İlkokul Öğretmenlerinin Sınıflarında Karşılaştıkları Disiplin Sorunları ve Çözüm Önerileri

Öz

Bu çalışmada sınıf öğretmenlerinin ilkokul kademesinde öğrenme-öğretme süreçlerinde karşılaştıkları disiplin sorunlarına ve çözüm yollarına ilişkin görüşlerini ortaya koymak amaçlanmıştır. Çalışmada nitel araştırma modeline göre tasarlanmış olup, araştırma deseni olarak olgubilim (fenomenoloji) yöntemi kullanılmıştır. Çalışma grubunu Mersin ilinin nüfus bakımından en büyük ilçelerinden birindeki ilkokullarda görev yapan 25 sınıf öğretmeni oluşturmuştur. Veriler nitel araştırmalarda sıkça tercih edilen yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde betimsel analiz yöntemi kullanılmış, veri analizi sonucunda ortaya çıkan kodlar ve kategoriler belirlenen temalar doğrultusunda bulgulara dönüştürülmüştür. Çalışmanın bulgularına göre, katılımcı öğretmenler disiplin kavramını daha çok “düzen” ve “kurallara uyma” şeklinde algılarken, öğrenme-öğretme süreçlerinde en sık karşılaştıkları disiplin sorunları; “arkadaşlarına yönelik şiddet/zorbalık davranışları gösterme, söz almadan konuşma, sınıf içinde sebepsiz dolaşma, ders dışı konularla ilgilenme, sınıf arkadaşlarını sürekli şikâyet etme, derse gürültü yapma” olduğu görülmüştür. Katılımcılara göre disiplin sorunlarının en önemli sebebi “aileden kaynaklı durumlar” iken, ayrıca “öğrencilerden kaynaklı, okul ve öğretmenle ilgili, teknoloji ve medya ile ilişkili, eğitim sisteminden kaynaklı ve arkadaş grubu ile ilişkili faktörler” üzerinde durulmuştur. Katılımcıların disiplin sorunlarını çözmede en çok kullandıkları çözüm yöntemleri ise “doğru davranışları pekiştirme ve ödüllendirme, öğrencilerle kurallar hakkında görüşme ve sınıf kurallarını öğrencilerle birlikte belirleme, aile ile görüşme, sınıf içi oturma düzenini ayarlama, hareketli öğrencilere görev verme ve kurallara uymayanları cezalandırma” şeklindedir. Katılımcılar problemin çözümü için öncelikle ebeveynlere eğitim verilmesinin gerektiğini vurgularken, bunun yanı sıra okul yönetimi ve öğretmenlere düşen görev ve sorumluluklara ilişkin, eğitim sistemi ile ilgili ve öğrencilerle ilgili öneriler sunmuşlardır.

Anahtar Kelimeler

• Disiplin sorunları
• ilkokul öğrencileri
• sınıf öğretmenleri
• istenmeyen davranışlar

Etik Beyan

Bu çalışmanın hazırlanma ve yazım sürecinde “Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi” kapsamında bilimsel, etik ve alıntı kurallarına uyulmuş olup; toplanan veriler üzerinde herhangi bir tahrifat yapılmamış ve bu çalışma herhangi başka bir akademik yayın ortamına değerlendirme için gönderilmemiştir.

Discipline Problems Encountered by Primary School Teachers in Their Classrooms and Suggestions for Solution

