184).
• Barthes, Roland (1975), “An Introduction to the Structural Analysis of Narrative” (çev: Lionel Duisit) New Literary History, 6 (2). (ss. 237-272).
• Barthes, Roland (1977). “The Death of the Author” içinde Image, Music, Text, (çev: Stephen Heath), Hill and Wang, (ss. 42–48).
• Barthes, Roland (2002). S/Z. (çev. Richard Miller). Blackwell Publishing.
• Barthes, Roland (2003). Çağdaş Söylenler, (çev. Tahsin Yücel), Metis Yayınları
• Barthes, Roland (2016) Yazının Sıfır Derecesi – Yeni Eleştirel Değerlendirmeler, (çev: Tahsin Yücel). 2. Bsk, Yapı Kredi Yayınları.
• Barthes, Roland (2016). Yazı Üzerine Çeşitlemeler – Metnin Hazzı, çev: Şule Demirkol, YKY
• Barthes, Roland (2017), Sesin Rengi: Söyleşiler, (çev: Ahmet Nüvit Bingöl). Metis Yayınları.
• Bingöl, S. (2024). Roland Barthes’ta Mit ve Burjuva İdeolojisi. Kilikya Felsefe Dergisi (1), 33-49. doi:10.5840/kilikya20241117
• Birkiye Atilla (der). (1984). Yapısalcılığın Eleştirisine Doğru, Varlık Yayınları.
• Culler, Jonathan (2002). A Very Short Introduction to Barthes. London: Oxford University Press.
• Dekens, Olivier (2017). Yapısalcılık, (çev: Atakan Altınörs). Bilge Kültür Sanat Yayınları
• Deleuze, Gilles (2009). “Yapısalcığı Nasıl Tanırız?” Issız Ada ve Diğer Metinler, çev: Hakan Yücefer & Ferhat Taylan, İstanbul: Bağlam Yayıncılık.
• Dosse Françios (1997). “The Mother Figure of Structuralism: Roland Barthes”, içinde History of Structuralism vol: 1: The Sign Sets, 1967-Present, (der. François Dosse, çev: Deborah Glassman). Minneapolis, University of Minnesota Press. (ss. 71-77).
• Fiske, J. (2003). İletişim Çalışmalarına Giriş, (çev: Süleyman İrvan), Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları. Jameson, Fredric (2013). Dil Hapishanesi – Yapısalcılığın ve Rus Biçimciliğin Eleştirel Öyküsü. (çev: Mehmet Doğan). 3. Bsk. Yapı Kredi Yayınları
• Kireçci, A. N. (2023). Pierce Ve Barthes’ın Göstergebilim Modellerinin Reklam Araştırmalarında Kullanımı. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 11(2), 1725-1747.
• Kocabay Şener, N. (2019). Reklamda Egemen İdeolojiyi Çözümlemek: Cinsiyet Rolleri ve Fanatizm Okuması. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi (34), 77-99. https://doi.org/10.17829/turcom.529416
• Latour, B. (2008). Biz Hiç Modern Olmadık, (çev: İnci Malak Uysal), İstanbul: Norgunk Yayınları.
• Levi-Strauss, Claude (2004). Yaban Düşünce. (çev: Tahsin Yücel). 4. Bsk. Yapı Kredi Yayınları.
• Marx Karl & Engels Friedrich (2013). Alman İdeolojisi. (çev: Tonguç Ok & Olcay Geridönmez). İstanbul: Evrensel Basım Yayın
• Marx Karl & Engels Friedrich (2013). Komünist Manifesto. (çev: Nail Satlıgan). İstanbul: Yordam Kitap.
• Saussure Ferdinan de (1959). Course in General Linguistics. (çev: Wade Baskin) New York: Philosophical Library
• Sepetçi, T. (2016). Levi-Strauss ve Roland Barthes’ın Yaklaşımıyla “God Of War III” Oyununun Mitsel Çözümlemesi. TRT Akademi, 1(2), 488-507.
• Ünal, Mehmet Fatih (2012). Roland Barthes’da Mitlerin Okunuşu. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Ünal, Mehmet Fatih (2017). İdeoloji ve Mit, Toplum Bilimleri, 11 (22), 177-188.
• Yılmaz, A. (2020). İnsan Ticaretinin Kamu Spotu Reklamlarında Sunumu: Roland Barthes’in Mit Olgusu Üzerinden Göstergebilimsel Analiz. Göç Araştırmaları Dergisi, 6(1), 8-34.
• Yılmaz, A. (2024). Hipolojik Politika: Siyasal Bir Düşünür Olarak Roland Barthes. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 41(1), 17-30. doi.org/10.32600/huefd.1184690