Kuçuradi’nin Değer Kavramı Üzerine Bir Çözümleme

Öz

Değer kavramı çoğu zaman kişisel bakış açıları, kültürel farklılıklar ve görelilik bağlamında ele alınsa da Kuçuradi’de değer, insanın tür olarak sahip olduğu varlık olanaklarıyla ilişkili bir kavram olarak temellendirilmektedir. Bu bağlamda makalenin amacı, değer kavramını Kuçuradi’nin değer–değerlendirme ayrımı çerçevesinde çözümleyerek doğru değerlendirmenin etik yaşam ve insan hakları bakımından taşıdığı belirleyici rolü ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda çalışmanın başlangıç kısmında değerin tanımları, türleri ve tartışma zemini kısaca incelenecek; Kuçuradi’nin değer ve değerlendirme sorununa yönelişinin felsefi gerekçeleri ele alınacaktır. Ardından Kuçuradi açısından değerin anlaşılmasında değerlendirmenin rolü incelenecek; değerlendirmenin öznel çıkarlar ve geçici yargılarla sınırlı kalmayıp, şeyin kendisinde bulunan niteliklerin doğru biçimde açığa çıkarılmasına hizmet etmesi gerektiği ortaya konulacaktır. Bu çerçevede değer atfetme ve değer biçme ayrımı görünür kılınarak doğru değerlendirmenin felsefi önemi temellendirilecektir. Devamında, ezbere değerlendirmelerin etik çatışmalara ve değer sorunlarına yol açtığı; buna karşılık doğru değerlendirmenin insanca yaşamanın temel koşulu olduğu vurgulanarak değerin etik boyutu tartışılacaktır. Son aşamada değer kavramı, insan yaşamını doğrudan etkileyen pratik sonuçları bakımından çözümlenecek ve Kuçuradi’nin perspektifinde insan haklarının kültürel normlardan bağımsız, evrensel etik ilkeler olarak anlaşılması gerektiği ele alınacaktır. Sonuç olarak çalışma, değer kavramının doğru anlaşılmasının yalnızca teorik değil, aynı zamanda pratik bir zorunluluk olduğunu; insan haklarının korunmasının da ancak değerin bilgisine dayalı bir değerlendirme anlayışıyla mümkün olacağını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Değer
• Değerler
• Değerlendirme
• Değer Biçme
• Değer Atfetme

An Analysis of Kuçuradi’s Concept of Value

Öz

Although the concept of value is often addressed in terms of personal perspectives, cultural differences, and relativism, in Ioanna Kuçuradi’s philosophy it is grounded as a concept related to the existential possibilities that human beings possess as a species. In this context, the aim of this article is to analyze the concept of value within Kuçuradi’s distinction between value and evaluation and to reveal the determining role of correct evaluation in ethical life and human rights. In line with this aim, the initial part of the study will briefly examine the definitions, types, and the general framework of the concept of value, and will address the philosophical grounds of Kuçuradi’s approach to the problem of value and evaluation. Subsequently, the role of evaluation in understanding value will be examined from Kuçuradi’s perspective, and it will be argued that evaluation should not be limited to subjective interests and temporary judgments, but rather should serve to reveal the qualities inherent in the object itself. Within this framework, the distinction between value attribution and value judgment will be clarified, and the philosophical significance of correct evaluation will be established. It will then be emphasized that stereotypical evaluations lead to ethical conflicts and value-related problems, whereas correct evaluation constitutes a fundamental condition for living in a genuinely human way, thereby opening the discussion on the ethical dimension of value. In the final stage, the concept of value will be analyzed in terms of its practical implications for human life, and it will be argued that, in Kuçuradi’s perspective, human rights should be understood as universal ethical principles independent of cultural norms. As a result, the study demonstrates that a proper understanding of value is not only a theoretical necessity but also a practical one, and that the protection of human rights is possible only through an understanding of evaluation grounded in knowledge of value.