Öz

In this study, it is aimed to reveal the opinions of classroom teachers about the discipline problems they encounter in learning-teaching processes at primary school level and their solutions. The study was designed according to the qualitative research model and phenomenology method was used as the research design. The study group consisted of 25 classroom teachers working in primary schools in one of the largest districts of Mersin province in terms of population. Data were collected using a semi-structured interview form, which is frequently preferred in qualitative research. The descriptive analysis method was used to analyze the data, and the codes and categories that emerged as a result of the data analysis were transformed into findings in line with the determined themes. According to the findings of the study, while the participant teachers perceived the concept of discipline as “order” and “obeying the rules”, the most common disciplinary problems they encountered in the learning-teaching processes were “showing violence/bullying behaviors towards their classmates, speaking without permission, wandering around the classroom for no reason, being interested in extracurricular subjects, constantly complaining about classmates, and making noise in class”. According to the participants, the most important causes of discipline problems were family-related factors, followed by factors related to students, school and teachers, technology and media, education system, and peer group. The most common solution methods used by the participants to solve discipline problems were reinforcing and rewarding correct behaviors, discussing the rules with students and determining the classroom rules together with the students, meeting with the family, adjusting the seating arrangement in the classroom, assigning tasks to active students and punishing those who do not follow the rules. While the participants emphasized that parents should be trained first for the solution of the problem, they also offered suggestions regarding the duties and responsibilities of school administration and teachers, the education system and students.

Anahtar Kelimeler

• Discipline problems
• primary school students
• classroom teachers
• undesirable behaviors

Kaynakça

1. Ağın, E. (2020). Sınıf yönetiminde disipline ilişkin öğretmen ve okul yöneticisi görüşleri. Kastamonu Education Journal, 28 (6), 2525-2534. DOI: 10.24106/kefdergi.723573. DOI: 10.24106/kefdergi.723573
2. Aküzüm, C., & Nazlı, K. (2017). Sınıf öğretmenlerinin sınıf yönetiminde karşılaştıkları disiplin sorunları, nedenleri ve bu sorunlarla baş etme yöntemlerinin değerlendirilmesi. International e-Journal of Educational Studies (IEJES), 1 (2), 88-102.
3. Alver, B., Kincal, R. & Uğurlu, F., (2018). Investigation of unwanted behaviors of primary school students, International Journal of Eurasia Social Sciences, 9, 34, 2455-2464.
4. Aslan, H., & Alpaslan, S. (2020). Sınıf öğretmenlerinin istenmeyen öğrenci davranışlarına karşı kullandıkları baş etme yöntemleri ile öz yeterlilikleri arasındaki ilişki. Journal of Human Sciences, 17(4), 1177-1203. DOI: 10.14687/jhs.v17i4.6089
5. Borich, G. D. (2017). Sınıf yönetimi II: öğrenci katılımını sağlama (Çev. Ed. B. Acat), Etkili öğretim yöntemleri: araştırma temelli uygulama (103-128). Nobel Yayın.
6. Boynton, M. & Boynton, c. (2007). Eğitimciler için disiplin sorunlarını önleme ve çözme rehberi (Çev. T. Büyükalkan). İstanbul: Redhouse Eğitim Kitapları / Sev-Yay.
7. Celep, C. (2008). Sınıf yönetiminde kuram ve uygulama. Ankara: Pegem Akademi.
8. Christensen, L. B., Johnson, R. B., & Turner, L. A. (2015). Araştırma yöntemleri: desen ve analiz (Çev. Ed. A. Aypay). Ankara: Anı Yayıncılık.

