TEKNOLOJİ YOKSULLUĞU VE TÜRKİYE'DE İHRACATIN İTHALATA OLAN BAĞIMLILIĞI
Öz
Bir ülkenin ulusal kaynak ve teknoloji
yoksulluğu, büyümenin dış kaynaklara bağımlı olmasına neden olmaktadır.
Teknoloji yoksulluğu, makro açıdan ülkelerin, mikro açıdan işletmelerin ihtiyaç
duydukları teknolojileri üretmek için gerekli ve yeterli beşeri, fiziki ve mali
kaynaklardan yoksun olması durumunu ifade etmektedir. Türkiye gibi gelişmekte
olan ülkelerin teknolojiyi üreten sanayileşmiş ülkeler karşısında pazarlık
gücünün olmaması, bu ülkelerin ulusal yenilik sistemlerinin yeterince
gelişmemiş olması, gelişmiş ülkelere yönelik beyin göçü, bilim ve teknoloji
politikalarının yetersizliği, patent ve lisans anlaşmalarının bazı
engelleyici-kısıtlayıcı önlemler taşıması teknoloji yoksulluğu içinde
olmalarının başlıca sebepleri arasında yer almaktadır. Dünya ekonomisinde
yaşanan küreselleşme sürecinin son yıllarda giderek artmasına bağlı olarak;
uluslararası ticareti kısıtlayan düzenlemelerin kaldırılması ve teknolojideki
gelişmeler, özellikle gelişmekte olan ülkelerin üretim süreçlerini doğrudan
etkilemekte ve bu ülkelerin ithal girdilere olan bağımlılıkları giderek
artmaktadır. Ülkelerin ihracata yönelik üretim faaliyetlerinin artması, yabancı
sermaye, teknoloji, hammadde-ara malı ve enerjiye olan talebinin çoğalmasına
neden olmakta ve ülkeler ekonomik büyümelerini, üretimlerini ve ihracatlarını
artırmak için ara malı ve sermaye malı ithal etmek zorunda kalmaktadır. Bu
yolla ekonomik büyüme ile ihracat artışının gerçekleştirilmesi, ülkenin ara
malı, yatırım malı ve teknoloji yoksulu olduğunu ve ülkenin büyümesi ve
ihracatının ithalata bağımlı olduğunu göstermektedir. Bu çalışmada, Türkiye’de
sektörel bazda ithalatın belirleyicileri 2003:1 ile 2012:12 dönemi için Genişletilmiş
Ortalama Grup (AMG) Tahmincisi kullanılarak tahmin edilmektedir. Elde edilen
tahmin sonuçlarına göre, ithalat artışının en yüksek olduğu sektörlerin;
“motorlu kara taşıtı”, “makine ve teçhizat”, “diğer ulaşım araçları”, “büro,
muhasebe ve bilgi işleme makinaları” ve “ana metal sanayi” olduğu
görülmektedir. Çalışmada Türkiye’de belirtilen sektörlerdeki üretim ve ihracat
artışının ancak hammadde, ara malı, teknoloji vb. girdilerin ithal edilmesi
sonucunda ortaya çıkacağı ifade edilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Alam, Imam M. (2003). “Manufactured Exports, Capital Good Imports, and EconomicGrowth: Experience of Mexico and Brazil”. International Economic Journal, 17(4), 85-105.
- Arize, C. Augustine (2002). “Imports and Exports in 50 Countries Tests of Cointegration and Structural Breaks”. International Review of Economicsand Finance, 11, 101-115.
- Bayraç, Naci H. (2012). “Sanayileşme Stratejileri ve Dış Ticaret”. Uluslararası Ekonomik İlişkiler I-II, Kerim Özdemir, Güven Delice (Eds.), İstanbul: Lisans Yayıncılık, 146-159.
- Breusch, T. S ve Pagan, A. R. (1980), “The Lagrange Multiplier Test and Its Applications to Model Specification Tests in Econometrics”, Review of Economic Studies, 47, 239-53.
- Çivi, Halil; Çakır Mesut (2000). “Türkiye’de İmalat Sanayiinin İthalata Bağımlılığı-Girdi Çıktı Yaklaşımıyla”. Atatürk Üniversitesi İİBF Dergisi, 14 (1), 1-10.
- Çolak, Caner; Tokpunar Selman ve Uzun Yasin (2014). “Determinants of Sectoral Import in Manufacturing Industry: A Panel Data Analysis”. Ege Akademik Bakış, 14 (2), 271-281.
- Duman, Alper.;Özgüzer E. G.(2013), “An Input-Output Analysis of Rising Imports in Turkey”. Ekonomik Yaklaşım, 23 (84), 39-54.
- Eberhardt, Markus; Bond, Stephen (2009). “Cross-Section Dependence in Non-Stationary Panel Models: A Novel Estimator”. Munich Personal Repec Archive (MPRA) Papers, 17692, 1-28.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
25 Haziran 2018
Gönderilme Tarihi
4 Ocak 2017
Kabul Tarihi
6 Mart 2017
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 11 Sayı: 1