Anahtar Kelimeler

• Value
• Values
• Evaluation
• Value Appraisal
• Value Attribution

Kaynakça

1. Akarsu, B. (2019). Felsefe terimleri sözlüğü. İnkılap Kitabevi.
2. Balanuye, Ç., & Çetin, N. (2015). Değerler ve eğitim ilişkisi üzerine. Kaygı: Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, (24), 191–203.
3. Camus, A. (2020). Başkaldıran insan (T. Yücel, Trans.). Can Yayınları.
4. Cevizci, A. (2015). Felsefe sözlüğü. Say Yayınları.
5. Çüçen, A. K. (2018). İnsan hakları. Sentez Yayıncılık.
6. Kant, I. (2002). Ahlak metafiziğinin temellendirilmesi (İ. Kuçuradi, Trans.). Türkiye Felsefe Kurumu Yayınları.
7. Kocaman, A. Ç. (2021). Kuçuradi felsefesinde insanlaşma sorunu olarak eğitim. Tabula Rasa: Felsefe ve Teoloji, (35), 36–55.
8. Köseoğlu, Z. (2021). İoanna Kuçuradi’nin etik görüşü açısından Kant’ta iyi isteme problemi (Unpublished master’s thesis). Maltepe Üniversitesi.

9. Kuçuradi, İ. (2007). İnsan hakları açısından “dünya problemleri”. FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi, (4), 1–20.
10. Kuçuradi, İ. (2014). Uludağ konuşmaları. Türkiye Felsefe Kurumu Yayınları.
11. Kuçuradi, İ. (2016a). Çağın olayları arasında. Türkiye Felsefe Kurumu.
12. Kuçuradi, İ. (2016b). İnsan haklarının felsefi temelleri. Türkiye Felsefe Kurumu.
13. Kuçuradi, İ. (2016c). Nietzsche ve insan. Türkiye Felsefe Kurumu Yayınları.
14. Kuçuradi, İ. (2019). Etik değerler ve eğitimi: 1. bölüm [Video]. Kuçuradi Felsefe ve İnsan Hakları Vakfı. https://www.youtube.com/watch?v=ipMm5CYdEYY
15. Kuçuradi, İ. (2020a). Etik değerler ve eğitimi: 2. bölüm [Video]. Kuçuradi Felsefe ve İnsan Hakları Vakfı. https://www.youtube.com/watch?v=xVefdLeVhPM
16. Kuçuradi, İ. (2020b). Sanata felsefeyle bakmak. Türkiye Felsefe Kurumu.
17. Kuçuradi, İ. (2021a). Dijitalleşme, insan haysiyeti, bilgi ve etik. TRT Akademi Dergisi, 6(12), 557–573.
18. Kuçuradi, İ. (2021b). Etik değerler ve eğitimi: 3. bölüm [Video]. Kuçuradi Felsefe ve İnsan Hakları Vakfı. https://www.youtube.com/watch?v=Q88NhXSmK_I
19. Kuçuradi, İ. (2022). İnsan ve değerleri. Türkiye Felsefe Kurumu.
20. Kuçuradi, İ. (2023a). Etik değerler ve eğitimi: 4. bölüm [Video]. Kuçuradi Felsefe ve İnsan Hakları Vakfı. https://www.youtube.com/watch?v=TqvGJ9ebcKs
21. Kuçuradi, İ. (2023b). Ahlak, etik ve etikler. Türkiye Felsefe Kurumu.
22. Nietzsche, F. (2010). Ahlakın soykütüğü üzerine (A. İnam, Trans.). Say Yayınları.
23. Platon. (2011). Theaitetos (F. Akderin, Trans.). Say Yayınları.
24. Platon. (2022). Devlet (S. Eyüboğlu & M. A. Cimcoz, Trans.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
25. Scheler, M. (2011). Formalism in Ethics and Non-Formal Ethics of Values (M. S. Frings & R. L. Funk, Trans.). Northwestern University Press.
26. Tepe, H. (2009). Değer ve anlam: Değerler anlamlar mıdır? FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi, (7), 1–10.