9. Ercan, L. (2017). Sınıfta istenmeyen davranışların yönetimi. Ed. G. Yüksel ve S. Büyükalan Filiz. Sınıf yönetimi (s. 241-271). Ankara: Pegem Akademi.
10. Friales, W.C., Nana, A.B., Alo, L.V., Tajo, W.R., & Pescuela, J.F. (2023). School discipline: its impact as perceived by the basic education learners. Psych Educ, 15 (3): 260-267.
11. Infantino, J. & Little, E. (2005). Students’ perceptions of classroom behaviour problems and the effectiveness of different disciplinary methods. Educational Psychology, 25 (5), 491-508, DOI: 10.1080/01443410500046549
12. Jiliang Shen, Na Zhang, Caiyun Zhang, Paul Caldarella, Michael J. Richardson., & Ryan H. Shatzer (2009). Chinese elementary school teachers’ perceptions of students’ classroom behaviour problems. Educational Psychology, 29(2), 187-201, Doi: 10.1080/01443410802654909
13. Jinot, B. L., & Ravi, S. (2020). Learner indiscipline: the case of an academy (formerly National State College) in Mauritius. European Journal of Education Studies, 7 (5), 120–135. Doi: 10.5281/zenodo.3838257
14. Kropáč, J. Buchtová, T., & Chudý, Š. (2023). The new teacher and discipline factors, Cogent Education, 10 (1), 2170081, DOI: 10.1080/2331186X.2023.2170081
15. Kolak Özdemir, M. & Özdemir, Ö. (2023). Sınıf yönetiminde istenmeyen öğrenci davranışlarını önlemeye yönelik öğretmen davranışlarının incelenmesi. International Social Sciences Studies Journal, 9 (111) 6866-6877. Doi: 10.29228/sssj.69596
16. Korkmaz, T., Gönül, E., & Eyigün-Odabaşı, H. (2024). Sınıf öğretmenlerinin karşılaştıkları istenmeyen öğrenci davranışları ve bu davranışları önleme stratejileri. Uluslararası Eğitime Özgün Bakış Dergisi, 2 (1), 112-128. DOI: 10.5281/zenodo.10688681
17. Küçükahmet, L. (2005). Öğretimde planlama ve değerlendirme. Ankara: Nobel Yayın.
18. Külekçi Akyavuz, E. (2019). İlkokul öğrencilerinin sergiledikleri istenmeyen davranışlar. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 35, 30-40.
19. Lewis, R., Romi, S., Qui, X., & Katz, Y. J. (2005). Teachers' classroom discipline and student misbehaviour in Australia, China and Israel. Teaching and Teacher Education, 21, 729–741.
20. Little, E. (2005). Secondary school teachers’ perceptions of students’ problem behaviours. Educational Psychology, 25 (4), 369-377.
21. Merriam, S. B. (2013). Nitel araştırma: desen ve uygulama için bir rehber (Çev. Ed. S. Turan). Ankara: Nobel Yayıncılık.
22. Ngwokabuenui, P.Y. (2015). Students’ indiscipline: types, causes and possible solutions: the case of secondary schools in Cameroon. Journal of Education and Practice, 6 (22), 64-72.
23. Oliver R., Wehby, J., & Daniel J. (2011). Teacher classroom management practices: Effects on disruptive or aggressive student behavior. Campbell Systematic Reviews 2011.4, DOI: 10.4073/csr.2011.4
24. Özdemir, S.M. (2017). Sınıf yönetimine ilişkin temel kavramlar. G.Yüksel ve S.B.Filiz (Ed.), Sınıf yönetimi içinde (3-22). Ankara: Pegem Akademi.
25. Özel, Ö., Bayındır, N. & Özel, A. (2013). Sınıf öğretmenlerinin sınıfta otoriteyi sağlamada gösterdikleri tepkisel davranışlar. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 18, 223-233.
26. Özer, B., Bozkurt, N., & Tuncay, A. (2011). İstenmeyen öğrenci davranışları ve öğretmenlerin sınıfta öğrencilerle başa çıkma yöntemleri. Turkish Journal of Educational Studies (TURK-JES), 1 (2), 152-189.
27. Sözer, M.A. (2023). Disiplinlerarası yaklaşıma genel bakış. M.A. Sözer ve B. Sel. (Ed.), Disiplinlerarası yaklaşım ve eğitime yansımalar içinde (2-12). Ankara: Pegem Akademi.
28. Türk Dil Kurumu [TDK]. (t.y.) Türkçe Güncel Sözlük. https://sozluk.gov.tr/ adresinden erişilmiştir.
29. Tiwari, G. N. & Panwar, H. (2014). Study on the management of classroom behavior problems at secondary level. American Research Thoughts, 1 (1), 514-536.
30. Turhan, M. & Yaraş Z. (2013). Öğretmen ve öğrencilerin öğretmen, disiplin, müdür, sınıf kuralları, ödül ve ceza kavramlarına ilişkin metafor algıları, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1 (23), 129-145.
31. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin.
32. Yiğit, (2007). Sınıfta disiplin ve öğrenci davranışını yönetimi. M. Şişman ve S. Turan (Ed.), Sınıf yönetimi içinde (41-56). Ankara: Öğreti Yayınları.