Examining father–child relationships in the preschool period in relation to maternal gatekeeping behaviours

Öz

This study aims to examine the relationships between maternal gatekeeping behaviours and variables related to the father–child relationship. The study group consisted of 60 children (36 girls, 24 boys) attending an independent preschool affiliated with the Ministry of National Education in the province of Samsun, and their parents (60 mothers and 60 fathers). Three instruments were used: the Personal Information Form, the Maternal Gatekeeping Scale, and the Parent–Child Relationship Scale (Father Form). The findings indicate that maternal gatekeeping behaviours may be associated with the father–child relationship and may predict aspects of this relationship. The total maternal gatekeeping score and its four sub-dimensions were found to be related to at least one father–child relationship variable. The total gatekeeping score and three sub-dimensions (modern motherhood, indirect motherhood, and doubly responsible motherhood) were associated with the conflict sub-dimension of the father–child relationship. In contrast, the overly attached motherhood sub-dimension was associated with the positive relationship sub-dimension. Furthermore, the total gatekeeping score and the doubly responsible motherhood sub-dimension predicted the conflict sub-dimension of the father–child relationship. In contrast, the overly attached motherhood sub-dimension predicted the positive relationship sub-dimension.

Anahtar Kelimeler

• Maternal gatekeeping
• Father-child relationship
• Child rearing attitudes
• Preschool period

Okul öncesi dönemde baba çocuk ilişkilerinin anne bekçiliği davranışları açısından incelenmesi

Öz

Araştırmanın amacı, anne bekçiliği davranışları ile baba çocuk ilişkisi değişkenleri arasındaki ilişkilerin incelenmesidir. Çalışma grubuna, Samsun ilinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı bir bağımsız anaokuluna devam eden 60 çocuk (36 kız, 24 erkek) ve ebeveynleri (60 anne ve 60 baba) dahil edilmiştir. Araştırmada Kişisel Bilgi Formu, Babasavar Annelik Ölçeği ve Ebeveyn Çocuk İlişki Ölçeği (Baba Formu) olmak üzere üç ölçme aracı kullanılmıştır. Bulgulara göre anne bekçiliği davranışlarının baba çocuk ilişkisi ile ilişkili olabildiği ve baba çocuk ilişkisini yordayabildiği söylenebilir. Anne bekçiliğine ilişkin toplam puan ve dört alt boyut, en az bir baba çocuk ilişkisi değişkeniyle ilişkili bulunmuştur. Anne bekçiliği toplam puanı ve üç alt boyut (modern annelik, dolaylı annelik, iki kat sorumlu annelik) baba çocuk ilişkisindeki çatışma alt boyutuyla, aşırı bağlı annelik de olumlu ilişki alt boyutuyla ilişkili bulunmuştur. Anne bekçiliği toplam puanı ve iki kat sorumlu annelik baba çocuk ilişkisinden çatışma alt boyutunu, aşırı bağlı annelik alt boyutu olumlu ilişkiler alt boyutunu yordamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Babasavar annelik
• Baba-çocuk ilişkisi
• Çocuk yetiştirme tutumları
• Okul öncesi dönem

Kaynakça

1. Adamsons, K. (2013). A longitudinal investigation of mothers’ and fathers’ initial fathering identities and later father–child relationship quality. Fathering, 11(2), 118–137. https://doi.org/10.3149/fth.1102.118
2. Alakoç, D., Akış, G., & Soydan, S. (2025). The mediating role of maternal gatekeeping between father involvement and father–child relationship. The American Journal of Family Therapy, 1–21. https://doi.org/10.1080/01926187.2025.2463386
3. Allen, S. M., & Hawkins, A. J. (1999). Maternal gatekeeping: Mothers’ beliefs and behaviors that inhibit greater father involvement in family work. Journal of Marriage and the Family, 61(1), 199–212. https://doi.org/10.2307/353894
4. Başeğmez, B. İ. (2023). Annelerin bekçilik davranışları ile çocuklarının sosyal yetkinlik, problemli davranış ve duygu düzenleme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Balıkesir Üniversitesi.
5. Brown, G. L., & Aytuglu, H. A. (2020). Father–child attachment relationships. In H. E. Fitzgerald, K. von Klitzing, N. J. Cabrera, J. Scarano de Mendonça, & T. Skjøthaug (Eds.), Handbook of Fathers and Child Development (pp. 273–290). Springer.
6. Caldera, Y. M., & Lindsey, E. W. (2006). Coparenting, mother–infant interaction, and infant–parent attachment relationships in two-parent families. Journal of Family Psychology, 20(2), 275–283. https://doi.org/10.1037/0893-3200.20.2.275
7. Creswell, J. W. (2017). Araştırma deseni: Nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları (S. B. Demir, Çev.; 3. baskı). Eğiten Kitap.
8. Dönmez, Ö. (2019). Babasavar Annelik Ölçeği’nin geliştirilmesi ve okul öncesi çağda çocuğu olan anne–babaların etkileşim davranışlarının incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi.

9. Ebeoğlu Duman, M., & Akgöz Aktaş, G. (2021). Anne bekçiliğini etkileyen anne özelliklerinin incelenmesi. Nesne, 9(22), 801–817. https://doi.org/10.7816/nesne-09-22-04
10. Ergin, F. E., & Demirbaş, M. (2024). Maternal Gatekeeping Scale for infancy period (0–24 months) adaptation into Turkish: Mother and Father Form. Frontiers in Psychology, 15, 1474556. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1474556
11. Fagan, J., & Barnett, M. (2003). The relationship between maternal gatekeeping, paternal competence, mothers’ attitudes about the father role, and father involvement. Journal of Family Issues, 24(8), 1020–1043. https://doi.org/10.1177/0192513X03256397
12. Fischer, R. A., Johnson, M. D., Stertz, A. M., Sherlock, S. N., & Wiese, B. S. (2023). How perceived maternal gatekeeping affects fathers: An 8-week study. Journal of Family Psychology, 37(2), 232–245. https://doi.org/10.1037/fam0001053
13. Gaunt, R. (2008). Maternal gatekeeping: Antecedents and consequences. Journal of Family Issues, 29(3), 373–395. https://doi.org/10.1177/0192513X07307851
14. İnce, E., & Özdemir Beceren, B. (2024). 36–72 aylık çocukların ebeveynlerinin babasavar annelik düzeyleriyle anne–babanın çocuğa yönelik ilgisi arasındaki ilişki. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 15(1), 1–23. https://doi.org/10.51460/baebd.1392794
15. Karabulut, H., & Şendil, G. (2017). Annelik Bekçiliği Ölçeği’nin (ABÖ) Türkçe’ye uyarlanması. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 16(61), 686–699.
16. Lamb, M. E. (2000). The history of research on father involvement. Marriage & Family Review, 29(2–3), 23–42. https://doi.org/10.1300/J002v29n02_03
17. Lee, Y., Kim, K., Zeng, S., & Douglass, A. (2023). Mother–father relationships and child social–emotional adjustment: Mediation through maternal and paternal parenting. Early Childhood Research Quarterly, 63, 15–23. https://doi.org/10.1016/j.ecresq.2022.11.001
18. Makusha, T., & Richter, L. (2016). Gatekeeping and its impact on father involvement among Black South Africans in rural KwaZulu-Natal. Culture, Health & Sexuality, 18(3), 308–320. https://doi.org/10.1080/13691058.2015.1083122
19. Patton, M. Q. (2005). Qualitative research. In Encyclopedia of Statistics in Behavioral Science. John Wiley & Sons.
20. Pianta, R. C. (1992). Child–Parent Relationship Scale. University of Virginia.
21. Polenick, C. A., DePasquale, N., Eggebeen, D. J., Zarit, S. H., & Fingerman, K. L. (2018). Relationship quality between older fathers and middle-aged children: Associations with both parties’ subjective well-being. The Journals of Gerontology: Series B, 73(7), 1203–1213. https://doi.org/10.1093/geronb/gbw094
22. Puhlman, D. J., & Pasley, K. (2013). Rethinking maternal gatekeeping. Journal of Family Theory & Review, 5(3), 176–193. https://doi.org/10.1111/jftr.12016
23. Sarkadi, A., Kristiansson, R., Oberklaid, F., & Bremberg, S. (2008). Fathers’ involvement and children’s developmental outcomes: A systematic review of longitudinal studies. Acta Paediatrica, 97(2), 153–158. https://doi.org/10.1111/j.1651-2227.2007.00572.x
24. Schoppe-Sullivan, S. J., Brown, G. L., Cannon, E. A., Mangelsdorf, S. C., & Sokolowski, M. S. (2008). Maternal gatekeeping, coparenting quality, and fathering behavior in families with infants. Journal of Family Psychology, 22(3), 389–398. https://doi.org/10.1037/0893-3200.22.3.389
25. Schoppe-Sullivan, S. J., Altenburger, L. E., Lee, M. A., Bower, D. J., & Kamp Dush, C. M. (2015). Who are the gatekeepers? Predictors of maternal gatekeeping. Parenting, 15(3), 166–186. https://doi.org/10.1080/15295192.2015.1053321
26. Soykut Gündoğar, H. S., & Kartal, S. E. (2017). Üniversite öğrencilerinin akılcı ilaç kullanımı hakkındaki görüşleri. Bartın Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 1(1), 25–34.
27. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2014). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson.
28. Thomas, C. R., & Holmes, E. K. (2020). Are father depression and masculinity associated with father perceptions of maternal gatekeeping? Journal of Family Psychology, 34(4), 490–495. https://doi.org/10.1037/fam0000604
29. Uzun, H., & Baran, G. (2015). Çocuk Ebeveyn İlişki Ölçeği’nin okul öncesi dönemde çocuğu olan babalar için geçerlik ve güvenirlik çalışması. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 2(3), 30–40